Միացյալ Նահանգների նախագահ Դոնալդ Թրամփը, Չինաստանից վերադառնալուց հետո, պետք է որոշի՝ արդյոք վերսկսել ռազմական հարվածները Իրանի դեմ։ Աղբյուրում նշվում է, որ քննարկվող տարբերակների թվում են ինչպես ավելի լայն օդային հարվածները իրանական ռազմական և ենթակառուցվածքային թիրախների նկատմամբ, այնպես էլ առավել վտանգավոր սցենարներ, որոնք կարող են ներառել ցամաքային ուժերի ներգրավում։ Այս հարցը նշանակություն ունի նաև Հարավային Կովկասի համար, քանի որ Իրանի շուրջ ցանկացած սրացում անմիջականորեն ազդում է տարածաշրջանային անվտանգային միջավայրի վրա։
Օմանը հայտնվել է ԱՄՆ-ի և Իրանի հակասության կիզակետում այն բանից հետո, երբ Թեհրանը հայտարարեց, թե Մուսկատի հետ համակարգում է Հորմուզի նեղուցի հետագա կառավարման հարցերը։ Իրանը խոսում է առևտրային նավերից վճար գանձելու և նեղուցով անցնող նավերի ազգային պատկանելության մասին տվյալներ պահանջելու նախաձեռնության մասին, մինչդեռ Միացյալ Նահանգները դրան դեմ է։ Հարցը հատկապես զգայուն է, քանի որ համաշխարհային ծովային նավթափոխադրումների զգալի մասը սովորաբար անցնում է այս ջրուղով, իսկ նեղուցը վերջին շաբաթներին փաստացի խափանված է մնում տարածաշրջանային ռազմական լարվածության հետևանքով։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի այցը Պեկին, որը ԱՄՆ նախագահի առաջին պետական այցն էր Չինաստան գրեթե մեկ տասնամյակից հետո, ավարտվեց հանդիսավոր արարողություններով, բայց սահմանափակ հրապարակային արդյունքներով։ Թրամփը հայտարարեց, թե Չինաստանի ղեկավար Սի Ցզինպինի հետ «կարգավորել» են մի շարք խնդիրներ, սակայն չներկայացրեց, թե հատկապես ինչ համաձայնություններ են ձեռք բերվել։ Հանդիպումը կենտրոնացած էր ԱՄՆ-Չինաստան առևտրական անհավասարակշռության և երկկողմ հարաբերությունների վրա, որոնք ազդեցություն ունեն համաշխարհային տնտեսության վրա։ Հայաստանի ընթերցողի համար այս զարգացումը կարևոր է, քանի որ երկու գերտերությունների հարաբերությունները անդրադառնում են միջազգային շուկաների և փոքր տնտեսությունների արտաքին միջավայրի վրա։
Ուկրաինան ուրբաթ օրը հեռահար անօդաչու թռչող սարքերով լայնածավալ հարվածներ է հասցրել Ռուսաստանի մի շարք շրջանների, այդ թվում՝ Ռյազանի խոշոր նավթավերամշակման գործարանին։ Գործողությունը տեղի է ունեցել այն բանից հետո, երբ Մոսկվան երեք օր շարունակ զանգվածային հրթիռային և անօդաչու հարձակումներ էր իրականացրել Ուկրաինայի դեմ։ Դրանցից մեկի հետևանքով Կիևում թևավոր հրթիռը խոցել էր բնակելի շենք, ինչի պատճառով զոհվել էր 24 մարդ, այդ թվում՝ երեք երեխա։ Նոր հարվածները վկայում են, որ պատերազմը շարունակում է խորացնել փոխադարձ հեռահար հարձակողական գործողությունները։
Աշխարհի տարբեր հատվածներում այս շաբաթ արձանագրվել են եղանակային կտրուկ հակադրություններ՝ Կենտրոնական Ամերիկայում և Հյուսիսային Ամերիկայում ռեկորդային շոգից մինչև Սիբիրում ձյան տեղումներ։ Հոնդուրասում մայիսյան առավելագույն ջերմաստիճանի ազգային ցուցանիշը կարճ ժամանակում երկու անգամ թարմացվել է, իսկ Չոլուտեկայում մայիսի 13-ին օդի ջերմաստիճանը հասել է 42,2 աստիճան Ցելսիուսի։ Նույն ժամանակ Չինաստանի արևելքում գրանցվել է ձվի չափ կարկուտ, ինչը ևս մեկ անգամ ընդգծում է ծայրահեղ եղանակային երևույթների հաճախացման համաշխարհային միտումը։ Այս զարգացումները կարևոր են նաև Հայաստանի համար, քանի որ կլիմայական փոփոխությունների ազդեցությունը գնալով ավելի տեսանելի է դառնում ողջ տարածաշրջանում։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի 2026 թվականի մայիսյան այցը Պեկին միջազգային ուշադրության կենտրոնում հայտնվեց ոչ միայն արարողակարգային շքեղության, այլև Վաշինգտոնի և Պեկինի հարաբերություններում ուժերի հարաբերակցության ցուցադրական փոփոխության պատճառով։ Չինաստանի նախագահ Սի Ցզինփինը փակ և հրապարակային ձևաչափերում կոշտ շեշտադրումներ արեց հատկապես Թայվանի հարցում, մինչդեռ Թրամփը խուսափեց առերևույթ հակադարձումներից։ Այցի ընթացքում խոսվեց նաև առևտրային պայմանավորվածությունների, Իրանի պատերազմի շուրջ Չինաստանի դերակատարության և ամերիկա-չինական մրցակցության նոր փուլի մասին։ Այս զարգացումները կարևոր են նաև հայկական լսարանի համար, քանի որ առնչվում են համաշխարհային անվտանգության, էներգետիկ շուկաների և մեծ տերությունների փոխազդեցության վերաձևավորմանը։
Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկու տվյալներով՝ Կիևում ռուսական հարվածների հետևանքով զոհվել է առնվազն 24 մարդ, որոնց թվում՝ երեք երեխա։ Հարձակումը գնահատվում է մայրաքաղաքի դեմ պատերազմի սկզբից ի վեր ամենամահաբերներից մեկը։ Միևնույն ժամանակ Ֆինլանդիան և Լատվիան գիշերվա ընթացքում ուժեղացրել են օդային պաշտպանությունը՝ իրենց տարածք անօդաչու թռչող սարքերի հնարավոր ներթափանցման ահազանգերի պատճառով, թեև նման դեպքեր վերջնականապես չեն հաստատվել։ Զարգացումները ցույց են տալիս, որ պատերազմական վտանգները շարունակում են ազդեցություն ունենալ նաև Ուկրաինայի սահմաններից դուրս գտնվող եվրոպական երկրների անվտանգության միջավայրի վրա։
Նյու Յորքի նահանգում բյուջետային բանակցությունների ընթացքում քննարկվում է 2019 թվականին ընդունված կլիմայական առանցքային օրենքի թուլացումը, ինչը բողոքի ալիք է առաջացրել բնապահպանական և հասարակական կազմակերպությունների շրջանում։ Խոսքը վերաբերում է արտանետումների պարտադիր ժամկետների հետաձգմանը և մինչև 2030 թվականը նախատեսված նպատակի մեղմացմանը, մինչդեռ նահանգն արդեն չի կատարել նախորդ պարտավորությունները։ Քննարկումն ուշադրության կենտրոնում է նաև այն պատճառով, որ Միացյալ Նահանգներում նահանգային կլիմայական քաղաքականությունը հաճախ դիտվում է դաշնային հետքայլերի հակակշիռ, և Նյու Յորքի որոշումը կարող է օրինակ ծառայել այլ նահանգների համար։
Երուսաղեմում անցկացված «Երուսաղեմի օրվա» պետականորեն աջակցված երթը այս տարի ուղեկցվել է հակաարաբական կոչերով և նոր լարվածությամբ Հին քաղաքի մուսուլմանական թաղամասում։ Իսրայելացի ազգայնական ցուցարարները մայիսի վերջին անցկացված երթի ընթացքում ծածանել են դրոշներ և հնչեցրել թշնամական կարգախոսներ, իսկ ազգային անվտանգության նախարար Իթամար Բեն-Գվիրը դրոշ է պարզել ալ-Աքսա մզկիթի հարակից տարածքում։ Միջոցառումը նվիրված էր 1967 թվականի պատերազմից հետո Արևելյան Երուսաղեմի գրավման և հետագա միացման տարելիցին, որը պաղեստինյան կողմը և միջազգային հանրության մեծ մասը չեն ճանաչում։ Զարգացումները կարևոր են նաև տարածաշրջանային անվտանգության լայն համատեքստում, քանի որ Երուսաղեմի սրբավայրերում լարումը հաճախ անդրադառնում է ամբողջ Մերձավոր Արևելքի իրավիճակի վրա։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Պեկինում բանակցություններ է վարել Չինաստանի նախագահ Սի Ծինփինի հետ՝ տնտեսական համագործակցության, առևտրային հարաբերությունների, Թայվանի շուրջ լարվածության և Իրանի թեմայի շուրջ։ Չինաստանի առաջնորդը հանդիպման ընթացքում հայտարարել է, թե Վաշինգտոնն ու Պեկինը պետք է լինեն գործընկերներ, ոչ թե մրցակիցներ, միաժամանակ ընդգծելով իր սկզբունքային դիրքորոշումը Թայվանի հարցում։ Բարձր մակարդակի այս շփումը տեղի է ունենում այն պահին, երբ ամերիկա-չինական հարաբերություններում պահպանվում են թե՛ փոխադարձ կախվածությունը, թե՛ խորացող ռազմավարական հակասությունները։ Թեման կարևոր է նաև Հայաստանի համար, քանի որ ԱՄՆ-Չինաստան հարաբերությունների զարգացումը ազդում է համաշխարհային տնտեսության, անվտանգային միջավայրի և Իրանի շուրջ դիվանագիտական հաշվարկների վրա։
Բրազիլիայի Ատլանտյան անտառում 2025 թվականին արձանագրվել է անտառահատումների ամենացածր մակարդակը վերջին 40 տարվա դիտարկումների ընթացքում։ Նոր զեկույցի համաձայն՝ մեկ տարվա ընթացքում ոչնչացվել է 8658 հեկտար անտառ, և սա առաջին դեպքն է 1985 թվականից ի վեր, երբ ցուցանիշը նվազել է 10 հազար հեկտարից ստոր։ Բնապահպանները այս միտումը գնահատում են որպես կարևոր առաջընթաց, սակայն միաժամանակ զգուշացնում են, որ բնապահպանական օրենսդրության թուլացումը կարող է վտանգել ձեռք բերված արդյունքը։
Ռուսական հրթիռներն ու անօդաչու թռչող սարքերը երկրորդ օրն անընդմեջ զանգվածաբար հարվածում են Ուկրաինայի տարբեր շրջաններին, իսկ հիմնական հարվածը, ըստ հաղորդումների, բաժին է հասել Կիևին։ Ուկրաինական կողմի նախնական տվյալներով՝ մայրաքաղաքում զոհվել է առնվազն ութ մարդ, այդ թվում՝ 13-ամյա երեխա, ևս 44-ը վիրավորվել են։ Հարձակումների ծավալը և տևողությունը նոր մտահոգություններ են առաջացրել, թե Մոսկվան փորձում է գերծանրաբեռնել Ուկրաինայի հակաօդային պաշտպանության համակարգերը։ Զարգացումը նշանակալի է նաև Հայաստանի ընթերցողի համար, քանի որ պատերազմը շարունակում է ազդել ողջ եվրոպական անվտանգության և միջազգային քաղաքական օրակարգի վրա։
Չինաստանի նախագահ Սի Ծինփինը Պեկինում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ շուրջ երկժամյա հանդիպման ընթացքում հայտարարել է, որ Թայվանի հարցը չին-ամերիկյան հարաբերությունների ամենազգայուն թեման է։ Չինաստանի արտաքին գործերի նախարարության հրապարակած հաղորդագրության համաձայն՝ նա զգուշացրել է, որ այդ ուղղությամբ սխալ քայլերը կարող են հանգեցնել «բախումների և անգամ հակամարտության»։ Հայկական լսարանի համար այս հայտարարությունը կարևոր է, քանի որ խոսքը վերաբերում է աշխարհի երկու առաջատար державների միջև լարվածության մի հանգույցի, որն ազդեցություն ունի միջազգային անվտանգության և համաշխարհային տնտեսության վրա։
Ուկրաինայի հակակոռուպցիոն մարմինները կասկածյալ են ճանաչել նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկու նախկին բարձրաստիճան օգնականներից մեկին՝ լայնածավալ բնակարանաշինական ծրագրի շրջանակում ենթադրյալ փողերի լվացման գործով։ Քննության նյութերով խոսվում է շուրջ 10,5 միլիոն դոլարի միջոցների անօրինական շրջանառության մասին, մինչդեռ կասկածյալը մեղադրանքները մերժում է։ Գործը հրապարակային արձագանք է ստացել այն փուլում, երբ Ուկրաինան շարունակում է պատերազմը Ռուսաստանի դեմ, իսկ իշխանությունների համար ներքին վստահության և արևմտյան աջակցության պահպանումը մնում է առանցքային խնդիր։
Ճապոնիայի խոշորագույն խորտիկարտադրողներից մեկը՝ Calbee-ն, հայտարարել է, որ մինչև մայիսի վերջ իր 14 արտադրանքի փաթեթավորումը ժամանակավորապես կդառնա սև-սպիտակ։ Ընկերության տվյալներով՝ պատճառը ներկանյութերի որոշ հումքի պակասն է, որն առաջացել է Հորմուզի նեղուցի շուրջ պատերազմի և բեռնափոխադրումների խաթարման հետևանքով։ Լուրը վկայում է, թե ինչպես Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամերը կարող են ազդել ոչ միայն էներգակիրների, այլև առօրյա սպառողական ապրանքների մատակարարման շղթաների վրա։ Հայաստանի համար այս զարգացումն ուշագրավ է, քանի որ Իրանի շուրջ ցանկացած լարվածություն անմիջական տնտեսական և տրանսպորտային հետևանքներ կարող է ունենալ նաև տարածաշրջանի համար։
Բրյուսելում՝ Եվրոպական հանձնաժողովի կենտրոնակայանում, ներկայացվել է դեռահասի ննջասենյակը հիշեցնող արվեստային տեղադրություն, որը նվիրված է Ուկրաինայից Ռուսաստան տեղափոխված երեխաների թեմային։ Այն ցուցադրվել է այն ժամանակ, երբ 63 երկրների և միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ հավաքվել էին քննարկելու այդ երեխաների վերադարձի ուղիները։ Նախաձեռնության նպատակն է տեսանելի դարձնել պատերազմի հումանիտար հետևանքները և հանրային ուշադրությունը սևեռել միջազգային իրավունքի տեսանկյունից ծանր այս խնդրի վրա։