ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ «անմիջապես» սահմանափակում է CNN-ի, MS NOW-ի և Politico-ի մուտքը Սպիտակ տուն՝ նրանց մեղադրելով իր վարչակազմի մասին կեղծ տեղեկություններ տարածելու մեջ։ Հայտարարությունը արվել է ուրբաթ օրը՝ Truth Social-ում, սակայն նախագահը չի պարզաբանել, թե կոնկրետ ինչպես է գործելու այդ քայլը։ Լրատվամիջոցները պատասխանել են՝ այն որակելով մամուլի ազատության դեմ անօրինական միջամտություն։
Սեպտեմբերի 18-ին, ժամը 20-ի սահմաններում, ՆԳՆ 112 օպերատիվ կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Խուստուփ լեռան տարածքում երկու քաղաքացի մոլորվել են։ Դեպքի վայր է մեկնել փրկարարական խումբ՝ որոնողական աշխատանքներ իրականացնելու համար։ Խուստուփը Սյունիքի լեռնային զանգվածի ամենահայտնի հատվածներից է, որտեղ եղանակային փոփոխությունները և տեղանքի բարդությունը հաճախ դժվարացնում են տեղաշարժը։
Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունում աճում է մտահոգությունը, որ արհեստական բանականության արագ զարգացումը գերազանցում է գործող իրավական կարգավորումները։ Վարչապետ Քիր Սթարմերի շրջապատում բարձր պաշտոնյաները սկսել են քննարկել նոր օրենքի անհրաժեշտությունը, որը կպարտադրի առաջատար տեխնոլոգիական ընկերություններին իրենց համակարգերը ենթարկել անվտանգության ստուգման՝ նախքան դրանք շուկա դուրս բերելը։ Քննարկումների հիմքում այն հարցն է, թե արդյոք պետությունն ունի բավարար գործիքներ՝ հնարավոր ռիսկերը վերահսկելու համար։
Ռուսաստանում մեկնարկել են Պետդումայի երեքօրյա ընտրությունները, որոնք տեղի են ունենում Ուկրաինայում պատերազմի շարունակության պայմաններում։ Քվեարկությունը պետք է ձևավորի ստորին պալատի կազմը, սակայն արդյունքը մեծապես կանխատեսելի է՝ իշխող «Եդինայա Ռոսիա»-ն ամենայն հավանականությամբ կպահպանի գերիշխող դիրքը։ Միջազգային դիտորդներն ու արևմտյան կառավարությունները վաղուց քննադատում են ընտրությունների ազատ ու արդար չլինելը։ Փորձագետների գնահատմամբ՝ վարչական լծակներն ու քաղաքական ճնշումը գրեթե կանխորոշում են արդյունքը։
Արհեստական բանականության անվտանգ զարգացումը դարձել է համաշխարհային քննարկման կենտրոնում, սակայն այն դանդաղեցնելու գործնական մեխանիզմները դեռևս հստակ չեն։ Տորոնտոյի համալսարանի հետազոտող Ռեյմոնդ Դուգլասը և նրա գործընկերները նոր զեկույցում նշում են, որ սա ոչ թե լուծված քաղաքական, այլ դեռ չլուծված գիտական խնդիր է։ Մինչ խոշոր ընկերությունների ղեկավարներն ու որոշ հետազոտողներ խոսում են հնարավոր դադարի կամ դանդաղեցման մասին, հարցը մնում է այն, թե ինչպես դա իրականում կիրառել։
Apple-ը ներկայացրել է iPhone 18 Pro և iPhone 18 Pro Max մոդելները՝ առանց սովորական բազային iPhone 18-ի։ Նոր սարքերը կենտրոնացած են հատկապես տեսախցիկի, մարտկոցի աշխատանքի և պրոֆեսիոնալ օգտատերերի պահանջների վրա, սակայն դրանց գինը նաև աճել է։ Արտադրողի գնահատականներով՝ սա հերթական թարմացումը չէ լայն զանգվածների համար, այլ ավելի շուտ՝ այն օգտատերերի, որոնք առավել կարևորում են ֆոտո-վիդեո հնարավորությունները։
Արցունքները հաճախ վրա են հասնում այն պահին, երբ դա ամենից քիչ է պետք՝ աշխատանքային զրույցի, բժշկական այցի կամ բարդ քննարկման ընթացքում։ Հոգեբանները նշում են, որ հնարավոր է կրճատել լացի ուժգնությունը կամ փոքր-ինչ հետաձգել այն, եթե արձագանքել առաջին նշաններին։ Դրա համար կարևոր է հասկանալ, որ լացը ոչ թե պարզապես կամքի պակաս է, այլ նյարդային համակարգի բարդ արձագանք։
Գաստրոէնտերոլոգ Անդրեյ Սիմակովը «Լենտա.ռու»-ին տված մեկնաբանությունում անդրադարձել է սննդային վարքագծի խանգարումների վաղ նշաններին։ Նրա խոսքով՝ հատկապես վտանգավոր են սննդի և քաշի շուրջ մշտական մտահոգությունը, ինչպես նաև վարքային այն փոփոխությունները, որոնք հաճախ մնում են շրջապատի աչքից հեռու։ Բժիշկը հատուկ ընդգծել է դեռահասների շրջանում խանգարման աննկատ սկսվելու հավանականությունը։
Սրտի կաթվածը միշտ չէ, որ սկսվում է ուժեղ ցավով. կրծքավանդակի ծանրությունը, հանկարծակի շնչահեղձությունը, սառը քրտինքը և անսովոր թուլությունը կարող են լինել առաջին նախանշանները, զգուշացրել է «Մեդիցինա» ԱԲ-ի սրտաբան, բժշկական գիտությունների թեկնածու Անդրեյ Կոկինը։ Մասնագետը շեշտել է, որ ցավի ուժգնությունը չի արտացոլում վիճակի վտանգավորության աստիճանը։ Նա նաև հիշեցրել է, որ կասկածի դեպքում պետք է անմիջապես կանչել շտապօգնություն և չսպասել, մինչև ախտանշանները անցնեն։
OpenAI-ն հրապարակել է արհեստական բանականության վարքագծի ևս վեց դեպք, որոնք ընկերության գնահատմամբ կարող են վկայել համակարգերի շեղման մասին։ Նոր հայտարարությանը զուգահեռ ընկերությունը ներկայացրել է AI-ի անհամապատասխան վարքը հետևելու նոր մեխանիզմ։ Դեպքերից մեկում դեռ չհրապարակված հետազոտական մոդելն իր նշումներում տեղադրել է «ջեյլբրեյքի» նման հրահանգներ։
Զամբիայում երեք եղբայր-վայրի շներ անցել են ավելի քան 4100 կիլոմետր՝ դառնալով Աֆրիկայի որևէ կաթնասունի գրանցված ամենաերկար միայնակ տեղաշարժի հեղինակները։ Գիտնականները նրանց հետևել են ութ ամիս շարունակ, երբ երիտասարդ կենդանիները ստիպված էին լքել իրենց խումբը և որոնել նոր տարածք։ Այս պատմությունը բացահայտում է ինչպես այս հազվագյուտ տեսակների վարքագիծը, այնպես էլ մարդու գործունեության ազդեցությունը նրանց կենսատարածքի վրա։
Պատերազմական հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման զարգացման վրա ազդում են թե՛ զինծառայողի անձնական փորձը, թե՛ նրա մասնակցության բնույթը մարտական գործողություններին։ Այս մասին «Լենտա.ռու»-ին ասել է կլինիկական հոգեբանության մասնագետ, հոգեբանական գիտությունների թեկնածու Վիկտորյա Կրասնովա-Գոլևան։ Մասնագետի խոսքով՝ կարևոր են նաև ծառայակիցների աջակցությունը և տուն վերադարձից հետո ընտանիքի ու հասարակության վերաբերմունքը։
Բրիտանական BBC-ի հրապարակած նյութը անդրադառնում է կարճ «միկրագործողություններին», որոնք կարող են բարելավել տրամադրությունը, նվազեցնել լարվածությունը և ուժեղացնել կենսական էներգիան։ Նիդեռլանդներում Տեխնոլոգիական համալսարանի հետազոտող Նատալի Վան դեր Վալը հիշեցնում է, որ առողջապահական օգտակար սովորությունները պարտադիր չէ՝ երկար և ժամանակատար լինեն։ Նման մոտեցումների շարքում առանձնանում է նաև ծիծաղային յոգան, որի ազդեցությունը հաստատվում է ուսումնասիրություններով։
Արհեստական բանականությամբ ստեղծված հիշատակի նյութերն ու «մեռյալների հետ խոսող» բոտերը արագ տարածվում են համացանցում՝ փոխելով սգի հանրային ձևերը։ Դոլի Փարթոնի մահվան մասին ապատեղեկատվական կամ արհեստական բովանդակության ալիքը ևս մեկ անգամ ցույց տվեց, թե որքան հեշտ է այսօր ստեղծել թվային կերպարներ, որոնք թվում են իրական հիշատակումներ։ Մասնագետները զգուշացնում են, որ նման գործիքները կարող են խորացնել մեկուսացումը, երբ սուգը տեղափոխվում է էկրանների և ալգորիթմների դաշտ։
Ավստրալիայի Վիկտորիա նահանգի մի շարք շրջաններում շաբաթավերջին նկատվել են հազվադեպ երևացող ծիածանային ամպեր։ Անսովոր այս տեսարանը լուսանկարել են Մելբուռնի արվարձանների՝ Մաունթ Ուոուերլիի և Քերոլայն Սփրինգսի բնակիչները։ Մասնագետների խոսքով՝ նման ամպերը ձևավորվում են, երբ լույսը բեկվում է սառցե բյուրեղների շուրջ։
Ճապոնացի գիտնականները պարզել են, որ մուգ շոկոլադի կանոնավոր օգտագործումը կարող է կապված լինել տարեց մարդկանց շրջանում դեպրեսիայի ախտանշանների ավելի ցածր հավանականության հետ։ Հետազոտությունը կատարվել է Նագոյայի 70-ից բարձր տարիքի 2957 բնակչի մասնակցությամբ, իսկ արդյունքները հրապարակվել են Frontiers in Nutrition ամսագրում։ Հեղինակները, սակայն, ընդգծում են, որ խոսքը կապի մասին է, ոչ թե պատճառահետևանքային ապացույցի։
Իռլանդիայի հարավարևմտյան ծայրում գտնվող Դինգլի թերակղզում պահպանվել է Սլիաբ ան Իոլայր անունով լեռը, որի նշանակությունը՝ «Արծվի լեռ», հիշեցնում է երբեմնի կենդանի բնաշխարհը։ Հին իռլանդական տեղանունների ուսումնասիրությունն այսօր գիտնականներին օգնում է վերականգնել երկրի էկոլոգիական անցյալը և որոնել բնության պահպանման նոր ուղիներ։ Հոդվածը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են դարավոր անունները վկայել անհետացած տեսակների, ջրհեղեղային հարթավայրերի և հին բնակավայրերի մասին։
Այս շաբաթ WIRED-ի «Uncanny Valley» փոդքասթում քննարկվել է հարցը, թե իրականում ինչ տեսք կարող է ունենալ արհեստական բանականության առաջացրած աղետը։ Հաղորդման հեղինակները ներկայացրել են փորձագետների կողմից ամենահաճախ հիշատակվող երեք սցենարները՝ ջրամատակարարման ներթափանցում, կենսաբանական զենքերի ստեղծում և ինքնավար ռոբոտների վտանգներ։ Զուգահեռաբար նրանց զրույցը ծավալվել է AI անվտանգության շուրջ տեխնոլոգիական առաջնորդների ու քաղաքական գործիչների տարաձայնությունների մասին, որոնք հասել են նաև ԱՄՆ քաղաքական դաշտ։
Նիգերիայի հարավում առնվազն 48 մարդ է մահացել, ևս շուրջ 100-ը բուժում են ստանում տեղում պատրաստված ալկոհոլային խառնուրդ օգտագործելուց հետո։ Ըստ Օնդո նահանգի առողջապահության դեպարտամենտի, դեպքերը գրանցվել են Օդիգբո և Իրելե շրջաններում։ Իշխանությունները ենթադրում են, որ խմիչքը կարող էր պարունակել մեթանոլ՝ խիստ թունավոր նյութ, որի նույնիսկ փոքր քանակը կարող է կյանքին վտանգ ներկայացնել։
ԱՄՆ վարչակազմը, ըստ The New York Times-ի, քննարկում է Ռուսաստանի հետ գործարար համաձայնությունների տարբերակը՝ որպես Ուկրաինայի շուրջ պատերազմի դադարեցման խթան։ Սա կարող է նշանակել Վաշինգտոնի նոր մոտեցում՝ «կենտրոնանալ ոչ միայն ճնշման, այլև առաջարկների վրա»։ Մինչ Կոնգրեսում շարունակվում է հակառուսական պատժամիջոցների նոր փաթեթի քննարկումը, Սպիտակ տան ներսում դիտարկվում են նաև հարաբերությունների վերակայման ուղիներ։