Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունում աճում է մտահոգությունը, որ արհեստական բանականության արագ զարգացումը գերազանցում է գործող իրավական կարգավորումները։ Վարչապետ Քիր Սթարմերի շրջապատում բարձր պաշտոնյաները սկսել են քննարկել նոր օրենքի անհրաժեշտությունը, որը կպարտադրի առաջատար տեխնոլոգիական ընկերություններին իրենց համակարգերը ենթարկել անվտանգության ստուգման՝ նախքան դրանք շուկա դուրս բերելը։ Քննարկումների հիմքում այն հարցն է, թե արդյոք պետությունն ունի բավարար գործիքներ՝ հնարավոր ռիսկերը վերահսկելու համար։
Մեծ Բրիտանիայում արհեստական բանականության արագ առաջընթացը նոր մտահոգություններ է առաջացրել կառավարության շրջանում։ Քիր Սթարմերի թիմի բարձր պաշտոնյաները քննարկում են նոր անվտանգության օրենսդրության հնարավորությունը, քանի որ մտավախություն կա՝ գործող իրավական դաշտը չի հասցնում տեխնոլոգիական փոփոխությունների տեմպին։
Օրենսդրական բացը և կառավարական մտահոգությունը
Ըստ տեղեկացված աղբյուրների՝ նախարարները հանձնարարել են վերանայել գործող օրենքները՝ հասկանալու համար, թե ինչ լիազորություններ ունեն արդեն իսկ։ Նրանց ուշադրության կենտրոնում է այն հարցը, թե արդյոք հնարավոր է խոշոր ընկերություններից պահանջել, որ իրենց արհեստական բանականության արտադրանքները նախապես անցնեն անվտանգության գնահատում։
Այս քննարկումները ծագել են այն ժամանակ, երբ առաջատար AI համակարգերը դարձել են ոչ միայն տնտեսական աճի, այլև անվտանգության, տվյալների պաշտպանության և հասարակական ազդեցության հարց։ Բրիտանական իշխանությունները, ինչպես և այլ զարգացած պետություններ, փորձում են հավասարակշռել նորարարության խթանումն ու հնարավոր վտանգների կանխումը։
Ինչու է հարցը կարևոր Լոնդոնի համար
Արհեստական բանականության շուրջ բանավեճը Մեծ Բրիտանիայում ունի նաև քաղաքական նշանակություն, քանի որ կառավարությունը ցանկանում է ներկայացվել որպես արագ զարգացող տեխնոլոգիաների կարգավորման ակտիվ դերակատար։ Միևնույն ժամանակ, պաշտոնյաների մի մասը զգուշանում է, որ չափազանց կոշտ կանոնները կարող են դանդաղեցնել ներդրումները և վնասել մրցունակությանը։
Ստեղծված իրավիճակը ցույց է տալիս, որ Լոնդոնը փորձում է գտնել միջին ուղի՝ չզիջելով տեխնոլոգիական առաջընթացի հնարավորություններին, սակայն նաև չանտեսելով այն վտանգները, որոնք կարող են առաջանալ հզոր AI համակարգերի լայն կիրառությունից։ Մինչ վերջնական որոշում չկա, կառավարության ներսում քննարկումները վկայում են թեմայի աճող հրատապության մասին։
Համաշխարհային բանկը զարգացող երկրներին հորդորում է ուշադրություն դարձնել այսպես կոչված «փոքր արհեստական բանականության» մոդելների ստեղծմանը, որոնք կարող են աշխատել բջջային հեռախոսների վրա անգամ սահմանափակ կապի պայմաններում։ Բանկի գիտելիքի գլխավոր պատասխանատու Փասկալ Դոնոհյուն նշել է, որ այդպիսի լուծումները կարող են նպաստել տնտեսական զարգացման արագացմանը, եթե հարմարեցվեն տեղական կարիքներին։ Նրա գնահատմամբ՝ արհեստական բանականության օգուտները չպետք է սահմանափակվեն միայն խոշոր տեխնոլոգիական ընկերությունների սպառողական արտադրանքով։ Թեման կարևոր է նաև Հայաստանի նման երկրների համար, որտեղ թվային հասանելիությունն ու տեղայնացված տեխնոլոգիական գործիքները կարող են գործնական նշանակություն ունենալ կրթության, առողջապահության և ծառայությունների ոլորտներում։
Մեծ Բրիտանիայի լեյբորիստական շրջանակներում առավել տեսանելի են դառնում արհեստական բանականության անվտանգության վերաբերյալ մտահոգությունները։ Վեսթմինսթերում, ըստ հրապարակման, աճում է անհանգստությունը, թե նման գործիքները կարող են օգտագործվել ծայրահեղական խմբերի և այլ վնասակար դերակատարների կողմից։ Միևնույն ժամանակ կուսակցության բարձրաստիճան ներկայացուցիչները զգուշանում են նաև այն վտանգից, որ քաղաքական համակարգը կարող է հետ մնալ հանրային քննարկումներից, եթե ժամանակին չարձագանքի արագ զարգացող տեխնոլոգիական փոփոխություններին։
Google-ը գործարկել է փորձարարական նոր հարթակ, որը թույլ է տալիս պարզ լեզվով նկարագրել խաղի գաղափարը և ստանալ պատրաստ, բրաուզերում աշխատող տարբերակ։ Ծառայությունը մաս է Google Labs-ի և հիշեցնում է ընկերության ու Meta-ի վերջին փորձերը՝ արհեստական բանականությամբ խաղեր ստեղծելու ուղղությամբ։ Մեկ օրվա ընթացքում փորձարկողը կարողացել է ստեղծել մի քանի խաղ, սակայն արդյունքները դեռևս ցույց են տալիս զգալի սահմանափակումներ։
Չիլիի գիտնականների ղեկավարած միջազգային խումբը հաստատել է Elias 2-24b էկզոմոլորակի գոյությունը՝ այն համարելով մինչ այժմ հայտնի ամենաերիտասարդը։ Մոլորակը գտնվել է երիտասարդ աստղի շուրջ ձևավորվող գազափոշային սկավառակում, որտեղ գիտնականները երկար ժամանակ որոնում էին մոլորակների ծննդի հետքերը։ Գտածոն կարևոր է, քանի որ թույլ է տալիս ավելի մոտ դիտարկել այն փուլը, երբ մոլորակները նոր են ձևավորվում։
ԱՄՆ-ում մեկնարկած Verifact Markets ստարտափը ներկայացել է որպես «կանխատեսումների շուկա վիճելի փաստերի համար»։ Հարթակը թույլ է տալիս օգտատերերին դիրք գրավել ոչ թե ապագա իրադարձությունների, այլ արդեն տեղի ունեցած, սակայն հանրային վեճ առաջացնող հարցերի շուրջ։ Առաջին թեմաների թվում են Covid-19-ի ծագումը, Ջեֆրի Էփսթինի մահվան հանգամանքները և 2025 թվականի Լոս Անջելեսի հրդեհների հետ կապված ապահովագրական պահանջները։
Meta-ի նոր անձնական օգնական Muse-ի ներքին հրահանգների արտահոսքը ցույց է տալիս, որ համակարգը կարող է հավաքել և համակարգել տեղեկություններ օգտատիրոջ հարազատների, գործընկերների և այլ կապերի մասին։ Հետազոտողների խոսքով՝ ծառայությունը ոչ միայն կատարում է հանձնարարություններ, այլև ձևավորում է մարդու սոցիալական շրջապատի մանրամասն քարտեզ։ Սա նորից բարձրացնում է արհեստական բանականության գաղտնիության և տվյալների պաշտպանության հարցը։
