Թաքուն գործարքներ․ ԱՄՆ-ից արտաքսվածները հայտնվում են անհայտ երկրներում
· Աշխարհ
ԱՄՆ-ից շղթայված վիճակում արտաքսված միգրանտների թվում եղել է նաև իրանցի մի կին, որը հայտնվել է Աֆրիկայի մի երկրում՝ առանց իմանալու, թե ուր են իրեն տեղափոխում։ Նրանցից շատերը, ըստ հետաքննության, արտաքսվել են Վաշինգտոնի և տասնյակ պետությունների միջև կնքված ոչ հրապարակային համաձայնությունների հիման վրա։ Մարդու իրավունքների պաշտպանների խոսքով՝ այդ մեխանիզմը թույլ է տալիս ամերիկյան իշխանություններին նվազեցնել ներգաղթային ճնշումը, իսկ ծախսը վճարում են ԱՄՆ հարկատուները։
ԱՄՆ-ից արտաքսված իրանցի մի կին, ըստ հետաքննության, շղթայված վիճակում երկար թռիչքից հետո հայտնվել է Աֆրիկայի մի երկրում, որի գոյության մասին անգամ տեղյակ չի եղել։ Նրան և նույն ինքնաթիռում գտնվող այլ միգրանտների չեն տեղեկացրել վերջնական ուղղության մասին, իսկ հարցերին պատասխանելու փոխարեն նրանց հետ, ինչպես պնդում են, ծաղրել են։
Անցումային փոխադրումներ՝ առանց բացատրության
Հետաքննության համաձայն՝ այդ թռիչքը միայն մեկ դրվագ է ԱՄՆ ներգաղթային համակարգի շրջանակում իրականացվող ավելի լայն պրակտիկայի, երբ արտաքսումները կազմակերպվում են երրորդ երկրների հետ ոչ հրապարակային պայմանավորվածությունների միջոցով։ Այդ մեխանիզմը հնարավորություն է տալիս ամերիկյան իշխանություններին հեռացնել մարդկանց ոչ թե նրանց ծագման, այլ այլ պետությունների ուղղությամբ, երբ հայրենիք վերադարձնելը բարդ է կամ քաղաքականապես զգայուն։
Նման գործելաոճը, քննադատների կարծիքով, ոչ միայն խաթարում է մարդու արժանապատվությունը, այլև ստեղծում է իրավական և հումանիտար հարցեր՝ սկսած ընդունող երկրի պարտավորություններից մինչև արտաքսվողների կարգավիճակը նոր վայրում։ Հատկապես վիճահարույց է այն հանգամանքը, որ մարդկանց հաճախ չեն հայտնում, թե ուր են տեղափոխում, մինչև ինքնաթիռում կամ ժամանման պահին դա չի պարզվում։
Քաղաքական ազդակ և ծախսերի հարցը
Հետաքննությունը նկարագրում է այս գործընթացը որպես ուժի ցուցադրություն, որի միջոցով Վաշինգտոնը փորձում է զսպել ապօրինի ներգաղթը և ցույց տալ խիստ վերահսկողություն սահմանների նկատմամբ։ Սակայն այդ «ցուցադրությունը» արժենում է միլիոնավոր դոլարներ, որոնք վճարվում են ամերիկյան հարկատուների միջոցներով։
Միևնույն ժամանակ, գործարքների գաղտնի բնույթը նոր հարցեր է հարուցում այն մասին, թե որքանով են դրանք թափանցիկ, արդյոք բավարար են ներգրավված պետությունների համաձայնության և պատասխանատվության մեխանիզմները, և ինչ իրավական պաշտպանություն ունեն տեղափոխված մարդիկ։ Մարդու իրավունքների կազմակերպությունները նման դեպքերում պահանջում են ավելի հստակ վերահսկողություն և հրապարակային չափանիշներ։
ԱՄՆ ներգաղթային քաղաքականությունը վերջին տարիներին շարունակում է մնալ ներքաղաքական լարվածության աղբյուր, իսկ նման դեպքերը վկայում են, որ արտաքսումների հարցը մնում է ոչ միայն վարչական, այլև խորապես քաղաքական ու մարդասիրական խնդիր։