Նոր օգտատերերի դեմ աճում են կիբեռխարդախության վտանգները
Աշխարհում համացանցին առաջին անգամ միացող միլիոնավոր մարդիկ բախվում են կեղծ հղումների, ֆիշինգային կայքերի և այլ խարդախությունների հետ։ Բենինում տեղի ունեցած դեպքը ցույց է տալիս, թե որքան արագ կարող են նոր օգտատերերը կորցնել գումարն ու անձնական տվյալները։ Մինչ ինտերնետի հասանելիությունը լայնանում է հատկապես Արևմտյան Աֆրիկայում, անվտանգության մեխանիզմները հաճախ չեն հասցնում նույն տեմպով զարգանալ։ Փորձագետները զգուշացնում են, որ կիբեռհանցագործությունը վերածվում է կազմակերպված ու շահույթ հետապնդող համակարգի։
Աշխարհի համացանցը շարունակում է ընդլայնվել՝ ներգրավելով առաջին անգամ միացող միլիոնավոր նոր օգտատերերի, որոնցից շատերը չունեն թվային խարդախությունները ճանաչելու բավարար փորձ։ Այդ պայմաններում կիբեռհանցագործները ստանում են նոր թիրախներ, իսկ պաշտպանական մեխանիզմները հաճախ չեն հասցնում նույն արագությամբ զարգանալ։
Կեղծ հղումները՝ առաջին ծուղակը
2022 թվականին Բենինում ապրող անվտանգության աշխատակից Անիսե Էտեկպոն բացել է Ֆեյսբուքով ստացված մի հղում՝ կարծելով, թե այն ուղարկել է իր ծանոթը։ Նրա խոսքով՝ հղումը տարել է խարդախ հարթակ, որտեղ իրենից պահանջել են անձնական տվյալներ, այդ թվում՝ բանկային հաշվի մասին տեղեկություն։ Դեպքը նրան պատճառել է զգալի ֆինանսական կորուստ և ստիպել կասկածի տակ դնել սեփական տվյալների անվտանգությունը։
Էտեկպոն այդ ժամանակ համացանցում աշխատում էր ընդամենը մի քանի տարի, ինչը բնորոշ է նոր օգտատերերի մեծ մասին։ Երբ կապն արագորեն տարածվում է, հատկապես Արևմտյան Աֆրիկայում, առաջին փորձառությունը հաճախ ոչ թե օգտակար ծառայությունների, այլ խարդախության հետ է սկսվում։
Թվային ընդլայնում և անվտանգության բացեր
Մոտ 2,6 միլիարդ մարդ դեռևս չունի ինտերնետ հասանելիություն, սակայն գնահատումներով՝ եթե ներկայիս տեմպը պահպանվի, մինչև 2030 թվականը ևս շուրջ երկու միլիարդ մարդ կմիանա համացանցին։ Նրանց համար նոր իրականությունը կնշանակի ոչ միայն կապ, այլև սպամ, փրկագնային ծրագրեր, կեղծ կայքեր և տվյալների գողություն։
CrowdStrike ընկերության դաշտային գլխավոր տեխնոլոգ Սեկի Թյուրեդին նշում է, որ ձևավորվում է ավելի պրոֆեսիոնալ և շահույթ հետապնդող կիբեռհանցավոր միջավայր։ Նրա խոսքով՝ ընկերությունների վրա կենտրոնացած պաշտպանությունը նաև անուղղակիորեն օգնում է անհատներին, երբ պահպանվում են առողջապահական, կրթական և հանրային ծառայությունների նման կենսական համակարգերը, որոնց վրա ապավինում են նոր օգտատերերը։
Ինչու է խնդիրը խորանում
Կիբեռհանցագործներն այսօր օգտագործում են ավտոմատացում, արհեստական բանականություն և սոցիալական ինժեներիա՝ գտնելու ցանկացած թվային խոցելիություն։ Նոր օգտատերերի դեպքում ռիսկն ավելի մեծ է, քանի որ նրանք հաճախ չեն տիրապետում հիմնարար կանոններին՝ ինչպես ստուգել հղումը, ինչպես ճանաչել կեղծ կայքը և ինչպես պաշտպանել անձնական տվյալները։
Տեխնոլոգիական ոլորտի ընկերությունների վերջին հանձնառությունները՝ ուժեղացնելու օգտատերերի պաշտպանությունը և գործիքներ տրամադրելու համար, կարևոր քայլ են համացանցն ավելի անվտանգ դարձնելու ճանապարհին։ Սակայն դրանց իրականացումը գործնական մակարդակում շարունակում է մնալ դժվար խնդիր՝ հատկապես այն պայմաններում, երբ խաբեության մեթոդները արագ են փոխվում։