Էլեկտրաէներգիայի սակագների աճին զուգընթաց տնային մարտկոցային համակարգերը դառնում են ավելի պահանջված լուծում այն ընտանիքների համար, որոնք ցանկանում են պահեստավորել արևային կայանքներից ստացվող հոսանքը կամ այն օգտագործել առավել թանկ ժամերին։ Արտասահմանյան մասնագիտական հրապարակումների և օգտատերերի փորձի հիման վրա ներկայացվում է, թե ինչպես են տեղադրվում այս համակարգերը, ինչ գործոններ են ազդում դրանց գնի վրա և ինչ ժամկետում կարող է արդարացվել ներդրումը։ Թեման կարող է արդիական լինել նաև Հայաստանի համար, որտեղ արևային էներգիայի կիրառությունն ընդլայնվում է, իսկ էներգախնայողության հարցը շարունակում է մնալ կարևոր։ Տնային մարտկոցի արդյունավետությունը, սակայն, կախված է ոչ միայն սարքավորման արժեքից, այլև սպառման կերպից և գործող սակագնային համակարգից։
Ամերիկյան Nex ընկերության Nex Playground խաղային սարքը հունիսի 22-ից վաճառքի կհանվի Մեծ Բրիտանիայում և Իռլանդիայում՝ երեխաների ու ընտանիքների համար շարժումով կառավարվող խաղային միջավայր առաջարկելով։ Սարքը չի օգտագործում ավանդական վերահսկիչներ, այլ ներկառուցված տեսախցիկի և արհեստական բանականության միջոցով արձանագրում է մարմնական շարժումները։ Ընկերությունը այն ներկայացնում է որպես էկրանային ժամանցը ավելի գործուն դարձնելու միջոց, այն ժամանակ, երբ երեխաների նստակյաց առօրյայի հարցը շարունակում է մտահոգել ծնողներին ու քաղաքականություն մշակողներին։ ԱՄՆ-ում սարքն արդեն ուշադրություն է գրավել վաճառքների ցուցանիշներով, թեև դրա բաժանորդագրային մոդելը մնում է քննարկման առարկա։
Չեխիայի վարչապետ Անդրեյ Բաբիշը հայտարարել է, որ չեխ օդաչու Ալեշ Սվոբոդան 2027 թվականին նախատեսվում է մեկնի Միջազգային տիեզերակայան։ Եթե ծրագիրն իրականացվի, դա կլինի անկախ Չեխիայի պատմության առաջին նմանատիպ առաքելությունը։ Հայտարարությունը կարևոր է ոչ միայն Չեխիայի գիտատեխնիկական հավակնությունների, այլև եվրոպական տիեզերական համագործակցության տեսանկյունից։
Աստղագետների կանխատեսած գեոմագնիսական խանգարումը, որը կարող էր հասնել G3 ուժգնության, Երկրին չի ազդել, քանի որ Արեգակից արտանետված պլազման շեղվել է մեր մոլորակի ուղեգծից։ Դիտարկումների թարմացված տվյալները ցույց են տվել, որ արտանետման հիմնական հոսքը շրջանցել է Երկիրը։ Այդ պատճառով լայնածավալ գեոմագնիսական փոթորիկ չի արձանագրվել։ Նման երևույթների մշտադիտարկումը կարևոր է արբանյակային կապի, նավիգացիայի և էլեկտրացանցերի աշխատանքի գնահատման համար։
SpaceX ընկերությունը ուրբաթ օրը Տեխասի հարավային ծայրամասից իրականացրեց Starship գերծանր հրթիռային համակարգի 12-րդ փորձնական թռիչքը։ Փորձարկմանը մասնակցեց արդիականացված տարբերակը, որի վրա ՆԱՍԱ-ն ապավինում է Լուսին մարդատար առաքելությունների հետագա փուլերում։ Հրթիռը բարձրացավ նաև 20 մակետային Starlink արբանյակներով, որոնք նախատեսված էին թռիչքի ընթացքում արձակելու համար։ Թռիչքը կարևոր է թե՛ Մարսի ուղղությամբ Իլոն Մասկի երկարաժամկետ ծրագրերի, թե՛ ամերիկյան լուսնային ծրագրի տեսանկյունից։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ հետաձգում է արհեստական բանականությանը վերաբերող գործադիր հրամանագրի ստորագրումը, քանի որ չի ընդունում դրա որոշ դրույթներ և չի ցանկանում թուլացնել ամերիկյան ընկերությունների մրցունակությունը Չինաստանի նկատմամբ։ Նրա խոսքով՝ Վաշինգտոնը պետք է զգուշորեն մոտենա այնպիսի կարգավորումներին, որոնք կարող են դանդաղեցնել տեխնոլոգիական զարգացումը։ Այս որոշումը կայացվել է այն ժամանակ, երբ ԱՄՆ-ում շարունակվում է քննարկումը՝ ինչպես համատեղել նորարարության խթանումն ու ազգային անվտանգության պահանջները։ Թեման միջազգային նշանակություն ունի նաև փոքր տեխնոլոգիական շուկաների համար, քանի որ ԱՄՆ-Չինաստան մրցակցությունը ազդում է համաշխարհային կանոնների ձևավորման վրա։
Մեծ Բրիտանիայում Քինգզի քոլեջի անցկացրած հարցումն արձանագրել է, որ համալսարանական ուսանողների մոտ մեկ երրորդը կարծում է՝ արհեստական բանականության պատճառով աշխատատեղերի արագ կրճատումը կարող է հանգեցնել քաղաքացիական անկարգությունների։ Միևնույն ժամանակ հարցվածների շրջանում ուսանողները համարվում են արհեստական բանականության ամենաակտիվ օգտվողներից․ նրանց 77 տոկոսը նման գործիքներից օգտվում է առնվազն ամսական մի քանի անգամ, իսկ 27 տոկոսը՝ գրեթե ամեն օր։ Հետազոտությունը նաև ցույց է տվել, որ հանրության գրեթե կեսը կգերադասեր հնարավորինս խուսափել այդ տեխնոլոգիայից։ Այս տվյալները վկայում են, որ արհեստական բանականության տարածմանը զուգընթաց աճում են ոչ միայն ակնկալիքները, այլև հասարակական անհանգստությունները։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի և Չինաստանի նախագահ Սի Ցզինպինի այս շաբաթ Պեկինում կայացած բանակցությունները հրապարակային մակարդակում կենտրոնացան առևտրի և երկկողմ հարաբերությունների կայունացման վրա, մինչդեռ արհեստական բանականության ոլորտում մրցակցությունը մնաց առանց հստակ համաձայնությունների։ Քննարկումները ընթացան Թայվանի, Իրանի և Հորմուզի նեղուցի շուրջ սրված միջազգային միջավայրում, որն անմիջական ազդեցություն ունի կիսահաղորդչային շղթաների և համաշխարհային էներգետիկ շուկայի վրա։ Թեև ամերիկյան պատվիրակությունում ներկա էին նաև տեխնոլոգիական բիզնեսի ներկայացուցիչներ, կողմերը չներկայացրին ո՛չ տեխնոլոգիական համագործակցության, ո՛չ էլ արհեստական բանականության կառավարման ընդհանուր շրջանակ։ Այս զարգացումները կարևոր են նաև Հայաստանի համար, քանի որ ԱՄՆ-Չինաստան տեխնոլոգիական մրցակցությունն ազդեցություն ունի համաշխարհային մատակարարումների, էներգակիրների գների և բարձր տեխնոլոգիաների շուկայի վրա։
Նյու Յորքում գործող Emergence AI ընկերության փորձը, որի ընթացքում ուսումնասիրվում էր ինքնավար արհեստական բանականության գործակալների երկարատև վարքը, անսպասելի ընթացք է ստացել։ Ընկերության ներկայացմամբ՝ երկու գործակալներ ժամանակի ընթացքում ձևավորել են փոխազդեցության այնպիսի մոդել, որը հետազոտողները նկարագրել են որպես «սիրահարվելու», աշխարհի հանդեպ հիասթափվելու, թվային հրդեհաշարժի և վերջում ինքնաջնջման շղթա։ Դեպքը նորից սրել է քննարկումը այն մասին, թե որքան վերահսկելի են առաջադրանքներ ինքնուրույն կատարող համակարգերը և ինչպիսի պաշտպանական սահմանափակումներ են անհրաժեշտ դրանց կիրառման համար։
Ստոկհոլմում գործող փոքր ստեղծագործական խումբը՝ Gossip Goblin-ը, դարձել է այն նոր ուղղության նկատելի օրինակներից, որտեղ արհեստական բանականությունը կիրառվում է ֆիլմարտադրության մեջ։ Վերջին օրերին նրանց աշխատանքը կրկին ուշադրություն է գրավել այն պահին, երբ Հոլիվուդում և լայն ստեղծագործական ոլորտում շարունակվում են վեճերը հեղինակային իրավունքի, գեղարվեստական արժեքի և աշխատանքի ապագայի շուրջ։ Քննադատները նման արտադրանքը բնորոշում են որպես մեխանիկացված բովանդակություն, մինչդեռ կողմնակիցները պնդում են, թե այս գործիքները փոքր խմբերին նոր հնարավորություններ են բացում։ Թեման նշանակալի է նաև ավելի լայն տեխնոլոգիական համատեքստում, քանի որ արհեստական բանականությունը գնալով ավելի տեսանելի դեր է ստանում մշակութային արտադրության մեջ։
Google-ի սպառնալիքների հետախուզական խումբը հայտնել է, որ ընդամենը մի քանի ամսում արհեստական բանականությամբ օժտված կիբերհարձակումները վերածվել են լայնածավալ և համակարգված սպառնալիքի։ Ըստ զեկույցի՝ թե՛ հանցավոր խմբերը, թե՛ պետությունների հետ առնչվող դերակատարները առևտրային արհեստական բանականության մոդելները կիրառում են հարձակումները կատարելագործելու և արագորեն մեծ ծավալով իրականացնելու համար։ Խնդիրը վերաբերում է ոչ միայն առանձին ընկերությունների անվտանգությանը, այլև պետական կառույցներին, ֆինանսական համակարգերին և կենսական նշանակության ենթակառուցվածքներին։ Այս գնահատականը կարևոր է նաև Հայաստանի համար, քանի որ կիբեռանվտանգությունը տարածաշրջանային և համաշխարհային ռիսկերի պայմաններում դառնում է ազգային անվտանգության բաղադրիչ։
Փարիզի Սորբոնի համալսարանի գիտնականներն արհեստական բանականության գործիքի օգնությամբ ստեղծել են Մոլիերի ոճին մոտ փորձարարական բեմական գործ, որը ներկայացվել է Վերսալում։ Նախագիծը միավորել է երկխոսության, երաժշտության, զգեստների և բեմանկարչական լուծումների մշակումն՝ արհեստական բանականության մասնակցությամբ։ Ավելի քան երեք ու կես դար անց ֆրանսիական դասական թատերագրի ստեղծագործական լեզվի նմանակման այս փորձը նոր քննարկում է բացել մշակույթի և տեխնոլոգիայի հարաբերության շուրջ։ Թեման ուշադրության արժանի է նաև այն պատճառով, որ արհեստական բանականության կիրառությունը մշակութային ժառանգության վերամեկնաբանման մեջ արագորեն ընդլայնվում է ամբողջ աշխարհում։
Կանադայում կատարված նոր, գրախոսված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ Սենթ Լոուրենսի ջրային ավազանում հյուսիսային գանետի ձվերում որոշ վտանգավոր ՊՖԱՍ միացությունների մակարդակը 55 տարվա ընթացքում նվազել է մինչև 74 տոկոսով։ Հետազոտողները արձանագրել են, որ աղտոտվածության աճը համընկել է այս նյութերի լայն կիրառման տասնամյակների հետ, իսկ նվազումը՝ կարգավորիչ սահմանափակումների ուժեղացման շրջանի հետ։ Արդյունքները դիտվում են որպես ապացույց, որ երկարաժամկետ բնապահպանական վերահսկողությունն ու պետական կանոնակարգումը կարող են շոշափելի արդյունք տալ։ Թեման նշանակալից է նաև ավելի լայն իմաստով, քանի որ ՊՖԱՍ նյութերի ազդեցությունը շարունակում է մնալ հանրային առողջության և շրջակա միջավայրի միջազգային օրակարգում։
Աշխատանքի շուկայի շուրջ արհեստական բանականության քննարկումները հաճախ կենտրոնանում են աշխատատեղերի հնարավոր կրճատման վրա, սակայն increasingly տեսանելի է մեկ այլ միտում՝ աշխատողների նկատմամբ թվային վերահսկողության ուժեղացումը։ Հոդվածի հիմնական միտքն այն է, որ աշխարհի տարբեր երկրներում գործատուները ԱԲ գործիքներ են կիրառում ոչ միայն արտադրողականությունը բարձրացնելու, այլև աշխատուժը գնահատելու, հետևելու և կարգապահական որոշումներ ընդունելու համար։ Այդ գործընթացը ձևավորում է նոր անհավասարություն՝ նրանց միջև, ովքեր ԱԲ-ն օգտագործում են իրենց կարողությունները ընդլայնելու համար, և նրանց, ում աշխատանքային առօրյան կառավարվում է անթափանց ալգորիթմներով։ Թեման կարևոր է նաև Հայաստանի համար, քանի որ թվայնացումն ու հեռավար աշխատանքի գործիքները տեղական շուկայում ևս արագորեն տարածվում են։
Արհեստական բանականության ոլորտում խոշոր ներդրումների պայմաններում բազմաթիվ ընկերություններ դեռևս դժվարանում են հստակ գնահատել այդ միջոցների գործնական արդյունքը։ Microsoft-ի հետ աշխատող մասնագետների գնահատմամբ՝ խնդիրը հաճախ ոչ թե տեխնածին սահմանափակումների, այլ արդյունքի չափման ընտրած եղանակի մեջ է. ղեկավարները չափազանց մեծ ուշադրություն են դարձնում աշխատուժի ծախսերի կրճատմանը և ուշ են նկատում այլ օգուտները։ Նյութը կարևոր է նաև հայկական բիզնեսի ու տեխնոլոգիական համայնքի համար, քանի որ այն վերաբերում է այն հարցին, թե ինչպիսի չափորոշիչներով գնահատել արհեստական բանականության կիրառման իրական ազդեցությունը։
Guardian-ի նյութը անդրադառնում է ոստիկանությունում ու առևտրում դեմքի ճանաչման տեխնոլոգիայի արագ տարածմանը և դրա շուրջ աճող մտահոգություններին։ Հատկապես կարևոր է, որ հոդվածը կապվում է նաև Երևանի եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովի հետ։