Ամառային շոգի օրերին որոշ լայնորեն նշանակվող դեղամիջոցներ կարող են խոչընդոտել օրգանիզմի բնական ջերմակարգավորումը և մեծացնել ջերմային հյուծման ու ջրազրկման վտանգը։ Խոսքը հատկապես վերաբերում է հակադեպրեսանտների, հակափսիխոտիկների և այլ դեղամիջոցների խմբերի, որոնք ազդում են քրտնարտադրության, մաշկային արյան հոսքի և հեղուկների հավասարակշռության վրա։ Նյութը կարևոր է նաև Հայաստանի համար, քանի որ ամռան ամիսներին բարձր ջերմաստիճանները հաճախ դառնում են լրացուցիչ առողջապահական մարտահրավեր։ Բժիշկները խորհուրդ են տալիս չդադարեցնել բուժումը ինքնակամ և տապի պայմաններում խորհրդակցել մասնագետի հետ։
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում Էբոլայի նոր բռնկումն արագորեն խորացնում է առողջապահական ճգնաժամը, մինչ բուժաշխատողներն ու մարդասիրական կազմակերպությունները ահազանգում են համակարգի գերծանրաբեռնվածության մասին։ Նրանց գնահատմամբ՝ հիվանդության իրական տարածումը կարող է զգալիորեն գերազանցել պաշտոնապես հաստատված դեպքերի թիվը։ Իրավիճակը բարդացնում են օգնության կրճատումները, հուղարկավորության հետ առնչվող սովորույթները և հիվանդների հետ շփման բարձր ռիսկը։ Միջազգային կառույցներին կոչ է արվում արագ և համաձայնեցված արձագանքել, որպեսզի բռնկումը չընդլայնվի։
«Էյր Ֆրանս»-ի Դետրոյթ մեկնող չվերթը չորեքշաբթի վերահասցեավորվել է Կանադա, երբ ԱՄՆ մաքսային և սահմանային պաշտպանության ծառայությունը հայտնել է, որ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունից ժամանած մի ուղևոր օդանավ է բարձրացել սխալմամբ։ Ըստ ամերիկյան իշխանությունների՝ Էբոլայի տարածման վտանգը նվազեցնելու նպատակով գործող մուտքային սահմանափակումների պայմաններում այդ ուղևորը չպետք է թույլատրվեր թռիչքին։ Օդանավը վայրէջք է կատարել Մոնրեալում, այլ ոչ թե նախատեսված Դետրոյթում։ Դեպքը տեղի է ունեցել այն փուլում, երբ վարակաբանական վերահսկողության միջոցառումները միջազգային ուղևորափոխադրումների ոլորտում խստացվել էին։
ԱՄՆ իշխանությունները խիստ սահմանափակումներ են կիրառում այն ամերիկացիների նկատմամբ, որոնք առնչվել են Էբոլայի և հանտավիրուսի բռնկումներին։ Մասնագետների գնահատմամբ՝ այդ միջոցները կարող են հակասել քաղաքացիների իրավական պաշտպանությանը և հետ պահել ապագա կամավորներին միջազգային առողջապահական առաքելություններից։ Քննարկումը ծավալվել է այն պայմաններում, երբ Վաշինգտոնը փորձում է զսպել վարակի տարածումը և միաժամանակ բախվում է մարդու իրավունքների ու հանրային անվտանգության հավասարակշռման խնդրին։ Թեման կարևոր է նաև Հայաստանի համար, քանի որ արտակարգ համաճարակային միջոցառումների իրավաչափությունը միջազգային առողջապահական քաղաքականության առանցքային հարցերից է։
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գլխավոր տնօրեն Թեդրոս Ադհանոմ Գեբրեյեսուսը հայտնել է, որ խորապես մտահոգված է Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում Էբոլայի բռնկման ծավալով և տարածման արագությամբ։ Նրա խոսքով՝ նոր բռնկման սկզբից ի վեր արձանագրվել է առնվազն 500 կասկածելի դեպք և 130 կասկածելի մահ։ Հաստատված վարակներ կան երկրի հյուսիս-արևելյան Իտուրի նահանգում, իսկ Ուգանդայում՝ Կամպալայում, հաստատվել են մեկ դեպք և մեկ մահ, ինչը վկայում է սահմաններից անդին փոխանցման վտանգի մասին։ ԱՀԿ ղեկավարի հայտարարությունը հնչել է արտակարգ քննարկումից առաջ, երբ միջազգային կառույցները գնահատում են տարածաշրջանային առողջապահական սպառնալիքի չափերը։
Համաշխարհային պատրաստվածության մշտադիտարկման խորհուրդը մայիսի հրապարակված զեկույցում նախազգուշացրել է, որ վարակիչ հիվանդությունների բռնկումները աշխարհում ոչ միայն ավելի հաճախակի են դառնում, այլև ավելի մեծ վնաս են պատճառում։ Այս գնահատականը հնչում է այն պահին, երբ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում և Ուգանդայում առողջապահական ծառայությունները փորձում են զսպել Էբոլայի տարածումը։ Փորձագետների կարծիքով՝ համավարակների վտանգն աճում է ավելի արագ, քան դրանց կանխարգելման և արձագանքման համար կատարվող ներդրումները։ Դա, ըստ զեկույցի, նշանակում է, որ աշխարհը դեռևս էապես ավելի անվտանգ չի դարձել։
Jama Network Open հանդեսում այս ամիս հրապարակված կլինիկական փորձարկումը ցույց է տվել, որ պսիլոցիբինի մեկ չափաբաժին ստացած մասնակիցները կոկաինից ձեռնպահ մնալու ավելի բարձր հավանականություն են ունեցել, քան պլացեբո ստացած խումբը։ Հետազոտությանը մասնակցել է 36 մարդ՝ նրանցից 19-ը ստացել են պսիլոցիբին, իսկ 17-ը՝ դիֆենհիդրամին, որը սովորական հակահիստամինային դեղամիջոց է։ Արդյունքները մասնագետները դիտարկում են որպես նախնական, սակայն կարևոր ազդակ՝ կախվածությունների բուժման նոր մոտեցումների մշակման համար։ Թեման նշանակություն ունի նաև հայ ընթերցողի համար, քանի որ կախվածությունների բուժման արդյունավետ միջոցների որոնումը հանրային առողջապահության համընդհանուր խնդիր է։
Մինեսոտայի համալսարանի Հանրային առողջության դպրոցի նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ԱՄՆ-ում դեռահասների քնի տևողությունը շարունակաբար նվազում է։ Pediatrics հանդեսում հրապարակված տվյալների համաձայն՝ անկումը վերաբերում է բոլոր տարիքային խմբերին, իսկ ավագ դեռահասների միայն 22 տոկոսն է հայտնել, որ գիշերը քնում է առնվազն յոթ ժամ։ Հետազոտողները քնի պակասը կապում են ոչ միայն տնային հանձնարարությունների, սոցիալական ճնշման և աշխատանքի, այլև էկրանների ու սոցիալական ցանցերի աճող ազդեցության հետ։ Արձանագրված միտումը կարևոր է հանրային առողջության տեսանկյունից, քանի որ դեռահասության շրջանում անբավարար քունը կարող է անդրադառնալ ուսմանը, հոգեկան վիճակին և ընդհանուր բարեկեցությանը։
ԱՄՆ-ի մի շարք ծերաբաններ և հանրային առողջության մասնագետներ զգուշացնում են, որ տարիքին վերաբերող նվաստացուցիչ կամ կարծրատիպային արտահայտությունները կարող են ազդել մարդու ֆիզիկական, մտավոր և ճանաչողական վիճակի վրա։ TIME-ի հրապարակման մեջ ներկայացված մասնագետները հղում են անում հատկապես Յեյլի հանրային առողջության դպրոցի պրոֆեսոր Բեքա Լևիի երկարամյա հետազոտություններին, ըստ որոնց՝ ծերացման հանդեպ դրական պատկերացումները կապված են ավելի լավ առողջական ելքերի հետ։ Նրանց գնահատմամբ՝ առօրյա լեզվում տարածված արտահայտությունները ոչ միայն արտացոլում են տարիքային խտրականությունը, այլև կարող են խորացնել այն։ Թեման կարևոր է նաև արագ ծերացող հասարակությունների համար, քանի որ վերաբերում է արժանապատիվ ծերացման, աշխատանքի, ինքնընկալման և հանրային առողջության հարցերին։
Nature հանդեսում հրապարակված նոր հետազոտությունը վկայում է, որ ընդհանուր անզգայացման պայմաններում մարդու ուղեղի հիպոկամպը շարունակում է մշակել խոսքային ազդակներ։ Աշխատությունը հիմնված է էպիլեպսիայի վիրահատության ենթարկված յոթ հիվանդի տվյալների վրա, որոնց մոտ բժիշկները գրանցել են նեյրոնների արձագանքը ձայնային ու լեզվական նյութին։ Գիտնականների խոսքով՝ սա չի նշանակում, թե հիվանդը գիտակցաբար հասկանում է իր շուրջը հնչող խոսքը, սակայն ցույց է տալիս, որ գիտակցությունից անկախ պահպանվում են բավական բարդ նյարդային գործընթացներ։ Արդյունքները կարևոր են ինչպես հիշողության ձևավորման, այնպես էլ գիտակցության բնույթի ուսումնասիրության համար։
Մեծ Բրիտանիայում անցկացված հարցումը ցույց է տվել, որ հարցվածների շուրջ 15 տոկոսը առողջական խորհրդի համար դիմել է արհեստական բանականությամբ աշխատող զրուցակիցների՝ ընտանեկան բժշկին դիմելու փոխարեն։ Ավելի քան 2 հազար մասնակցի ընդգրկած ուսումնասիրության համաձայն՝ այդ ընտրության պատճառներից մեկը եղել են Ազգային առողջապահական ծառայության երկար սպասման հերթերը։ Բժիշկները այս միտումը գնահատել են մտահոգիչ՝ նշելով, որ ոչ ստուգված կամ սխալ խորհուրդը կարող է վտանգել հիվանդների առողջությունը։ Թեման կարևոր է նաև ավելի լայն իմաստով, քանի որ առողջապահությունում արհեստական բանականության դերակատարությունն արագորեն աճում է ամբողջ աշխարհում։
Ավստրալիայի իշխանությունները հայտարարել են, որ հանտավիրուսի բռնկմամբ նշանավորված զբոսանավից վերադարձող Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի քաղաքացիները երեք շաբաթ կմնան Պերթի մերձակա Bullsbrook ազգային դիմակայունության կենտրոնում։ Ավստրալիայի առողջապահության նախարար Մարկ Բաթլերի խոսքով՝ նույն մեկուսացման ռեժիմը կկիրառվի նաև նրանց հայրենիք տեղափոխող չարտերային օդանավի անձնակազմի նկատմամբ։ Իշխանությունները միջոցառումը ներկայացնում են որպես կանխարգելիչ քայլ՝ հնարավոր վարակի ներմուծումն ու տարածումը սահմանափակելու նպատակով։ Դեպքը միջազգային ուշադրություն է գրավել, քանի որ խոսքը վերաբերում է վարակիչ հիվանդության ռիսկին փակ միջավայրում գտնվող ուղևորների վերադարձին։
Անգլիայի առողջապահական ծառայության նոր հրապարակված տվյալներով՝ 2021 թվականից ի վեր մասնագիտացված կլինիկաներում գիրության բուժում է ստացել ավելի քան 6 հազար երեխա։ Նրանց թվում կան հարյուրավոր չորս տարեկաններ, որոնք գրանցվել են որպես ծայրահեղ ավելաքաշ ունեցող պացիենտներ։ Տվյալները վկայում են, որ մանկական գիրությունը Անգլիայում վերածվում է հանրային առողջապահության լուրջ մարտահրավերի և վաղ միջամտության հրատապ կարիք է ստեղծում։
ԱՄՆ-ում «Հոնդիուս» զբոսանավից տարհանված 16 ուղևոր տեղափոխվել է Նեբրասկայի համալսարանական բժշկական կենտրոնի դաշնային կարանտինային հատուկ բաժանմունք, քանի որ նրանք կապվել են Անդյան հանտավիրուսի բռնկման հետ։ Առողջապահական իշխանությունների տվյալով՝ մեկ անձի մոտ արձանագրվել է թույլ դրական ՊՇՌ արդյունք, իսկ մեկ այլ ուղևորի մոտ ի հայտ են եկել թեթև ախտանշաններ։ Այս շտապ միջոցառումն առանձնահատուկ ուշադրության է արժանանում, քանի որ Անդյան շտամը հանտավիրուսների այն եզակի տարբերակն է, որի դեպքում նկարագրվել է մարդուց մարդ փոխանցում։
Սոցիալական ցանցերում տարածվող հաստ աղու հիդրոթերապիան, որ հաճախ ներկայացվում է որպես «մաքրող» կամ «թունազերծող» միջոց, բժշկական մասնագետների գնահատմամբ չունի բավարար գիտական հիմնավորում։ Ամերիկացի գաստրոէնտերոլոգները նշում են, որ այն կարող է որոշ մարդկանց մոտ կարճատևորեն մեղմել փքվածությունն ու փորկապությունը, սակայն չի վերացնում խնդրի պատճառը և երբեմն առաջացնում է լուրջ բարդություններ։ Նրանց խոսքով՝ լյարդը, երիկամները և աղիքային համակարգը բնականոն դեպքում ինքնուրույն են հեռացնում նյութափոխանակության արգասիքները, իսկ նման միջամտությունները սովորաբար չեն առաջարկվում ո՛չ մարսողական առողջության, ո՛չ ընդհանուր «առողջացման» նպատակով։
Իսպանիայի Կանարյան կղզիներ հասած MV Hondius զբոսանավից տարհանված ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի քաղաքացիների մոտ հաստատվել է հանտավիրուսային վարակը։ Ֆրանսիայի առողջապահության նախարարը հայտնել է, որ Փարիզ վերադարձած ֆրանսիացի կնոջ վիճակը վատթարանում է, իսկ ԱՄՆ իշխանությունները նշել են, որ հայրենադարձված ուղևորներից մեկը դրական թեստ է ունեցել Անդերի վիրուսի նկատմամբ։ Բռնկումը սկսվել էր նավի՝ Արգենտինայից մեկնելուց հետո և արդեն հանգեցրել է երեք մահվան դեպքի։ Միջազգային առողջապահական կառույցները միաժամանակ շեշտում են, որ իրավիճակը լուրջ է, սակայն այն չի համեմատվում ՔՈՎԻԴ-19-ի համավարակային սցենարի հետ։