Սեպտեմբեր 2026 - էջ 6

Պենտագոնը՝ ԱՄՆ դաշնակիցները արհեստական բանականության մրցավազքում հետ են մնում

ԱՄՆ Պենտագոնի գլխավոր թվային և արհեստական բանականության պատասխանատու Քեմերոն Սթենլին հայտարարել է, որ Վաշինգտոնի մերձավոր դաշնակիցները բավարար ռեսուրսներ չունեն ԱՄՆ բանակի արագացող AI ներդրումներին համընթաց քայլելու համար։ Նա այդ դիտարկումն արել է Billington Cybersecurity Summit-ում՝ ընդգծելով, որ ԱՄՆ-ն աշխատում է ՆԱՏՕ-ի և Five Eyes գործընկերների հետ՝ օգնելու նրանց խուսափել այն սխալներից, որոնք ինքը կատարել է։ Սթենլիի խոսքով՝ խոսքը ոչ միայն տեխնոլոգիայի, այլև փորձի ու մասշտաբների տարբերության մասին է։

Սաբալենկան ծանր պայքարում հասավ ԱՄՆ բաց առաջնության կիսաեզրափակիչ

Արյանա Սաբալենկան Նյու Յորքում անցկացվող ԱՄՆ բաց առաջնությունում հաղթահարեց չեխ Լինդա Նոսկովայի լուրջ դիմադրությունը և դուրս եկավ կիսաեզրափակիչ։ Դատական սեթի թայ-բրեյքում վճռված հանդիպումն ավարտվեց 7-6 (1), 3-6, 7-6 (10-7) հաշվով՝ ի նպաստ բելառուս մարզուհու։ Այս հաղթանակը պահպանեց Սաբալենկայի անընդմեջ հաջող շարքը Ֆլաշինգ Մեդոուզում, թեև նրան հարկադրված եղավ աշխատել առավելագույն լարվածությամբ։

Լոնդոնը սահմանափակումներ է մտցրել Իսրայելի բնակավայրերի հետ առևտրի վրա

Մեծ Բրիտանիան, Կանադան և Ֆրանսիան հայտարարել են Իսրայելի օկուպացված Արևմտյան ափի բնակավայրերից եկող ապրանքների նկատմամբ սահմանափակումների մասին։ Լոնդոնի քայլից հետո Իսրայելը կարգադրել է փակել Բրիտանիայի հյուպատոսությունը Արևելյան Երուսաղեմում։ Որոշումը ընդունվել է այն պայմաններում, երբ Արևմտյան ափում բռնությունը շարունակ աճում է, իսկ մի խումբ երկրներ կոչ են անում պաշտպանել երկպետական լուծման հեռանկարը։

OpenAI-ն ներկայացրել է նոր արհեստական բանականության մոդել՝ նախկին սխալի բացահայտումից հետո

OpenAI-ն ներկայացրել է արհեստական բանականության նոր մոդել՝ այն բանից հետո, երբ ընկերությունը հրապարակայնորեն ընդունեց իր նախորդ համակարգերից մեկի հետ կապված խնդիրներ։ Նոր թողարկումը տեղի է ունենում Միացյալ Նահանգներում և ոլորտի շրջանակներում աճող ուշադրության պայմաններում, երբ առաջատար տեխնոլոգիական ընկերությունները բախվում են անվտանգութեան, վերահսկելիության և պատասխանատվության հարցերին։ Դեպքը կարևոր է նաև հայկական ընթերցողի համար, քանի որ այն վերաբերում է արհեստական բանականության շուկայի ապագային և դրա ազդեցությանը աշխատանքի, կրթության ու առցանց միջավայրի վրա։

ԵՄ-ն առաջարկում է պետական գնումներում եվրոպական արտադրանքին առաջնություն տալ

Եվրոպական հանձնաժողովը չորեքշաբթի ներկայացրեց ԵՄ պետական գնումների կանոնների համապարփակ վերանայման առաջարկներ։ Դրանց նպատակը եվրոպական ապրանքների և ծառայությունների օգտագործումը խրախուսելն է, երբ իշխանությունները ծախսում են հանրային միջոցներ՝ ի պատասխան Չինաստանի տնտեսական ազդեցության աճի։ Առաջարկներում, սակայն, պարտադիր քվոտաներ չեն սահմանվում։

Գիտնականները կանխատեսում են՝ դարի վերջում չորային հողերը կարող են զբաղեցնել ցամաքի ավելի քան 40 տոկոսը

Գիտնականները ներկայացրել են նոր կանխատեսում, ըստ որի՝ XXI դարի վերջում չորային տարածքները կարող են զբաղեցնել մոլորակի ցամաքի ավելի քան 40 տոկոսը։ Հետազոտությունը հրապարակվել է Environmental Research Letters ամսագրում և հիմնված է 1994–2023 թվականների տվյալների վերլուծության վրա։ Թեև ածխաթթու գազի աճը մասամբ մեղմում է այդ միտումը, մասնագետները զգուշացնում են, որ կլիմայական չորացումը շարունակում է խորանալ։

Ռուսաստան–Ուկրաինա փոխադարձ հարվածները հասել են Մոլդովայի սահմանին

Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկին հայտնել է, որ ռուսական անօդաչուների հարվածից զոհվել է երկու մարդ՝ Ուկրաինա–Մոլդովա սահմանային անցակետի մոտ։ Ստարկոզաչեի անցակետը փակվել է, իսկ պայթյունից վնասվել են ավտոմեքենաներ և սահմանային ենթակառուցվածքներ։ Միաժամանակ Ուկրաինայի անօդաչուների հարձակման հետևանքով Ռուսաստանի Նովոռոսիյսկ քաղաքում զոհվել է չորս մարդ, այդ թվում՝ երեխա։

ԱՄՆ-ն և Իրանը փոխադարձ հարվածներ են հասցրել ծովային թիրախներին

ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարությունը հայտնել է, որ չորեքշաբթի օրը հարվածներ է հասցրել Իրանի հինգ նավթատարներին՝ ի պատասխան այն բանի, որ Թեհրանն արձակել էր հրթիռներ ամերիկյան ռազմածովային թիրախների ուղղությամբ։ Իրանական կողմը, իր հերթին, հայտարարել է ԱՄՆ նավերի և նավթատարների դեմ գործողությունների մասին, իսկ լարվածությունը տարածվել է նաև Հորդանանի տարածքի վրա, որտեղ խոցվել է արձակված հրթիռների մեծ մասը։ Զուգահեռաբար նավթի գները բարձրացել են համաշխարհային շուկաներում՝ արտացոլելով Մերձավոր Արևելքում իրավիճակի սրումը։

Իսրայելը կփակի Երուսաղեմում Բրիտանիայի հյուպատոսությունը՝ ի պատասխան Լոնդոնի պատժամիջոցներին

Իսրայելը հայտարարել է Երուսաղեմում Մեծ Բրիտանիայի հյուպատոսությունը փակելու մասին՝ ի պատասխան Արևմտյան ափի հրեական բնակավայրերի դեմ Լոնդոնի սահմանած սահմանափակումների։ Այդ որոշումը երեքշաբթի հրապարակել է Իսրայելի արտաքին գործերի նախարար Գիդեոն Սաարը՝ նշելով, որ քայլը համաձայնեցված է վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուի հետ։ Բրիտանիան ավելի վաղ արգելք էր դրել այդ բնակավայրերի հետ առևտրի վրա և պատժամիջոցներ սահմանել մի շարք իսրայելցի պաշտոնյաների նկատմամբ։

Հետազոտություն․ սակավարյունություն ունեցող մայրերից ծնված երեխաների ուղեղը փոքր է լինում

Նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ սակավարյունություն ունեցող մայրերից ծնված երեխաների ուղեղի ծավալը կարող է փոքր լինել, հատկապես շարժման, ուսման և զգացմունքների կարգավորման համար կարևոր հատվածներում։ Տարբերությունները նկատվել են արդեն մեկ տարեկանում և ըստ գիտնականների՝ կարող են ազդել երեխայի հետագա մտավոր զարգացման վրա։ Աշխատանքը ևս մեկ անգամ ընդգծում է հղիության ընթացքում մոր առողջության վերահսկման կարևորությունը։

Իրանն ու ԱՄՆ-ն բախվում են Հորմուզի նեղուցում անօդաչու սուզանավի շուրջ լարվածությանը

ԱՄՆ-ն հայտարարել է, թե իր անօդաչու սուզանավը շարքից դուրս է եկել և միայն հետո է ընկել Իրանի ձեռքը, մինչդեռ Թեհրանը պնդում է, որ այն բռնագրավել է Հորմուզի նեղուցի մերձակայքում։ Դեպքը տեղի է ունենում այն պահին, երբ Պարսից ծոցի շրջանում աճում են ծովային բախումները, իսկ ամերիկյան պատժամիջոցները շարունակում են ծանրացնել Իրանի տնտեսությունը։ ԱՄՆ զինվորականների խոսքով՝ սարքը հնացած մոդել էր և չէր մասնակցում զգայուն գործողությունների։ Իրանական կողմը, սակայն, այն ներկայացնում է որպես կարևոր հաջողություն տարածաշրջանային հակադրության մեջ։

ԱՄՆ-ն արգելում է կանադական ալկոհոլի և այլ ապրանքների ներմուծումը

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հրամանագրերով արգելել է մի շարք կանադական ապրանքների ներմուծումը՝ ներառյալ ալկոհոլային խմիչքները, կաթնամթերքը և ավտոմեքենաները։ Քայլը ուժի մեջ կմտնի սեպտեմբերի 29-ին՝ այն բանից հետո, երբ Կանադայի պատասխան մաքսատուրքերը սկսեցին գործել ամերիկյան ապրանքների նկատմամբ։ Օտտավան և Վաշինգտոնը շարունակում են հայտարարել, որ պատրաստ են առևտրային համաձայնության, սակայն նոր բանակցություններ դեռ չեն նշանակվել։

Թուրքիայում հնագույն հռոմեական խճանկարում հայտնաբերվել են հունարենով գրված կատվի ու շան անուններ

Թուրքիայի ժամանակակից Ադրամիտտիոն քաղաքի տակ հնագետները բացահայտել են շուրջ երկու հազար տարվա հռոմեական վիլլայի ավերակներ։ Գլխավոր ընդունելության սրահի խճանկարում պահպանվել են կենդանիների պատկերներ, իսկ դրանցից երկուսի կողքին գրված են հունարեն անուններ՝ Զմրուխտ և Օվկիանոս։ Գտածոն նոր լույս է սփռում ոչ միայն Ադրամիտտիոնի կենցաղի, այլև քաղաքի առևտրական ու մշակութային կապերի վրա։

ԿՀՎ-ն Չինաստանը դիտում է որպես նոր տեսակի սպառնալիք և ընդլայնում իր հետախուզական ուշադրությունը

ԿՀՎ փոխտնօրեն Մայքլ Էլիսը հայտարարել է, որ Չինաստանը Միացյալ Նահանգների համար ներկայացնում է «արմատապես այլ» սպառնալիք, քան ավանդական հակառակորդները։ Նրա խոսքով՝ մրցակցությունը հիմնականում տնտեսական բնույթ ունի, և այդ պատճառով ամերիկյան հետախուզությունը պետք է ավելի լայն գործիքակազմ կիրառի։ Հայտարարությունը հնչում է այն պայմաններում, երբ Վաշինգտոնն ու Պեկինը շարունակում են մրցել տեխնոլոգիաների, առևտրի և գլոբալ ազդեցության ոլորտներում։

Բրիտանիայում օդային երթևեկության խափանումը հարյուր հազարավոր ուղևորների է կանգնեցրել

Բրիտանիայում օդային երթևեկության կառավարման համակարգի հերթական տեխնիկական խափանումը երեքշաբթի ժամերով կանգնեցրել է ինքնաթիռների շարժը և խափանել հարյուր հազարավոր ուղևորների ուղևորությունները։ Դեպքի հետևանքով չեղարկվել է ավելի քան 1000 չվերթ, իսկ ավիաընկերությունները պահանջել են համակարգային բարեփոխումներ։ Խափանումը տեղի է ունեցել Nats ծառայություն մատուցող ընկերությունում և դարձել է ավելի քան երեք տարվա ընթացքում արձանագրված երրորդ խոշոր դեպքը։

OpenAI-ն հայտարարել է Նավիե-Ստոքսի խնդրի լուծման մասին

OpenAI-ն հայտարարել է, թե արհեստական բանականության համակարգերի օգնությամբ լուծել է մաթեմատիկայի այն խնդիրներից մեկը, որը տասնամյակներ շարունակ մնացել էր անպատասխան։ Խոսքը Նավիե-Ստոքսի խնդրի մասին է, որը դասվում է Քլեյի Մաթեմատիկայի ինստիտուտի «Միլենիումի» խնդիրների շարքին։ Ընկերության խոսքով՝ հաշվարկները կատարվել են մոտ 88 ժամում՝ AI համակարգերի զանգվածային կիրառմամբ։

Եվրոպական թանգարաններում աճում են բարձրարժեք արվեստի գողությունները

Ֆրանսիայում մեկ տարվա ընթացքում կրկին թանգարանային արժեքների գողություն է գրանցվել․ այս անգամ անհայտ անձինք Փարիզի Լուվրից հետո թիրախավորել են Ժան-Օգյուստ Ռենուարի տուն-թանգարանը Կոտ դ'Ազուրում և հափշտակել չորս արժեքավոր կտավ։ Միջադեպը տեղի է ունեցել 2025 թվականի հոկտեմբերին և, ըստ փորձագետների ու իրավապահների, վկայում է Եվրոպայում թանգարանային հանցագործությունների աճող միտման մասին։ Ֆրանսիայի մասնագիտացված ստորաբաժանումները պնդում են, որ հարձակումների հաճախականությունն ու կազմակերպվածությունը վերջին ամիսներին նկատելիորեն բարձրացել են։ Մշակութային ժառանգության պաշտպանությամբ զբաղվող կառույցները կոչ են անում համակարգված միջոցների ուժեղացմանը։

Մետան ներկայացրել է Muse անձնական արհեստական բանականության գործակալը

Մետան երեքշաբթի հայտարարեց Muse անունով անձնական արհեստական բանականության նոր գործակալի գործարկման մասին։ Ընկերության խոսքով՝ ծառայությունը նախատեսված է թվային առաջադրանքները կատարել ամպային անվտանգ միջավայրում՝ միաժամանակ պահպանելով գաղտնիությունն ու պաշտպանությունը։ Muse-ն արդեն հասանելի է iOS-ի, Android-ի, կայքի և WhatsApp-ի միջոցով, իսկ ավելի լայն օգտագործման համար կարող է պահանջվել Meta-ի վճարովի բաժանորդագրություն։

Բրիտանիան պատժամիջոցներ է սահմանում Հորդանան գետի արևմտյան ափի բնակավայրերի դեմ

Մեծ Բրիտանիան պատժամիջոցներ է սահմանել Իսրայելի կողմից օկուպացված Հորդանան գետի արևմտյան ափի մի շարք բնակավայրերի և դրանց հետ կապված անձանց ու ընկերությունների դեմ։ Լոնդոնը քայլը ներկայացրել է որպես նոր մոտեցման սկիզբ՝ հայտարարելով, թե բնակիչների բռնությունները և պաղեստինցիների հարկադիր տեղահանումը չեն կարող անտեսվել։ Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարը պատժամիջոցները որակել է «խայտառակ սուտ» և խոստացել հակաքայլեր։