Հունիս 2026 - էջ 8

Մբապեն գոլով նշեց Ֆրանսիայի հավաքականում իր 100-րդ հանդիպումը

Ֆրանսիայի հավաքականի հարձակվող Կիլիան Մբապեն աշխարհի առաջնության խմբային փուլի Իրաքի դեմ հանդիպման ընթացքում գոլով նշել է ազգային թիմում իր 100-րդ խաղը։ Ֆիլադելֆիայում ընթացող մրցավեճում ֆրանսիացիները խաղի մեկնարկից վերցրել են նախաձեռնությունը և վաղ բացել հաշիվը։ Մբապեն, որը Սենեգալի դեմ առաջին խաղում արդեն դարձել էր դուբլի հեղինակ, շարունակում է մրցաշարի արդյունավետ մեկնարկը, մինչդեռ Իրաքը փորձում է դիմադրել կարգապահ պաշտպանությամբ։

Նույնիսկ մեկ ժամ վարելը կարող է թուլացնել ուղեղի զգոնությունը

Վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նույնիսկ համեմատաբար կարճ ժամանակով մեքենա վարելը կարող է ծանրաբեռնել ուղեղը, իսկ հոգնած վիճակում ղեկին նստելը վտանգով համադրելի է ալկոհոլի ազդեցության պայմաններում վարելուն։ Գիտնականները պարզաբանում են, որ վարումը միաժամանակ ներգրավում է ուշադրության, տեսողական ընկալման, շարժումների համակարգման և որոշումների ընդունման համար պատասխանատու մի շարք ուղեղային կենտրոններ։ Այդ պատճառով քնկոտությունն ու հոգնածությունը նվազեցնում են արձագանքման արագությունը և մեծացնում վթարի հավանականությունը։ Թեման գործնական նշանակություն ունի նաև հայ վարորդների համար, հատկապես ամառային ուղևորությունների և երկարատև ճանապարհներին։

ԱՄՆ իշխանությունները վիճարկում են «Տիտանիկ»-ից բարձրացված իրերի վաճառքի ծրագիրը

ԱՄՆ-ում հրապարակված դատական նոր փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ դաշնային իշխանությունները հակադրվում են «Տիտանիկ»-ի խորտակված նավից բարձրացված ավելի քան հարյուր իրի աճուրդային վաճառքի ծրագրին։ Հյուսիսային Ատլանտիկայում գտնվող աղետի վայրի նկատմամբ բացառիկ փրկարարական իրավունք ունեցող RMS Titanic Inc. ընկերությունը ցանկանում է առաջին անգամ վաճառել անձնական իրեր, դրամանիշեր, խոհանոցային պարագաներ և դեկորատիվ նմուշներ։ Կառավարությունը պնդում է, որ այդ քայլը կարող է հակասել նախկին դատական որոշումներին և նավաբեկության պահպանության վերաբերյալ ստանձնած պարտավորություններին։ Գործը կարևոր է ոչ միայն պատմական ժառանգության պահպանության, այլև հանրային մատչելիության սկզբունքի տեսանկյունից։

Մեսսին նոր պատմություն գրեց, իսկ արգենտինացիները կրկին գտան իրենց խորհրդանիշը

Լիոնել Մեսսին հունիսի 22-ին Դալլասում կայացած Արգենտինա–Ավստրիա հանդիպման ընթացքում երկու գոլ խփելով դարձավ աշխարհի առաջնությունների պատմության լավագույն ռմբարկուներից մեկը՝ մրցաշարում իր ընդհանուր ցուցանիշը հասցնելով 18-ի։ 38-ամյա ֆուտբոլիստի հերթական նվաճումը դարձավ ոչ միայն վիճակագրական հանգրվան, այլև ազգային ինքնության ու հավաքականի դիմագծի մասին խոսակցության առիթ։ Արգենտինայի երկրպագուները մարզադաշտում նրա ներկայությունը բնորոշել են որպես ցնծալի փորձառություն և շեշտել, որ Մեսսին շարունակում է մարմնավորել թիմի հավատն ու հավակնությունը։ Այս պատմությունը հետաքրքիր է նաև հայկական լսարանի համար, քանի որ Մեսսին համաշխարհային ֆուտբոլի այն եզակի դեմքերից է, որի ազդեցությունը վաղուց անցել է սպորտային արդյունքների սահմանը։

Ջեք Դրեյփերը հաղթանակով մեկնարկեց Էնդի Մյուրեյի հետ համագործակցությունը

Բրիտանացի թենիսիստ Ջեք Դրեյփերը հաջող վերադարձ կատարեց մրցակցային խաղերին՝ «Իստբորն Օփեն»-ի առաջին շրջանում երկու սեթում հաղթելով Մարկոս Գիրոնին։ Դևոնշիր Պարկում կայացած հանդիպմանը խաղադաշտի եզրից հետևում էր նրա նոր մարզիչ Էնդի Մյուրեյը, որի հետ Դրեյփերը սկսել է խոտածածկ մրցաշրջանի համագործակցությունը։ Վերջին մեկ տարում մի շարք վնասվածքներով պայմանավորված դժվար շրջանից հետո այս հաղթանակը կարևոր նշան էր թե՛ ֆիզիկական պատրաստվածության, թե՛ Ուիմբլդոնից առաջ խաղային ընթացքի վերականգնման առումով։

«Մերսեդես»-ը կարող է փոխել մարտավարությունը՝ Համիլթոնի վերադարձի ֆոնին

«Մերսեդես»-ի ղեկավար Տոտո Վոլֆը հայտարարել է, որ թիմը կարող է վերանայել իր մրցավարական մոտեցումները «Ֆորմուլա-1»-ի ընթացիկ առաջնությունում՝ Լյուիս Համիլթոնի հաջող վերադարձից հետո։ Բարսելոնայի Գրան պրիում «Ֆերարի»-ի կազմում Համիլթոնի հաղթանակը սրել է վարորդների պայքարը, իսկ «Մերսեդես»-ի ներթիմային ազատ մրցակցությունը, Վոլֆի խոսքով, այժմ պահանջում է նոր գնահատում։ Թիմում մինչ այժմ Ջորջ Ռասելին և Կիմի Անտոնելիին թույլատրվում էր ազատ պայքարել միմյանց դեմ, սակայն այդ մարտավարությունը կարող է փոխվել, եթե այն վնասի հաղթանակի հնարավորությանը։

ԱՄՆ Գերագույն դատարանը վերականգնեց Իթան Փացի գործով դատավճիռը

ԱՄՆ Գերագույն դատարանը հունիսի 23-ին 6 ընդդեմ 3 ձայների հարաբերակցությամբ վերականգնեց Պեդրո Էրնանդեսի դատապարտումը 1979 թվականին անհետացած վեցամյա Իթան Փացի գործով։ Դատարանը բավարարեց Նյու Յորքի դատախազների բողոքը և չեղարկեց դաշնային վերաքննիչ ատյանի այն որոշումը, որով նախկինում անվավեր էր ճանաչվել մեղադրական դատավճիռը։ Այս որոշմամբ ուժի մեջ է մնում 25 տարուց մինչև ցմահ ազատազրկման պատիժը մի գործով, որը երկար տարիներ համարվել է ԱՄՆ-ում անհետացած երեխաների վերաբերյալ ամենահայտնի դեպքերից մեկը։

ԱՄՆ-ի հավաքականի խաղատոմսերը կտրուկ թանկացել են աշխարհի առաջնության փլեյ-օֆֆից առաջ

ԱՄՆ-ի տղամարդկանց ֆուտբոլի ազգային հավաքականի՝ հուլիսի 1-ին Սանտա Կլարայի «Լևիիս» մարզադաշտում կայանալիք աշխարհի առաջնության փլեյ-օֆֆի առաջին հանդիպման խաղատոմսերը վերավաճառքի շուկայում կտրուկ թանկացել են։ Ticket Data հարթակի տվյալներով՝ ամենաէժան տոմսի արժեքը հունիսի 24-ի առավոտյան հասել է 2805 դոլարի՝ ներառյալ վճարները, մինչդեռ մայիսի կեսերին այն կազմել էր 549 դոլար։ Գների աճը արագացել է ԱՄՆ հավաքականի հաջող ելույթներից հետո, երբ թիմը ապահովել է տեղը եզրափակիչ փուլի հաջորդ շրջանում։ Սպորտային շուկայի այս շարժը վկայում է, թե մեծ մրցաշարերում մարզական հաջողությունն ինչպես անմիջապես փոխում է պահանջարկը և տոմսերի արժեքը։

Վախճանվել է երաժշտական արդյունաբերության նշանավոր գործիչ Քլայվ Դևիսը

Երաժշտական արդյունաբերության ազդեցիկ ղեկավար և պրոդյուսեր Քլայվ Դևիսը մահացել է 94 տարեկան հասակում։ Նրա ընտանիքը The New York Times-ին հայտնել է, որ Դևիսը մահացել է երկուշաբթի՝ Մանհեթենում գտնվող իր տանը, հիվանդանոցից վերջերս դուրս գրվելուց հետո, որտեղ բուժվում էր շնչառական խնդիրների պատճառով։ Վեց տասնամյակ տևած գործունեության ընթացքում նա վճռորոշ դեր է ունեցել Ուիթնի Հյուսթոնի, Բարի Մանիլոուի, Արիթա Ֆրանկլինի և այլ նշանավոր կատարողների ստեղծագործական ուղու ձևավորման մեջ։

Աշխարհի առաջնության մարզաշապիկների թաքնված խորհրդանիշները

Աշխարհի առաջնության ընթացքում ուշադրության կենտրոնում են ոչ միայն հանդիպումների արդյունքները, այլև հավաքականների մարզաշապիկների ձևավորումները, որոնք հաճախ կրում են մշակութային և պատմական ակնարկներ։ Մրցաշարը, որն անցկացվում է Միացյալ Նահանգներում, Կանադայում և Մեքսիկայում, նոր առիթ է դարձել դիտարկելու, թե ինչպես են ազգային հավաքականները տեսողական լեզվով ներկայացնում իրենց ինքնությունը։ Որոշ հավաքականներ շեշտում են աշխարհագրական միասնությունը, մյուսները՝ գեղարվեստական ժառանգությունը կամ բնական միջավայրը։ Այս միտումը կարևոր է նաև հայ ընթերցողի համար, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է մարզական հանդերձանքը վերածվել ազգային ներկայացուցչության գործիքի։

Վենետիկում կարող է կտրուկ բարձրանալ մեկօրյա այցելուների մուտքավճարը

Վենետիկի քաղաքային իշխանությունները առաջարկել են մեկօրյա այցելուների համար սահմանված մուտքավճարը ներկայիս 5 եվրոյից բարձրացնել մինչև 30-50 եվրո՝ առավել ծանրաբեռնված օրերին։ Նախաձեռնությունը ներկայացվել է Իտալիայի կառավարությանը և խորհրդարանին այն հիմնավորմամբ, որ քաղաքը զբոսաշրջային գագաթնակետային ժամանակահատվածներում լրացուցիչ ճնշում է կրում։ Գործող վճարը ներդրվել էր 2024 թվականի ապրիլի 25-ին, և քաղաքապետարանը այն դիտում է որպես այցելուների հոսքը կարգավորելու հիմնական գործիք։ Գիշերակացով ժամանող զբոսաշրջիկները, ինչպես նախկինում, վճարից ազատված կմնան։

Հնդկաստանում առցանց ծաղրական պիտակից ծնված շարժումը դարձել է Մոդիի նոր փորձությունը

Հնդկաստանում վերջին տարիների ընթացքում առցանց տարածված մի ծաղրական բնորոշում վերածվել է բազմամիլիոնանոց շարժման, որն այժմ դուրս է գալիս նաև փողոցային պայքարի դաշտ։ Դելիում և այլ քաղաքներում դրա մասնակիցները ցույց են տալիս, որ թվային համախմբումը կարող է վերաճել կազմակերպված քաղաքացիական ճնշման։ Այս զարգացումները կարևոր են, որովհետև վարչապետ Նարենդրա Մոդիի իշխանության համար նման մասշտաբի հասարակական դիմադրությունը վերջին տարիների ամենատեսանելի փորձություններից է։

Ընտանեկան 45 րոպեանոց շարժունությունը կարող է նպաստել մտավոր կարողությունների զարգացմանը

Ֆիզիկական պակաս շարժունությունը մեծացնում է ոչ միայն երկրորդ տիպի շաքարախտի և այլ երկարատև հիվանդությունների, այլև մտավոր գործառույթների թուլացման վտանգը։ Վերջին հետազոտություններից մեկը, որի շրջանակում ուսումնասիրվել են 24 ընտանիքների փորձառությունները, ցույց է տալիս, որ ընտանիքով միասին կազմակերպվող շարժական զբաղմունքը կարող է օգնել և՛ առողջությանը, և՛ սովորելու, հիշելու ու կենտրոնանալու կարողություններին։ Հետազոտողները առանձնացնում են հատկապես այն հանգամանքը, որ ծնողների և երեխաների փոխադարձ օրինակն ուժեղ խթան կարող է դառնալ առավել ակտիվ կենսակերպի համար։

Տասնհինգամյա Վայբհավ Սուրյավանշին 11 գնդակից սահմանեց ռեկորդ, սակայն չընդգրկվեց Հնդկաստանի ՕԴԻ կազմում

Հնդկաստանի Ա հավաքականի 15-ամյա բացող բեթսմեն Վայբհավ Սուրյավանշին Դամբուլայում, Շրի Լանկա Ա-ի դեմ եռասերիայի եզրափակչում, ընդամենը 11 գնդակից հասել է կիսահարյուրակի՝ սահմանելով List A 50-օվերանոց կրիկետի նոր ռեկորդ։ Նա վաստակել է 94 միավոր 29 գնդակից և ճանաչվել հանդիպման լավագույն խաղացող, իսկ Հնդկաստանի Ա-ն հաղթել է 66 միավոր առավելությամբ։ Այդուհանդերձ, նույն օրը հրապարակված Հնդկաստանի ազգային 50-օվերանոց հավաքականի կազմում նրա անունը չի հայտնվել, թեև երիտասարդ խաղացողը շարունակում է դիտվել որպես միջազգային նորամուտի հավանական թեկնածու։

Ինչպես մարզվել շոգ եղանակին՝ առանց առողջությանը վնասելու

Գիտնականները զգուշացնում են, որ աճող ջերմաստիճանները ոչ միայն բարդացնում են բացօթյա շարժունակությունը, այլև կարող են երկարաժամկետ առողջական հետևանքներ առաջացնել, եթե մարդիկ շոգի պատճառով նվազեցնեն ֆիզիկական ակտիվությունը։ Այս խնդիրը առավել հրատապ է ամռան ամիսներին, երբ ծայրահեղ շոգը տարածվում է տարբեր երկրներում, իսկ մեծ մրցաշարերում, ներառյալ 2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը ԱՄՆ-ում, Կանադայում և Մեքսիկայում, արդեն քննարկվում են լրացուցիչ ջրային ընդմիջումներ։ Մասնագետների խոսքով՝ շոգին մարզվելիս օրգանիզմը միաժամանակ փորձում է սառչել և մկաններին թթվածին մատակարարել, ինչն ավելացնում է հոգնածության և ջերմահարվածության վտանգը։ Այդուհանդերձ, ճիշտ ժամի, վայրի և ծանրաբեռնվածության ընտրությամբ հնարավոր է պահպանել ակտիվ կենսակերպը նաև բարձր ջերմաստիճանների պայմաններում։

Քիր Սթարմերի հրաժարականից հետո Մեծ Բրիտանիայում սկսվում է իշխանափոխության փուլ

Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ և Լեյբորիստական կուսակցության առաջնորդ Քիր Սթարմերը հայտարարել է իր հրաժարականի մասին՝ բացելով ներքաղաքական անցումային նոր փուլ։ Նա կուսակցության ղեկավար մարմնից խնդրել է հուլիսի 9-ից սկսել նոր առաջնորդի ընտրության ժամանակացույցը և ավարտել այն մինչև ամառային խորհրդարանական դադարը, որպեսզի սեպտեմբերին խորհրդարանը վերադառնա արդեն նոր ղեկավարությամբ։ Գործընթացը կարևոր է ոչ միայն բրիտանական ներքաղաքական հավասարակշռության, այլև Լոնդոնի արտաքին քաղաքական շարունակականության տեսանկյունից։

Պայթյուն Կատարի Ռաս Լաֆֆան գազային հանգույցում․ տուժել է 54 մարդ, 18-ը՝ անհետ կորած

Կատարի Ռաս Լաֆֆան արդյունաբերական գոտում կիրակի ուշ երեկոյան պայթյուն և հրդեհ է տեղի ունեցել, որի հետևանքով, ըստ ներքին գործերի նախարարության, վիրավորվել է առնվազն 54 մարդ, ևս 18-ը համարվում են անհետ կորած։ Դեպքը գրանցվել է Բարզան գազամատակարարման կայանում, այն պահին, երբ փորձ էր արվում վերագործարկել օբյեկտը տարածաշրջանային բախումների պատճառով եղած ընդհատումից հետո։ Պատահարը կարող է նոր լարվածություն մտցնել համաշխարհային էներգետիկ շուկաներում, քանի որ Կատարը բնական գազի առաջատար արտադրողներից է։

Բրիտանացի տանտերերը ջերմային պոմպերի անցումը գնահատում են որպես ռիսկային քայլ

Մեծ Բրիտանիայում սպառողների իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող Which? կազմակերպությունը զգուշացնում է, որ բազմաթիվ տանտերեր ջերմային պոմպերի տեղադրումը դիտում են որպես բարձր ռիսկ պարունակող որոշում։ Կազմակերպության ուսումնասիրության համաձայն՝ մարդկանց մտահոգում են ոչ միայն սկզբնական ծախսերը, այլև տեղադրման շուկայի հուսալիությունը, ապագա էներգածախսերը, բնակարանի ջերմային հարմարավետությունը և անշարժ գույքի վերավաճառքի արժեքը։ Թեման կարևոր է նաև Հայաստանի ընթերցողի համար, քանի որ բնակարանային էներգաարդյունավետության և ջեռուցման արդիականացման հարցերը օրակարգային են ամբողջ Եվրոպայում։

Տապին որոշ դեղեր կարող են մեծացնել առողջական վտանգը

Ամառային շոգի օրերին որոշ լայնորեն նշանակվող դեղամիջոցներ կարող են խոչընդոտել օրգանիզմի բնական ջերմակարգավորումը և մեծացնել ջերմային հյուծման ու ջրազրկման վտանգը։ Խոսքը հատկապես վերաբերում է հակադեպրեսանտների, հակափսիխոտիկների և այլ դեղամիջոցների խմբերի, որոնք ազդում են քրտնարտադրության, մաշկային արյան հոսքի և հեղուկների հավասարակշռության վրա։ Նյութը կարևոր է նաև Հայաստանի համար, քանի որ ամռան ամիսներին բարձր ջերմաստիճանները հաճախ դառնում են լրացուցիչ առողջապահական մարտահրավեր։ Բժիշկները խորհուրդ են տալիս չդադարեցնել բուժումը ինքնակամ և տապի պայմաններում խորհրդակցել մասնագետի հետ։

Թոշակառուների համար շահավետ հնարավորություն․ 20% հետվճարի ծրագիրը շարունակում է ընդլայնվել

Հայաստանում կենսաթոշակառուների և նպաստառուների համար գործող 20% հետվճարի ծրագրից 2026 թվականի ապրիլին օգտվել է շուրջ 531 հազար քաղաքացի։ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության տվյալներով՝ հետվճարի միջին չափը կազմել է 8 080 դրամ։ Ծրագրի մեկնարկից ի վեր իրականացվել է 445,8 միլիարդ դրամի անկանխիկ գործարք, իսկ շահառուներին վերադարձվել է շուրջ 47,6 միլիարդ դրամ։ Ծրագիրը խթանում է անկանխիկ վճարումները և լրացուցիչ աջակցություն տրամադրում կենսաթոշակառուներին ու նպաստառուներին։