Քաղցկեղի գլխավոր ռիսկը տարիքավորումն է, ոչ թե միայն վնասակար սովորությունները
Մասնագիտական գնահատումներն ու միջազգային ուղեցույցները ցույց են տալիս, որ քաղցկեղի հետ առավել սերտորեն կապված գործոնը տարիքավորումն է։ Քանի որ աշխարհի շատ երկրներում, այդ թվում՝ Կանադայում, տարեց բնակչության բաժինը արագ աճում է, առողջապահական համակարգերը կանգնում են տարեցների ուռուցքաբանական խնամքի վերակազմավորման անհրաժեշտության առջև։ Փորձագետները շեշտում են, որ բուժման որոշումից առաջ տարեց հիվանդները պետք է անցնեն ծերաբուժական համակողմանի գնահատում, որպեսզի հաշվի առնվեն ոչ միայն ուռուցքը, այլև ուղեկցող հիվանդությունները, ինքնուրույնության աստիճանն ու կյանքի որակը։ Այս քննարկումը կարևոր է նաև հայկական լսարանի համար, քանի որ բնակչության ծերացումն ու քաղցկեղային հիվանդացության բեռը վերաբերում են նաև տարածաշրջանի առողջապահական քաղաքականությանը։
Միջազգային մասնագիտական գնահատականների համաձայն՝ քաղցկեղի առաջացման հետ առավել ուժեղ առնչվող գործոնը տարիքավորումն է, այլ ոչ միայն ծխելը, ալկոհոլի չարաշահումը կամ արևի ազդեցությունը։ Սա առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն պայմաններում, երբ աշխարհի շատ երկրներում տարեց բնակչության թիվն աճում է, և ուռուցքաբանական ծառայությունները պետք է հարմարվեն այդ ժողովրդագրական փոփոխությանը։
Աղբյուրում ներկայացված տվյալներով՝ Կանադայում մինչև 2068 թվականը 65 տարեկանից բարձր անձինք կարող են կազմել բնակչության մոտ 29 տոկոսը։ Թեև հրապարակման մեջ խոսքը Կանադայի մասին է, խնդիրը շատ ավելի լայն է․ բնակչության ծերացումը առողջապահական համակարգերի առջև նոր հարցեր է դնում նաև այլ երկրներում, այդ թվում՝ այն մասին, թե ինչպես կազմակերպել արդյունավետ և արժանապատիվ բուժօգնություն տարեց ուռուցքաբանական հիվանդների համար։
Ինչու է տարիքը վճռորոշ գործոն
Տարիքի հետ օրգանիզմում կուտակվում են կենսաբանական փոփոխություններ, որոնք մեծացնում են չարորակ նորագոյացությունների հավանականությունը։ Միևնույն ժամանակ տարեց հիվանդների մոտ հաճախ առկա են նաև այլ հիվանդություններ, ֆիզիկական թուլություն կամ ճանաչողական խնդիրներ, որոնք կարող են ազդել բուժման ընտրության և դրա տանելիության վրա։ Այդ պատճառով տարեց մարդու քաղցկեղը չի կարող գնահատվել միայն ախտորոշման կամ ուռուցքի տեսակի շրջանակում։
Փորձագետները նշում են, որ բուժման որոշումից առաջ անհրաժեշտ է ծերաբուժական համակողմանի գնահատում։ Այդպիսի մոտեցումը բժշկին և հիվանդին հնարավորություն է տալիս քննարկել, թե բուժումն ինչպես կարող է անդրադառնալ մտավոր կարողությունների, առօրյա ինքնուրույնության, ուղեկցող հիվանդությունների և սպասվող կյանքի տևողության վրա։
Ուռուցքաբանական խնամքի վերանայման պահանջ
Միջազգային ուղեցույցները, այդ թվում՝ Ամերիկյան կլինիկական ուռուցքաբանության ընկերության առաջարկությունները, կոչ են անում տարեց հիվանդների համար նման գնահատումը դարձնել բուժման պլանավորման մաս։ Հատկապես խոցելի և թուլացած հիվանդների համար անհատականացված մոտեցումը կարող է առավել տեսանելի արդյունք տալ՝ բարելավելով կյանքի որակը և օգնելով խուսափել այնպիսի միջամտություններից, որոնց օգուտը սահմանափակ է, իսկ բեռը՝ մեծ։
Հրապարակման հեղինակների դիտարկմամբ՝ առողջապահական համակարգերի ներկայիս պատրաստվածությունը բավարար չէ, սակայն միաժամանակ առկա է նորարարության հնարավորություն։ Այս հարցը կարևոր է նաև հայկական լսարանի համար, քանի որ բնակչության տարիքային կառուցվածքի փոփոխությունը վաղ թե ուշ պահանջում է ոչ միայն հիվանդության բուժում, այլև հիվանդի ընդհանուր վիճակը, կամքը և սոցիալական աջակցությունը հաշվի առնող քաղաքականություն։
Աղբյուր՝ The Independent