Թոշակառուների համար շահավետ հնարավորություն․ 20% հետվճարի ծրագիրը շարունակում է ընդլայնվել
· Շողեր · Հասարակություն
Հայաստանում կենսաթոշակառուների և նպաստառուների համար գործող 20% հետվճարի ծրագրից 2026 թվականի ապրիլին օգտվել է շուրջ 531 հազար քաղաքացի։ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության տվյալներով՝ հետվճարի միջին չափը կազմել է 8 080 դրամ։ Ծրագրի մեկնարկից ի վեր իրականացվել է 445,8 միլիարդ դրամի անկանխիկ գործարք, իսկ շահառուներին վերադարձվել է շուրջ 47,6 միլիարդ դրամ։ Ծրագիրը խթանում է անկանխիկ վճարումները և լրացուցիչ աջակցություն տրամադրում կենսաթոշակառուներին ու նպաստառուներին։
Հայաստանում կենսաթոշակառուների և նպաստառուների համար գործող 20% հետվճարի ծրագիրը շարունակում է մեծ հետաքրքրություն առաջացնել քաղաքացիների շրջանում։ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության հրապարակած վերջին տվյալների համաձայն՝ միայն ապրիլ ամսվա ընթացքում ծրագրից օգտվել է շուրջ 531 հազար կենսաթոշակառու և նպաստառու։ Հետվճարի միջին չափը կազմել է 8,080 դրամ։
Ծրագիրը գործում է հետևյալ սկզբունքով․ եթե քաղաքացին կենսաթոշակի կամ նպաստի քարտով ՀՀ տարածքում կատարում է անկանխիկ գնումներ կամ վճարումներ, ապա ծախսված գումարի 20%-ը վերադարձվում է նրան՝ մինչև 10 հազար դրամի սահմաններում։ Գործընթացն իրականացվում է ավտոմատ եղանակով՝ առանց հավելյալ դիմումների կամ փաստաթղթերի անհրաժեշտության։
Նախարարության տվյալներով՝ ծրագրի մեկնարկից մինչ այժմ կենսաթոշակային քարտերով իրականացվել է շուրջ 445,8 միլիարդ դրամի անկանխիկ գործարք, իսկ շահառուներին փոխանցված հետվճարի ընդհանուր գումարը կազմել է շուրջ 47,6 միլիարդ դրամ։ Այս ցուցանիշները վկայում են, որ ծրագիրը ոչ միայն լայնորեն կիրառվում է, այլ նաև նպաստում է անկանխիկ վճարումների մշակույթի տարածմանը։
Շատ կենսաթոշակառուներ ծրագրի արդյունավետությունը զգում են առօրյա կյանքում։ 68-ամյա Սամվել Հարությունյանի խոսքով՝ հետվճարի շնորհիվ ամսվա վերջում կարողանում է լրացուցիչ գումար խնայել․
«Սկզբում դժվար էր քարտով վճարել սովորելը, բայց հիմա արդեն խանութում հիմնականում քարտով եմ գնումներ անում։ Ամսվա ընթացքում հետ եկող գումարը շատ է օգնում՝ հատկապես դեղերի ու կոմունալ վճարների դեպքում»։
Մասնագետների կարծիքով՝ ծրագիրը միաժամանակ լուծում է մի քանի խնդիր՝ խթանում է անկանխիկ տնտեսությունը, նվազեցնում կանխիկ շրջանառությունը և սոցիալական աջակցություն տրամադրում հատկապես խոցելի խմբերին։
Սակայն այստեղ կա նաև մեկ կարևոր հարց․ ծրագրից հավասարապես օգտվո՞ւմ են արդյոք բոլոր թոշակառուները։ Գյուղական համայնքներում կամ տեխնոլոգիաներին քիչ տիրապետող տարեցների համար քարտային վճարումները դեռևս երբեմն դժվարություններ են ստեղծում։ Այդ պատճառով փորձագետները կարևորում են նաև թվային գրագիտության բարձրացմանն ուղղված աշխատանքները։
Այնուամենայնիվ, պաշտոնական թվերը ցույց են տալիս, որ ծրագիրն աստիճանաբար դառնում է սոցիալական աջակցության առավել կիրառվող մեխանիզմներից մեկը Հայաստանում։