Աստղագետները հաստատել են մինչ այժմ հայտնի ամենաերիտասարդ էկզոմոլորակի հայտնաբերումը
Չիլիի գիտնականների ղեկավարած միջազգային խումբը հաստատել է Elias 2-24b էկզոմոլորակի գոյությունը՝ այն համարելով մինչ այժմ հայտնի ամենաերիտասարդը։ Մոլորակը գտնվել է երիտասարդ աստղի շուրջ ձևավորվող գազափոշային սկավառակում, որտեղ գիտնականները երկար ժամանակ որոնում էին մոլորակների ծննդի հետքերը։ Գտածոն կարևոր է, քանի որ թույլ է տալիս ավելի մոտ դիտարկել այն փուլը, երբ մոլորակները նոր են ձևավորվում։
Մոլորակի ծնունդը՝ դիտարկված իրական ժամանակում
Աստղագետները հաստատել են Elias 2-24b անվամբ էկզոմոլորակի գոյությունը՝ այն ներկայացնելով որպես մինչ այժմ հայտնի ամենաերիտասարդ մոլորակը, որը դուրս է Արեգակնային համակարգից։ Հետազոտությունն իրականացրել է Չիլիի Դիեգո Պորտալեսի համալսարանի Անդրեա Բեռնարդիի ղեկավարած խումբը՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչպես են մոլորակները ձևավորվում և աճում երիտասարդ աստղերի շուրջ։
Գիտական հանրության համար այս հայտնագործությունը առանձնապես արժեքավոր է, քանի որ մեր Արեգակնային համակարգի բոլոր մոլորակները նույն՝ մոտ 4.6 միլիարդ տարվա տարիք ունեն։ Այդ պատճառով մոլորակների կազմավորման վաղ փուլերը ուսումնասիրելու համար աստղագետները ստիպված են դիտարկել այլ համակարգեր, որտեղ ծնունդ առնող մոլորակները դեռևս շրջապատված են գազով և փոշով։
Ինչպես են հայտնաբերվում նորածին մոլորակները
Երիտասարդ էկզոմոլորակները սովորաբար թաքնված են լինում նախամոլորակային սկավառակների մեջ՝ գազի և փոշու խիտ շրջաններում, որոնք մնացել են աստղի և մոլորակների ձևավորման գործընթացից։ Նման մարմինների հայտնաբերումը բարդ է, քանի որ դրանց լուսավորությունը թույլ է, իսկ շրջապատող նյութը՝ խիտ և անկանոն։
Բեռնարդիի խումբը ուսումնասիրել է յոթ նման սկավառակներ, որոնցում նկատվել են արտահայտված բացեր։ Գիտնականները ենթադրում են, որ աճող մոլորակները հենց իրենք են մաքրում այդ տարածքները՝ իրենց ուղեծրի երկայնքով նյութը շեղելով։ Խումբը վերլուծել է նաև կորոնագրային դիտարկումների տվյալները, որոնց դեպքում աստղի պայծառ կենտրոնական լույսը ծածկվում է՝ թույլ տալով տեսնել շրջակա մարմինների թույլ անդրադարձած ճառագայթումը։
Elias 2-24 համակարգի երկարատև առեղծվածը
Elias 2-24 աստղը շրջապատող սկավառակի մեջ բացը հայտնի էր արդեն գրեթե տասը տարի։ Եվրոպական հարավային աստղադիտարանի շատ մեծ հեռադիտակը նախկինում արձանագրել էր այնտեղ լուսային կետ, սակայն երկար ժամանակ վիճելի էր՝ արդյոք դա իսկապես մոլորակ է, թե ոչ։ Հետագա համեմատական ուսումնասիրությունները, որոնց համար օգտագործվել են Հավայան կղզիների W. M. Keck աստղադիտարանի 2018 և 2020 թվականների տվյալները, օգնել են ամրապնդել եզրակացությունը, որ խոսքը հենց Elias 2-24b-ի մասին է։
Գիտնականները նշում են, որ այս արդյունքը կարող է բացել նոր փուլ երիտասարդ մոլորակների որոնման մեջ։ Ապագայում ավելի հզոր դիտողական գործիքները, այդ թվում՝ ՆԱՍԱ-ի Roman տիեզերական աստղադիտակը, կարող են հնարավորություն տալ գտնել ոչ միայն նորածին մոլորակներ, այլև այնպիսի մարմիններ, որոնք մինչ այդ անտեսանելի էին իրենց աստղերի ուժեղ պայծառության պատճառով։
Հետազոտողների խոսքով՝ սա միայն սկիզբն է մոլորակների ձևավորման դիտարկման նոր դարաշրջանի, որտեղ գիտությունը կարող է ավելի մոտենալ այն հարցի պատասխանին, թե ինչպես են ծնվում աշխարհները։