Անգլալեզու նոր հոդվածը անդրադառնում է քունը լրացնելու հարցին և պարզաբանում, որ մեկ-երկու ժամ հավելյալ քունը կարող է մեղմել վատ գիշերվա հետևանքները։ Միաժամանակ մասնագետները զգուշացնում են, որ շաբաթավերջյան չափազանց երկար քունը կարող է խախտել կենսառիթմը և ոչ միշտ է օգտակար։ Հոդվածը հիմնվում է քնի կարգավորման մասին ֆիզիոլոգիական տվյալների և տարբեր հետազոտությունների վրա։
Քնի պակասը՝ տարածված խնդիր
Վատ գիշերից հետո շատերը փորձում են «լրացնել» կորցրած քունը՝ երկար քնելով շաբաթավերջին կամ վաղ քնելու միջոցով։ Մասնագետների դիտարկմամբ՝ մեկ անգամվա պակասը այլ բան է, իսկ շաբաթվա ընթացքում շարունակվող անբավարար քունը՝ բոլորովին այլ, քանի որ այն ազդում է ուշադրության, տրամադրության և ընդհանուր ինքնազգացողության վրա։
Ըստ քնի վերաբերյալ ընդհանուր առաջարկությունների՝ մեծահասակներին սովորաբար հարկավոր է մոտ յոթից ինը ժամ քուն, իսկ դեռահասներին՝ ութից տասը ժամ։ Սակայն աշխատանքային գրաֆիկը, ուսումը և առօրյա պարտավորությունները շատերի համար դժվարացնում են այդ չափաքանակին հասնելը, ինչի պատճառով «լի-էնի» սովորությունը դարձել է սովորական երևույթ։
Ինչ է կատարվում օրգանիզմում
Քնի կարգավորումը պայմանավորված է երկու հիմնական մեխանիզմով՝ քնի ճնշմամբ և կենսաբանական ժամացույցով։ Առաջինն ուժեղանում է, որքան երկար ենք արթուն մնում, երկրորդը ձևավորվում է լույսի, մթության, սննդի ընդունման և շարժման ազդեցությամբ։ Երբ մարդը փորձում է երկար քնով փոխհատուցել պակասը, այդ հավասարակշռությունը կարող է խախտվել, և երեկոյան քնելը նորից դժվարանալ։
Հենց այդ պատճառով մասնագետները խորհուրդ են տալիս քունը լրացնել չափավոր կերպով։ Վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ մոտ մեկից երկու ժամ հավելյալ քունը շատերի համար կարող է լինել այն միջինը, որն օգնում է նվազեցնել բացասական հետևանքները՝ առանց կենսառիթմը զգալիորեն խաթարելու։
Որն է առավել օգտակար սահմանը
Ամերիկայում և Կորեայում անցկացված ուսումնասիրությունները կապել են այդ չափավոր հավելյալ քունը դեպրեսիայի ավելի ցածր ռիսկի հետ։ Նույնատիպ միտում նկատվել է նաև քրոնիկ քնի պակաս ունեցող մեծահասակների մոտ, որոնց շրջանում արձանագրվել է բորբոքման ավելի ցածր մակարդակ։ Երիտասարդների վերաբերյալ տվյալները ևս ցույց են տվել, որ չափավոր փոխհատուցումը կարող է կապված լինել անհանգստության և ընկճվածության ավելի ցածր հավանականության հետ։
Մասնագետների եզրակացությունը պարզ է՝ քունը լրացնել կարելի է, սակայն ոչ անսահմանափակ կերպով։ Ավելի օգտակար է պահպանել համեմատաբար կայուն ժամերը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում հանգստի պակասը լրացնել ոչ թե չափազանց երկար քնով, այլ մեղմ ու կանոնավոր կերպով։
Մագնեզիումը կենսական նշանակություն ունի օրգանիզմի համար, սակայն հավելումների միջոցով ընդունված մագնեզիումը պարտադիր չէ, որ հասնի ուղեղին կամ բարելավի նյարդային բջիջների գործառույթը։ Գիտական տվյալները ցույց են տալիս, որ տարբեր միացություններից կազմված հավելումները տարբեր կերպ են ներծծվում, իսկ բարձր դեղաչափերի դեպքում ներծծումը հաճախ նվազում է։ Ամենաէժան ձևերից մեկը՝ մագնեզիումի օքսիդը, հաճախ ավելի շատ լուծողական ազդեցություն է ունենում, քան նպաստում է օգտակար յուրացմանը։ Մասնագետների գնահատմամբ՝ ուղեղին ուղղված ազդեցության մասին շուկայական պնդումները դեռևս բավարար ապացույցներով չեն հիմնավորվում։
Ռուսաստանցի ատամնաբույժ Անաստասիա Բելոլիպեցկան հայտնել է, որ լիարժեք ու բազմազան սննդակարգը շաբաթվա ընթացքում պետք է ներառի 30-40 տարբեր սննդատեսակ։ Նրա խոսքով՝ այդպիսի մոտեցումն օգնում է պահպանել աղիքային միկրոֆլորայի հավասարակշռությունը, ինչը կարևոր է ամբողջ ստամոքսաղիքային համակարգի առողջության համար։ Բժիշկը նաև խորհուրդ է տվել նախապատվություն տալ սեզոնային մթերքներին՝ որպես աշնան օրինակ հիշատակելով դդումը։ Միաժամանակ նա ընդգծել է, որ շատերը, շաբաթական ճաշացանկը գրի առնելիս, դժվարությամբ են հասնում այդ բազմազանությանը։
Ուրոլոգ Բրայան Սթայքսների խոսքով՝ 70 տարեկանում տղամարդկանց միայն մի մասի մոտ են պահպանվում էրեկցիայի հետ կապված խնդիրների բացակայությունը։ Men’s Health-ին տված հարցազրույցում նա բացատրել է, որ տարեց հասակում էրեկտիլ խանգարումների գլխավոր պատճառներից մեկը առնանդամի արյունամատակարարման վատթարացումն է։ Բժիշկը խորհուրդ է տալիս առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել սրտանոթային առողջությանը նպաստող նույն միջոցներին՝ հավասարակշռված սննդակարգին, կանոնավոր շարժունակությանը և ռիսկի գործոնների վերահսկմանը։ Եթե կենսակերպի փոփոխությունը բավարար չէ, մասնագետը կարող է առաջարկել դեղորայքային կամ այլ բուժում։
Ամերիկյան սրտաբանների գնահատմամբ՝ առողջ սնունդը սրտային հիվանդությունների, շաքարախտի և բարձր ճնշման կանխարգելման ու վերահսկման կարևոր գործիքներից է։ Սակայն առողջ սնվելը շատերի համար մնում է դժվար, քանի որ խնդիրը ոչ միայն գիտելիքի, այլև հասանելիության ու արժեքի մեջ է։ Հոդվածը շեշտում է, որ առողջարար սնունդը պետք է դիտարկել ոչ թե միայն որպես անհատական ընտրություն, այլ՝ առողջապահության մաս։
Վերջին տարիներին արյան շաքարի մակարդակին հետևելու սովորությունը դարձել է առողջ ապրելակերպի նոր միտում, սակայն մասնագետները զգուշացնում են՝ այդ թվերը միշտ չէ, որ վկայում են խնդիրի մասին։ Սնվելուց հետո գլյուկոզայի կարճատև բարձրացումը օրգանիզմի բնական արձագանքն է, որը սովորաբար կարգավորվում է ինսուլինի միջոցով։ Բժիշկների խոսքով՝ մտահոգության իրական պատճառը ոչ թե մեկանգամյա աճն է, այլ դրա հաճախականությունն ու համակցված ախտանշանները։
ԱՄՆ-ում անցկացվող փորձարարական բուժման շրջանակում երեք հիվանդ ստացել են տեսողության բջիջները վերականգնելու նպատակով մշակված նոր թերապիա։ Life Biosciences ընկերության գիտնականները Ամերիկյան ակնաբուժության ակադեմիայի տարեկան ժողովում հայտնել են, որ բուժումը նախնական տվյալներով անվտանգ է, իսկ երկու մասնակիցների մոտ նկատվել են տեսողության բարելավման վաղ նշաններ։ Հետազոտությունը վերաբերում է գլաուկոմայի որոշ ձևերի, որոնց դեպքում աչքի նյարդաբջիջները վնասվում են ճնշման աճից։ Եթե արդյունքները հաստատվեն, մոտեցումը կարող է նոր ճանապարհ բացել ոչ միայն աչքի, այլև տարիքային այլ հիվանդությունների բուժման համար։
