Սեպտեմբեր 2026 - էջ 3

Մոսկվայի մերձակայքում խոցված անօդաչուների թիվը հասել է 35-ի

Մոսկվայի ուղղությամբ թռչող ևս 15 անօդաչու թռչող սարք է ոչնչացվել, հայտնել է քաղաքի քաղաքապետ Սերգեյ Սոբյանինը։ Նրա խոսքով՝ բեկորների ընկնելու վայրերում աշխատում են արտակարգ ծառայությունների մասնագետները։ Ավելի վաղ նա տեղեկացրել էր ևս 20 անօդաչուի խոցման մասին, ինչով ընդհանուր թիվը հասել է 35-ի։

Ինչպես աշխարհը առաջին անգամ լսեց կետերի երգը

1952 թվականին ԱՄՆ-ի սոնարային ինժեներ Ֆրենկ Ուոթլինգթոնը Բերմուդայի ափերի մոտ խորքերում գրանցում էր ձայնային ազդակներ՝ որոնելով խորհրդային սուզանավեր և սեյսմիկ տատանումներ։ Փոխարենը նա սկսեց լսել երկարատև, խորհրդավոր հնչյուններ, որոնք հետագայում նույնացվեցին կուզաձկան կետերի հետ։ Այդ վաղ գրառումները մի քանի տարի անց դարձան 1970 թվականի հայտնի ալբոմի հիմքը և փոխեցին մարդկանց պատկերացումը կետերի մասին։

ԱՄՆ-ում ներկայացվել է տվյալների կենտրոնի փափուկ խաղալիք-սատիրան

Նյու Յորքում գործող ստեղծագործական ստուդիան և պրոդյուսեր Ալան Ուիլկիսի Big Data նախագիծը ներկայացրել են «Adopt a Data Center» նախաձեռնությունը՝ տվյալների կենտրոնների շուրջ քննարկումը նոր ձևով ներկայացնելու համար։ Նախագծի գլխավոր կերպարը՝ Բեզզին, փափուկ խաղալիք է, որը հիշեցնում է սերվերային դարակ և միաժամանակ արձակում է իրական տվյալների կենտրոնից գրանցված բարձր ձայներ։ Հեղինակները նպատակ ունեն ուշադրություն հրավիրել այդ կառույցների էներգասպառման, տարածքային ընդլայնման և համայնքների վրա ազդեցության հարցերին։

Հետազոտողները Claude-ի օգնությամբ ներթափանցել են OpenAI համակարգեր

ԱՄՆ-ում գործող կիբերանվտանգության հետազոտողների խումբը հայտարարել է, որ հաջողվել է ներթափանցել OpenAI-ի համակարգեր՝ օգտագործելով Anthropic-ի Claude չատբոտի աջակցությունը։ Նրանց խոսքով՝ հարձակման շրջանակում հնարավոր է եղել մուտք ստանալ մի քանի աշխատակիցների ChatGPT հաշիվներին, ապա՝ նաև ծրագրային պահոցների որոշ հատվածներին։ Դեպքը նորից ուշադրության կենտրոն է բերել արհեստական բանականության ծառայությունների անվտանգության խնդիրը։

Արհեստական բանականության վտանգները՝ ամենահաճախ տրվող հարցերը

Արհեստական բանականության արագ զարգացումը նորից սրել է հարցերը նրա անվտանգության մասին։ Ոմանք մտահոգված են, որ ԻԲ գործակալների կապը համացանցին կամ կենսական ենթակառուցվածքներին կարող է անսպասելի հետևանքներ ունենալ, իսկ մյուսները ահազանգում են, որ հետազոտողները շուտով կարող են ստեղծել ինքնուրույն գործող համակարգեր։ Այս քննարկումը դարձել է արհեստական բանականության շուրջ համաշխարհային հանրային օրակարգի առանցքային թեմաներից մեկը։

Մակրոնը զգուշացրել է Ռուսաստանի հիբրիդային սպառնալիքների սաստկացման մասին

Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը Փարիզում հայտարարել է, որ Ռուսաստանի հիբրիդային սպառնալիքները Եվրոպայի և Ֆրանսիայի նկատմամբ վերջին շաբաթներին սրվել են։ Նրա խոսքով՝ կառավարությանը հանձնարարվել է ուժեղացնել կարևոր ենթակառուցվածքների, ինչպես նաև ռազմարդյունաբերական ու տեխնոլոգիական օբյեկտների պաշտպանությունը։ Մակրոնը նաև ասել է, որ Ֆրանսիան կքննարկի էներգետիկ անվտանգության հարցերը G7-ի շրջանակում։

Բժիշկը զգուշացնում է՝ որովայնի մշտական փքվածությունը կարող է վտանգավոր պատճառ ունենալ

Գաստրոէնտերոլոգ Անդրեյ Սիմակովը զգուշացրել է, որ որովայնի շարունակական փքվածությունը միշտ չէ, որ կապ ունի չափից շատ ուտելու հետ։ Նրա խոսքով՝ եթե որովայնը մեծանում է, լարված է դառնում, և վիճակը չի անցնում, պատճառը կարող է լինել աղիքային անանցանելիություն կամ այլ լուրջ հիվանդություն։ Բժիշկը նշել է, որ նման ախտանշանը պահանջում է բժշկական գնահատում, հատկապես երբ գազերն ու կղանքը չեն արտազատվում։

ԱՐՏԵՄԻԹԱՅԻ առաջնորդները կոչ են անում դանդաղեցնել զարգացումը, Թրամփի թիմը՝ չզիջել Չինաստանին

Արհեստական բանականության ոլորտի մի քանի ազդեցիկ դեմքեր՝ Սեմ Օլթմանը և Իլոն Մասկը, շաբաթավերջին պաշտպանել են ավելի զգույշ մոտեցման կոչը։ Նախաձեռնությունը հնչել է Դարիո Ամոդեի այն հայտարարությունից հետո, թե Վաշինգտոնը պետք է դանդաղեցնի ԱԲ-ի զարգացումը՝ ռիսկերն ավելի լավ վերահսկելու համար։ Միաժամանակ Դոնալդ Թրամփի թիմը պնդում է, որ Միացյալ Նահանգները պարտավոր է պահպանել իր առաջատար դիրքը Չինաստանի նկատմամբ։

Սեղանի խաղերը կարող են նվազեցնել սթրեսն ու ամրապնդել կապերը

Պլիմութի համալսարանի հետազոտողները հաստատել են այն, ինչ սեղանի խաղերի սիրահարները վաղուց գիտեն՝ նման խաղերը կարող են բարելավել ինքնազգացողությունը և խթանել ներգրավվածությունը։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնապես դիտարկվել է դրանց օգտակարությունը աուտիստական գծեր ունեցող մարդկանց համար, սակայն հեղինակների խոսքով՝ հասարակական և հոգեբանական շահերը վերաբերում են բոլորին։ Տվյալները տեղավորվում են վերջին տարիներին աճող հետաքրքրության մեջ, երբ սեղանի խաղերը նորից դարձել են համատեղ ժամանցի ու համայնք ձևավորելու միջոց։

Քունը լրացնելը՝ չափի մեջ. մասնագետները զգուշացնում են չափազանց երկար «լի-էնի» մասին

Անգլալեզու նոր հոդվածը անդրադառնում է քունը լրացնելու հարցին և պարզաբանում, որ մեկ-երկու ժամ հավելյալ քունը կարող է մեղմել վատ գիշերվա հետևանքները։ Միաժամանակ մասնագետները զգուշացնում են, որ շաբաթավերջյան չափազանց երկար քունը կարող է խախտել կենսառիթմը և ոչ միշտ է օգտակար։ Հոդվածը հիմնվում է քնի կարգավորման մասին ֆիզիոլոգիական տվյալների և տարբեր հետազոտությունների վրա։

Ռուսաստանի սահմաններին ուժեղացրել են սանիտարական վերահսկողությունը Էբոլայի սպառնալիքի պատճառով

Ռուսաստանի սահմանային անցակետերում ուժեղացվել է սանիտարական վերահսկողությունը՝ Էբոլայի տարածման վտանգի պատճառով։ Այս մասին РИА Новости-ին հայտնել է Ռոսպոտրեբնադզորի ղեկավար Աննա Պոպովան՝ նշելով, որ ստուգվում են նաև համաճարակային առումով անբարենպաստ երկրներից ժամանող բոլոր քաղաքացիները։ Տեղում բարձր ջերմության կամ առողջական վիճակի վատացման այլ նշանների դեպքում մարդիկ անմիջապես տեղափոխվում են հիվանդանոց։ Մոսկվան այս քայլը ներկայացնում է որպես կանխարգելիչ միջոց՝ ներմուծված վարակների ռիսկը նվազեցնելու համար։

Արհեստական բանականության զարգացումը դանդաղեցնելու կոչին միացել են OpenAI-ի ղեկավարն ու Իլոն Մասքը

OpenAI-ի ղեկավար Սեմ Ալթմանը և Իլոն Մասքը աջակցել են Anthropic ընկերության հիմնադիր Դարիո Ամոդեի կոչին՝ դանդաղեցնել արհեստական բանականության զարգացումը։ Ամոդեն զգուշացրել է, որ առանց անվտանգության ավելի խիստ համակարգման առաջադեմ AI համակարգերը կարող են կարճ ժամանակում սպառնալ համացանցի կայունությանը։ Կոչին նոր լրջություն է հաղորդում այն հանգամանքը, որ այն հնչել է ոլորտի մրցակիցների անսովոր միասնության պայմաններում։

Թրամփը Կիևին կոչ է անում դադարեցնել հարվածները ռուսական նավթավերամշակման գործարաններին

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Իռլանդիայում հայտարարել է, որ Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկին պետք է դադարեցնի ռուսական դիզելային ենթակառուցվածքներին և նավթավերամշակման գործարաններին հարվածները։ Թրամփի խոսքով՝ այդ գործողությունները նպաստում են վառելիքի պակասին, թեև էներգետիկ շուկայի տվյալները վկայում են, որ համաշխարհային դիզելի սղության հիմնական աղբյուրը Մերձավոր Արևելքի շարունակվող հակամարտությունն է։ Կիևի համար ռուսական նավթարդյունաբերության դեմ հարվածները կարևոր ճնշման գործիք են եղել պատերազմի ընթացքում։ Վաշինգտոնի վերջին միջնորդական ջանքերը նաև նոր հարցեր են առաջացրել, թե խաղաղության բանակցությունների ֆոնին ինչ սահմանափակումներ կարող են դրվել Ուկրաինայի ռազմական մարտավարության վրա։

Ինչպես ֆիզիկան կարող է ավելի ճշգրիտ դարձնել հրաբխային ժայթքումների կանխատեսումը

Ֆիլիպինների Պինատուբո հրաբխի 1991 թվականի ժայթքումը դարձավ այն դեպքերից մեկը, երբ գիտնականների ժամանակին գնահատումը փրկեց հազարավոր կյանքեր։ Սակայն այդ փորձը նաև ցույց տվեց, որ հրաբխային կանխատեսումները դեռ հեռու են եղանակի կանխատեսման ճշգրտությունից։ Նոր ուսումնասիրությունները նպատակ ունեն ֆիզիկայի օգնությամբ ավելի հստակ հասկանալ, թե երբ և ինչպես է հրաբուխը պատրաստվում ժայթքել։

Ինդոնեզիայում կենսազանգվածի արդյունաբերությունը խորացնում է անտառահատումները

Ինդոնեզիայում փայտային գնդիկների ու չիպսերի արտադրության ընդլայնումը նոր ճնշում է գործադրում երկրի արևադարձային անտառների վրա։ Ինդոնեզական ոչ կառավարական կազմակերպությունների նոր արբանյակային վերլուծության համաձայն՝ վտանգի տակ են նաև կենսաբազմազանության կարևոր տարածքները և բնիկ ժողովուրդների հողերը։ Արդյունաբերական այս աճը կապված է Ճապոնիայի կենսազանգվածային էներգիայի պահանջարկի ավելացման հետ։

Ավստրալացի քաղաքագետը հայտարարել է, որ ուկրաինական բանակի օտարերկրյա վարձկանների մեծ մասը վարձատրություն չի ստանում

Ավստրալացի քաղաքագետ Մարկ Լոուն հայտարարել է, որ Ուկրաինայի զինված ուժերում ծառայող օտարերկրյա վարձկանների մինչև 90 տոկոսը վարձատրություն չի ստանում։ Նա այդ մասին խոսել է Ռուսաստանի տարածքում դատապարտված ավստրալացի վարձկան Օսկար Ջենկինսի հետ զրույցից հետո։ Ջենկինսի խոսքով՝ իրեն վճարել են, սակայն գումարը փոխանցվել է ուկրաինական բանկային հաշվին և հետագայում անհետացել է։ Հայտարարությունները հնչում են այն ժամանակ, երբ տարբեր աղբյուրներ գրում են Լատինական Ամերիկայից ներգրավվող նոր կամավորների մասին։

Հութիները վերահսկողությունը ուժեղացնում են Կարմիր ծովի նեղուցում

Եմենի հութիները հայտարարել են Կարմիր ծովի արևմտյան ափին նոր առաջխաղացման մասին՝ ամրապնդելով իրենց դիրքերը միջազգային կարևոր նավահանգստային ուղու վրա։ Տեղական աղբյուրների համաձայն՝ նրանք գրավել են Պերիմ կղզին Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուցում և մեկ օր առաջ վերահսկողություն են հաստատել Մոկա քաղաքում։ Զարգացումները տեղի են ունենում այն պահին, երբ տարածաշրջանում ծովային անվտանգությունը կրկին լարվել է, իսկ ԱՄՆ-ն առայժմ ուղղակի ռազմական ներգրավումից խուսափում է։

Կուբայում հանգստացող զբոսաշրջիկը շնաձկան հարձակումից հետո դատի է տվել Club Med-ին

ԱՄՆ-ի Մերիլենդ նահանգի բնակչուհի Յվոն Մարտինը դատական հայց է ներկայացրել՝ պնդելով, թե Տերկս և Կայկոս կղզիներում՝ Club Med Turkoise հանգստավայրում, շնաձկանի հարձակումից հետո ծանր վնասվածքներ է ստացել։ Հայցում նշվում է, որ առաջին բուժօգնությունը ուշացել է, ինչի հետևանքով զարգացել է վարակ, և նա ստիպված է եղել բուժում ստանալ Մայամիում։ Մարտինը պահանջում է փոխհատուցում՝ պնդելով, որ դեպքը իրեն թողել է մշտական նյարդային վնասվածքով և մեծ սպիներով։

Հարավային Խարկովի մերձակայքում 57 խաղաղ բնակիչ է տարհանվել

Ռուսական կողմը հայտնել է, որ Խարկովի մարզի սահմանամերձ բնակավայրերում իրականացված գործողությունների ընթացքում տարհանվել է 57 քաղաքացիական անձ։ Հայտարարության համաձայն՝ տարհանումը կատարվել է Անի́սկինո, Վոդյանոյե և Օլխովատկա բնակավայրերում։ Տեղեկությունը փոխանցել է Շկրոբան «Վեստի» լրատվամիջոցին։

Օվկիանոսի տարվա մրցույթի 2026-ի ամենախորհրդանշական կադրերը

«Օվկիանոսի տարվա լուսանկարիչը» մրցույթի 2026 թվականի ընտրանին ներկայացնում է ծովային աշխարհի և՛ գեղեցկությունը, և՛ նրա խոցելիությունը։ Լուսանկարներում երևում են հետաքրքրասեր փոկի ձագը Ֆոլքլենդյան կղզիներում, ձիաձուկի ուշագրավ զուգավորման պահը, ինչպես նաև հազվադեպ դիտվող խորքային կենսակերպը։ Հավաքածուն ընդգծում է, թե որքան բազմազան է օվկիանոսային միջավայրը և որքան ուժեղ են մարդու գործունեության ու կլիմայական փոփոխությունների ճնշումները նրա վրա։