ԱՄՆ Գերագույն դատարանը վերականգնեց Իթան Փացի գործով դատավճիռը
· Աշխարհ
ԱՄՆ Գերագույն դատարանը հունիսի 23-ին 6 ընդդեմ 3 ձայների հարաբերակցությամբ վերականգնեց Պեդրո Էրնանդեսի դատապարտումը 1979 թվականին անհետացած վեցամյա Իթան Փացի գործով։ Դատարանը բավարարեց Նյու Յորքի դատախազների բողոքը և չեղարկեց դաշնային վերաքննիչ ատյանի այն որոշումը, որով նախկինում անվավեր էր ճանաչվել մեղադրական դատավճիռը։ Այս որոշմամբ ուժի մեջ է մնում 25 տարուց մինչև ցմահ ազատազրկման պատիժը մի գործով, որը երկար տարիներ համարվել է ԱՄՆ-ում անհետացած երեխաների վերաբերյալ ամենահայտնի դեպքերից մեկը։
ԱՄՆ Գերագույն դատարանը վերականգնել է Պեդրո Էրնանդեսի սպանության և առևանգման գործով մեղադրական դատավճիռը՝ կապված 1979 թվականին Նյու Յորքում անհետացած վեցամյա Իթան Փացի գործի հետ։ Դատարանը 6 ընդդեմ 3 ձայների հարաբերակցությամբ բավարարել է Նյու Յորքի դատախազների բողոքը և փաստացի չեղարկել դաշնային վերաքննիչ ատյանի ավելի վաղ կայացրած որոշումը։
Այսպիսով, ուժի մեջ է մնում 64-ամյա Էրնանդեսի նկատմամբ նշանակված 25 տարուց մինչև ցմահ ազատազրկման պատիժը։ Գործը տասնամյակներ շարունակ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցրել ամերիկյան հանրային կյանքում, քանի որ Իթան Փացի անհետացումը դարձել էր անհետացած երեխաների պաշտպանության շուրջ ազգային քննարկումների կարևոր շրջադարձային պահերից մեկը։
Գերագույն դատարանի հիմնավորումը
ԱՄՆ բարձրագույն դատական ատյանը չստորագրված կարծիքով նշել է, որ դաշնային դատարանները չպետք է լայնորեն վերանայեն նահանգային դատարանների քրեական վարույթները այն դեպքերում, երբ գործող օրենսդրությունը սահմանափակում է նման միջամտությունը։ Դատարանի գնահատմամբ՝ Երկրորդ շրջանի դաշնային վերաքննիչ դատարանը գերազանցել էր իր լիազորությունը, երբ հանգել էր եզրակացության, թե Էրնանդեսը նոր դատաքննության իրավունք ունի։
Ավելի վաղ վերաքննիչ ատյանը միաձայն չեղարկել էր երկրորդ դատավարությամբ կայացված դատավճիռը՝ պատճառաբանելով, որ դատավորը բավարար պարզությամբ չէր պատասխանել երդվյալների հարցին։ Մանհեթենի շրջանային դատախազ Ալվին Բրեգը այդ մոտեցումը բնութագրել էր որպես չափազանց թույլ հիմք՝ հիշեցնելով, որ գործը քննվել էր հինգ ամիս, և դատարանում ցուցմունք էր տվել 66 վկա։
Դատավարության առանցքային հանգամանքները
Իթան Փացը անհետացել էր 1979 թվականի մայիսի 25-ին, երբ ուղևորվում էր Մանհեթենի կենտրոնական հատվածում գտնվող դպրոցի ավտոբուսի կանգառ։ Այդ ժամանակ Էրնանդեսը աշխատում էր մոտակա մթերային խանութում, սակայն կասկածյալի կարգավիճակ ստացավ միայն 2012 թվականին։ Նա ոստիկանության հարցաքննության ընթացքում խոստովանել էր հանցագործությունը, մինչդեռ պաշտպանները պնդել էին, թե խոստովանությունը կեղծ է եղել։
Էրնանդեսի առաջին դատավարությունն ավարտվել էր անվճռելի ելքով, իսկ երկրորդ՝ 2017 թվականի վերաքննությամբ, նա մեղավոր էր ճանաչվել։ Այդ դատավարության ընթացքում երդվյալները հարցրել էին՝ եթե եզրակացնեն, որ նախնական խոստովանությունը տրվել է ոչ կամովին և առանց իրավունքների մասին պատշաճ ծանուցման, արդյո՞ք պետք է անտեսեն նաև մյուս խոստովանությունները։ Դատավորը պատասխանել էր՝ «ոչ», և հենց այդ ձևակերպումն էլ հետագայում դարձել էր վերաքննության հիմնական առարկան։
Գործի հանրային նշանակությունը
Իթան Փացը եղել է այն առաջին երեխաներից մեկը, որոնց լուսանկարները ԱՄՆ-ում տպագրվել են կաթի տուփերի վրա՝ անհետացման մասին հանրությանը տեղեկացնելու նպատակով։ Նրա անհետացման տարելիցը հետագայում հռչակվել է Անհետացած երեխաների ազգային օր։ Այդ պատճառով գործը վաղուց արդեն դուրս էր եկել մեկ քրեական վարույթի շրջանակներից և վերածվել ամերիկյան հասարակության հիշողության կարևոր մասի։
Աղբյուր՝ The Independent