Չինաստանի նախագահ Սի Ծինփինը այս շաբաթ Պեկինում կընդունի Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին՝ ԱՄՆ նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփի Չինաստանյան այցից ընդամենը մի քանի օր անց։ Այցից առաջ երկու երկրների ղեկավարները փոխանակել են շնորհավորական ուղերձներ, իսկ Պեկինը հայտարարել է, թե ռուս-չինական ռազմավարական գործընկերությունը շարունակաբար խորանում է։ Զարգացումը միջազգային ուշադրության կենտրոնում է, քանի որ Մոսկվայի և Պեկինի սերտ կապերը Արևմուտքում շարունակում են ընկալվել որպես կարևոր աշխարհաքաղաքական մարտահրավեր, հատկապես Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի պատերազմի պայմաններում։
Երևանի մետրոպոլիտենը հայտնել է, որ համակարգում առաջացած տեխնիկական խնդրի հետևանքով խափանում է արձանագրվել։ Դեպքը տեղի է ունեցել այսօր, իսկ մասնագետները սկսել են վերացման անհրաժեշտ աշխատանքները։ Առայժմ չի հստակեցվում, թե խափանումը որ հատվածում է արձանագրվել և որքան կտևեն վերականգնման աշխատանքները։ Ուղևորներին կոչ է արվում հետևել պաշտոնական հաղորդագրություններին և հաշվի առնել հնարավոր ուշացումները։
Եվրամիության ծրագիրը, որով նախատեսվում է էապես կրճատել պողպատի ներմուծումը, կարող է ծանր հարված հասցնել Ուկրաինայի արտահանմանը։ Financial Times-ի հաղորդմամբ՝ ուկրաինական մետաղագործական հատվածը նման որոշման հետևանքով կարող է կորցնել մինչև 1 միլիարդ եվրո հասույթ։ Քայլը ներկայացվում է եվրոպական շուկան արտաքին ճնշումներից պաշտպանելու համատեքստում, սակայն այն լրացուցիչ բարդություններ է ստեղծում պատերազմի պայմաններում աշխատող Ուկրաինայի տնտեսության համար։ Թեման կարևոր է նաև տարածաշրջանային առևտրի և եվրոպական արդյունաբերական քաղաքականության տեսանկյունից։
Իրանի խորհրդարանի պաշտոնական ներկայացուցիչներից մեկը հայտարարել է, որ Թեհրանը ապագա բանակցություններում չի նահանջի իր սահմանած պայմաններից և դրանք դիտում է որպես «կարմիր գիծ»։ Նրա խոսքով՝ Իրանը ներկայիս դիմակայությունում իրեն համարում է առավել ամուր դիրքում գտնվող կողմ և այդ հիմքով է ձևակերպում հնարավոր կարգավորման շրջանակը։ Հայկական լսարանի համար այս հայտարարությունը կարևոր է, քանի որ Իրանի դիրքորոշումը անմիջականորեն առնչվում է տարածաշրջանային անվտանգությանը և ուժերի հարաբերակցությանը Հարավային Կովկասում։
Ուկրաինական կողմը հայտարարել է, որ մայիսի 17-ին անօդաչու թռչող սարքերի հարձակման ընթացքում առաջին անգամ հարված է հասցվել Մոսկվայի նավթավերամշակման գործարանին։ Հայտարարությունը վերագրվում է Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարի խորհրդական Սերգեյ Ստերնենկոյին, որը խոսել է Ռուսաստանի տարածքում իրականացված հարվածների մասին։ Տեղեկությունը կարևոր է, քանի որ վերաբերում է Մոսկվայի մերձակայքում գտնվող ռազմավարական վառելիքաէներգետիկական ենթակառուցվածքին։ Անկախ հաստատում և վնասների ամբողջական գնահատական հրապարակված նյութում չի ներկայացվել։
Ռուսաստանի իշխանությունների հաղորդմամբ՝ Ուկրաինան գիշերը զանգվածային անօդաչու հարվածներ է հասցրել երկրի 14 մարզերի, ինչպես նաև Ղրիմի, Սև և Ազովի ծովերի ուղղությամբ, ինչի հետևանքով զոհվել է առնվազն չորս մարդ։ Հարվածների առավել տուժած գոտիներից մեկը եղել է Մոսկվայի շրջակայքը։ Հարձակումը ներկայացվում է որպես պատասխան քայլ Մոսկվայի՝ նախորդ օրերին Ուկրաինայի դեմ իրականացրած մահաբեր եռօրյա օդային գրոհներից հետո։ Ռուսական պաշտպանության նախարարությունը հայտնել է գրեթե 600 անօդաչու սարքի մասին։
Ժնևում Christie’s աճուրդում ռեկորդային գնով վաճառվել է «Ocean Dream» անունը կրող բացառիկ կապտականաչ ադամանդը։ 5,5 կարատ քաշ ունեցող այս քարը մասնագետների կողմից դասվում է աշխարհի ամենահազվագյուտ գունավոր ադամանդների շարքը։ Աճուրդի արդյունքը հերթական անգամ ցույց է տվել, որ եզակի գույն, սահմանափակ հասանելիություն և բարձր որակ ունեցող թանկարժեք քարերի նկատմամբ միջազգային պահանջարկը շարունակում է բարձր մնալ։
Իսրայելն ու Լիբանանը Վաշինգտոնում անցկացված բանակցություններից հետո համաձայնել են հրադադարը երկարաձգել ևս 45 օրով, հայտնել է ԱՄՆ պետդեպարտամենտը։ Ամերիկյան կողմի գնահատմամբ՝ քննարկումները եղել են արդյունավետ, և նոր հանդիպումներ նախատեսված են հունիսի 2-3-ին։ Այդուհանդերձ, համաձայնության մասին հայտարարությունը հնչել է այն պահին, երբ Իսրայելը հարվածներ է հասցրել Լիբանանի հարավային Տյուրոս քաղաքին։ Տարածաշրջանային լարվածության պայմաններում այս քայլը միտված է սահմանային բախումների հետագա սրումը զսպելուն։
Մարդու իրավունքների պաշտպան Անահիտ Մանասյանը մայիսի 16-ին մասնակցել է «Երիտասարդ կանանց առաջնորդության դպրոց» ծրագրի շրջանակում կազմակերպված կանանց իրավունքներին նվիրված քննարկմանը։ Իր ելույթում նա շեշտել է, որ կանանց իրավունքները չպետք է դիտվեն որպես արտոնություն, այլ՝ որպես հավասար հնարավորությունների և արժանապատիվ մասնակցության նախապայման։ Միջոցառումը միտված էր խթանելու երիտասարդ կանանց առաջնորդությունը և հանրային կյանքում նրանց դերակատարության ընդլայնումը Հայաստանում։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, թե ամերիկյան և նիգերիական ուժերը համատեղ գործողությամբ ոչնչացրել են «Իսլամական պետության» համաշխարհային կառույցի «երկրորդ դեմքին»։ Նրա խոսքով՝ գործողությունը կատարվել է ուրբաթ օրը՝ իր հանձնարարությամբ, և թիրախը եղել է Աբու-Բիլալ ալ-Մինուկին, որին նա բնութագրել է որպես աշխարհում ամենաակտիվ ահաբեկիչ։ Հայտարարությունն արվել է Truth Social հարթակում։ Անկախ պաշտոնական մանրամասներ և լրացուցիչ հաստատումներ հրապարակման պահին դեռևս սահմանափակ էին։
Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը հեռախոսազրույց է ունեցել ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ, որի ընթացքում քննարկվել են Իրանի շուրջ հակամարտային իրավիճակն ու ուկրաինական կարգավորման ընթացքը։ Զրույցը վերաբերել է միջազգային անվտանգության օրակարգի երկու առանցքային թեմաների, որոնց զարգացումները նշանակություն ունեն նաև եվրոպական քաղաքականության համար։ Բեռլինի և Վաշինգտոնի շփումները տեղի են ունենում այն պայմաններում, երբ Մերձավոր Արևելքում լարվածությունը շարունակում է աճել, իսկ Ուկրաինայի հարցում դիվանագիտական ջանքերը մնում են միջազգային քննարկումների կենտրոնում։ Հայաստանի համար այս քննարկումները ուշագրավ են, քանի որ անդրադառնում են տարածաշրջանային անվտանգության և մեծ державությունների փոխգործակցության ընդհանուր միջավայրին։
Միացյալ Նահանգների նախագահ Դոնալդ Թրամփը, Չինաստանից վերադառնալուց հետո, պետք է որոշի՝ արդյոք վերսկսել ռազմական հարվածները Իրանի դեմ։ Աղբյուրում նշվում է, որ քննարկվող տարբերակների թվում են ինչպես ավելի լայն օդային հարվածները իրանական ռազմական և ենթակառուցվածքային թիրախների նկատմամբ, այնպես էլ առավել վտանգավոր սցենարներ, որոնք կարող են ներառել ցամաքային ուժերի ներգրավում։ Այս հարցը նշանակություն ունի նաև Հարավային Կովկասի համար, քանի որ Իրանի շուրջ ցանկացած սրացում անմիջականորեն ազդում է տարածաշրջանային անվտանգային միջավայրի վրա։
Օմանը հայտնվել է ԱՄՆ-ի և Իրանի հակասության կիզակետում այն բանից հետո, երբ Թեհրանը հայտարարեց, թե Մուսկատի հետ համակարգում է Հորմուզի նեղուցի հետագա կառավարման հարցերը։ Իրանը խոսում է առևտրային նավերից վճար գանձելու և նեղուցով անցնող նավերի ազգային պատկանելության մասին տվյալներ պահանջելու նախաձեռնության մասին, մինչդեռ Միացյալ Նահանգները դրան դեմ է։ Հարցը հատկապես զգայուն է, քանի որ համաշխարհային ծովային նավթափոխադրումների զգալի մասը սովորաբար անցնում է այս ջրուղով, իսկ նեղուցը վերջին շաբաթներին փաստացի խափանված է մնում տարածաշրջանային ռազմական լարվածության հետևանքով։
Մայիսի 11-12-ին Սահմանադրական դատարանի նախագահ Արման Դիլանյանի գլխավորած պատվիրակությունը աշխատանքային այցով գտնվել է Միացյալ Թագավորությունում։ Լոնդոնում կայացած հանդիպումների ընթացքում նա բանակցել է ՄԹ Գերագույն դատարանի նախագահի և փոխնախագահի հետ՝ դատական իշխանության անկախության ապահովման, բարձր դատարանների դերակատարության և ինստիտուցիոնալ համագործակցության հարցերի շուրջ։ Այցը վերաբերում է Հայաստանի համար առանցքային մի ոլորտի՝ իրավական պետության ամրապնդման և դատական համակարգի նկատմամբ վստահության բարձրացման համատեքստում։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի այցը Պեկին, որը ԱՄՆ նախագահի առաջին պետական այցն էր Չինաստան գրեթե մեկ տասնամյակից հետո, ավարտվեց հանդիսավոր արարողություններով, բայց սահմանափակ հրապարակային արդյունքներով։ Թրամփը հայտարարեց, թե Չինաստանի ղեկավար Սի Ցզինպինի հետ «կարգավորել» են մի շարք խնդիրներ, սակայն չներկայացրեց, թե հատկապես ինչ համաձայնություններ են ձեռք բերվել։ Հանդիպումը կենտրոնացած էր ԱՄՆ-Չինաստան առևտրական անհավասարակշռության և երկկողմ հարաբերությունների վրա, որոնք ազդեցություն ունեն համաշխարհային տնտեսության վրա։ Հայաստանի ընթերցողի համար այս զարգացումը կարևոր է, քանի որ երկու գերտերությունների հարաբերությունները անդրադառնում են միջազգային շուկաների և փոքր տնտեսությունների արտաքին միջավայրի վրա։
Ուկրաինան ուրբաթ օրը հեռահար անօդաչու թռչող սարքերով լայնածավալ հարվածներ է հասցրել Ռուսաստանի մի շարք շրջանների, այդ թվում՝ Ռյազանի խոշոր նավթավերամշակման գործարանին։ Գործողությունը տեղի է ունեցել այն բանից հետո, երբ Մոսկվան երեք օր շարունակ զանգվածային հրթիռային և անօդաչու հարձակումներ էր իրականացրել Ուկրաինայի դեմ։ Դրանցից մեկի հետևանքով Կիևում թևավոր հրթիռը խոցել էր բնակելի շենք, ինչի պատճառով զոհվել էր 24 մարդ, այդ թվում՝ երեք երեխա։ Նոր հարվածները վկայում են, որ պատերազմը շարունակում է խորացնել փոխադարձ հեռահար հարձակողական գործողությունները։
Աշխարհի տարբեր հատվածներում այս շաբաթ արձանագրվել են եղանակային կտրուկ հակադրություններ՝ Կենտրոնական Ամերիկայում և Հյուսիսային Ամերիկայում ռեկորդային շոգից մինչև Սիբիրում ձյան տեղումներ։ Հոնդուրասում մայիսյան առավելագույն ջերմաստիճանի ազգային ցուցանիշը կարճ ժամանակում երկու անգամ թարմացվել է, իսկ Չոլուտեկայում մայիսի 13-ին օդի ջերմաստիճանը հասել է 42,2 աստիճան Ցելսիուսի։ Նույն ժամանակ Չինաստանի արևելքում գրանցվել է ձվի չափ կարկուտ, ինչը ևս մեկ անգամ ընդգծում է ծայրահեղ եղանակային երևույթների հաճախացման համաշխարհային միտումը։ Այս զարգացումները կարևոր են նաև Հայաստանի համար, քանի որ կլիմայական փոփոխությունների ազդեցությունը գնալով ավելի տեսանելի է դառնում ողջ տարածաշրջանում։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի և Չինաստանի նախագահ Սի Ցզինպինի այս շաբաթ Պեկինում կայացած բանակցությունները հրապարակային մակարդակում կենտրոնացան առևտրի և երկկողմ հարաբերությունների կայունացման վրա, մինչդեռ արհեստական բանականության ոլորտում մրցակցությունը մնաց առանց հստակ համաձայնությունների։ Քննարկումները ընթացան Թայվանի, Իրանի և Հորմուզի նեղուցի շուրջ սրված միջազգային միջավայրում, որն անմիջական ազդեցություն ունի կիսահաղորդչային շղթաների և համաշխարհային էներգետիկ շուկայի վրա։ Թեև ամերիկյան պատվիրակությունում ներկա էին նաև տեխնոլոգիական բիզնեսի ներկայացուցիչներ, կողմերը չներկայացրին ո՛չ տեխնոլոգիական համագործակցության, ո՛չ էլ արհեստական բանականության կառավարման ընդհանուր շրջանակ։ Այս զարգացումները կարևոր են նաև Հայաստանի համար, քանի որ ԱՄՆ-Չինաստան տեխնոլոգիական մրցակցությունն ազդեցություն ունի համաշխարհային մատակարարումների, էներգակիրների գների և բարձր տեխնոլոգիաների շուկայի վրա։
Մինեսոտայի համալսարանի Հանրային առողջության դպրոցի նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ԱՄՆ-ում դեռահասների քնի տևողությունը շարունակաբար նվազում է։ Pediatrics հանդեսում հրապարակված տվյալների համաձայն՝ անկումը վերաբերում է բոլոր տարիքային խմբերին, իսկ ավագ դեռահասների միայն 22 տոկոսն է հայտնել, որ գիշերը քնում է առնվազն յոթ ժամ։ Հետազոտողները քնի պակասը կապում են ոչ միայն տնային հանձնարարությունների, սոցիալական ճնշման և աշխատանքի, այլև էկրանների ու սոցիալական ցանցերի աճող ազդեցության հետ։ Արձանագրված միտումը կարևոր է հանրային առողջության տեսանկյունից, քանի որ դեռահասության շրջանում անբավարար քունը կարող է անդրադառնալ ուսմանը, հոգեկան վիճակին և ընդհանուր բարեկեցությանը։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի 2026 թվականի մայիսյան այցը Պեկին միջազգային ուշադրության կենտրոնում հայտնվեց ոչ միայն արարողակարգային շքեղության, այլև Վաշինգտոնի և Պեկինի հարաբերություններում ուժերի հարաբերակցության ցուցադրական փոփոխության պատճառով։ Չինաստանի նախագահ Սի Ցզինփինը փակ և հրապարակային ձևաչափերում կոշտ շեշտադրումներ արեց հատկապես Թայվանի հարցում, մինչդեռ Թրամփը խուսափեց առերևույթ հակադարձումներից։ Այցի ընթացքում խոսվեց նաև առևտրային պայմանավորվածությունների, Իրանի պատերազմի շուրջ Չինաստանի դերակատարության և ամերիկա-չինական մրցակցության նոր փուլի մասին։ Այս զարգացումները կարևոր են նաև հայկական լսարանի համար, քանի որ առնչվում են համաշխարհային անվտանգության, էներգետիկ շուկաների և մեծ տերությունների փոխազդեցության վերաձևավորմանը։