Ջերմային սթրեսը խորանում է աշխարհում՝ համընկնելով Մեծ Բրիտանիայի շոգի հետ
Աշխարհում ծայրահեղ ջերմային սթրեսի առնվազն մեկ օր զգացող բնակչության բաժինը 1970-ականներից ի վեր աճել է՝ 16 տոկոսից հասնելով 22 տոկոսի։ Նոր գնահատականները ցույց են տալիս, որ դա համարժեք է մոտ մեկ միլիարդ լրացուցիչ մարդու։ Միևնույն ժամանակ Մեծ Բրիտանիան բախվում է հերթական շոգային ալիքին, որի մասին մասնագետները զգուշացնում են որպես աճող վտանգի ազդակ։
Աշխարհում ծայրահեղ ջերմային սթրեսի ազդեցությանը ենթարկվող մարդկանց բաժինը վերջին տասնամյակներում զգալիորեն աճել է, և նոր գնահատականները դա կապում են կլիմայական փոփոխությունների խորացման հետ։ Զեկույցի համաձայն՝ 1970-ականներից ի վեր այն մարդիկ, որոնք տարեկան առնվազն մեկ օր բախվում են ծայրահեղ շոգի, ավելացել են 16 տոկոսից մինչև 22 տոկոս։ Այդ աճը համարժեք է մոտ մեկ միլիարդ լրացուցիչ մարդու։
Շոգի ազդեցությունը դառնում է համաշխարհային խնդիր
Երկարատև բարձր ջերմաստիճանները վաղուց արդեն սահմանափակվում չեն միայն խիստ շոգ կլիմա ունեցող տարածաշրջաններով։ Զեկույցը ցույց է տալիս, որ վտանգը տարածվում է ավելի լայն աշխարհագրությամբ՝ սպառնալով առողջությանը, աշխատանքի արդյունավետությանը և էներգետիկ համակարգերին։ Առավել խոցելի են տարեցները, երեխաները, բաց երկնքի տակ աշխատողները և այն բնակավայրերը, որտեղ սառեցման ու բժշկական օգնության հասանելիությունը սահմանափակ է։
Մասնագետների գնահատմամբ՝ ջերմային սթրեսը կարող է հանգեցնել ջրազրկման, սրտանոթային բարդությունների և ծանր ֆիզիկական հյուծման։ Երբ բարձր ջերմաստիճանը համընկնում է խոնավության հետ, օրգանիզմի ջերմակարգավորումը ավելի է դժվարանում, իսկ ռիսկը արագ աճում է։ Այդ պատճառով շոգային ալիքները ավելի հաճախ դիտվում են ոչ թե որպես եղանակային անհարմարություն, այլ որպես հանրային առողջության լուրջ մարտահրավեր։
Մեծ Բրիտանիայի շոգը՝ որպես նախազգուշացում
Զեկույցի հրապարակումը համընկնում է Մեծ Բրիտանիայում արձանագրվող շոգային ալիքի հետ, որը կրկին բարձրացրել է բարձր ջերմաստիճանների դեմ պատրաստվածության հարցը։ Թեև կղզային երկրի կլիման պատմականորեն համարվել է մեղմ, վերջին տարիներին այնտեղ ևս ավելի հաճախ են արձանագրվում արտակարգ շոգի օրեր։ Սա ամրապնդում է այն մտայնությունը, որ ջերմային ռիսկերը այլևս միայն հեռավոր տարածաշրջանների խնդիր չեն։
Քաղաքային բնակավայրերում խնդիրն ավելի նկատելի է դառնում՝ շենքերի ջերմակայունության, կանաչ տարածքների պակասի և տրանսպորտային ծանրաբեռնվածության պատճառով։ Ահա թե ինչու փորձագետները շեշտում են վաղ նախազգուշացման համակարգերի, հովացման ենթակառուցվածքների և բնակչության իրազեկման անհրաժեշտությունը։ Կլիմայական հարմարվողականության միջոցառումները, ըստ նրանց, այժմ նույնքան կարևոր են, որքան արտանետումների կրճատումը։
Ինչ է նշանակում սա կլիմայական քաղաքականության համար
Ջերմային սթրեսի աճը վկայում է, որ կլիմայական փոփոխությունների հետևանքները դառնում են ավելի անմիջական և չափելի։ Առողջապահական համակարգերը, տեղական իշխանությունները և գործատուները ստիպված են հաշվի առնել երկարատև շոգի նոր նորման, ոչ թե բացառությունները։ Համաշխարհային մակարդակով սա հավելյալ ճնշում է ստեղծում այն բանակցությունների վրա, որոնք ուղղված են կլիմայի տաքացման սահմանափակմանը և խոցելի համայնքների պաշտպանությանը։
Հայաստանի համար նույնպես այս միտումը տեսանելի է՝ հատկապես ամռան ամիսներին, երբ բարձր ջերմաստիճանները կարող են ազդել առողջության, գյուղատնտեսության և ջրային ռեսուրսների վրա։ Թեև տվյալ զեկույցը կենտրոնանում է գլոբալ պատկերին վրա, դրա եզրակացությունները կարևոր են նաև տարածաշրջանային պատրաստվածության համար։ Շոգի աճող վտանգը հուշում է, որ հարմարվողականությունը պետք է դիտվի որպես առաջնահերթություն։
Աղբյուր՝ The Independent