Արհեստական բանականությունը փորձում է հասկանալ դելֆինների լեզուն
Բահամյան կղզիներում դելֆինների վարքագիծը երկար տարիներ ուսումնասիրած գիտնական Դենիզ Հերզինգը հայտնել է, որ արհեստական բանականությունը կարող է նոր փուլ բացել ծովային կաթնասունների հաղորդակցության հետազոտության մեջ։ Նրա ղեկավարած խումբը այժմ վերլուծում է ձայնագրությունների և տեսանյութերի մեծ ծավալ՝ փորձելով գտնել դելֆինների ազդանշանների կառուցվածքը։ Աշխատանքը տարվում է Ջորջիա Թեքի և Google DeepMind-ի գիտնականների հետ համագործակցությամբ։
Դելֆինների հաղորդակցությունը հասկանալու փորձերը նոր փուլ են մտնում՝ արհեստական բանականության օգնությամբ։ «Wild Dolphin Project»-ի հիմնադիր և ղեկավար Դենիզ Հերզինգը նշել է, որ տարիների դաշտային աշխատանքի ընթացքում հավաքված նյութը այժմ կարելի է վերլուծել ավելի խորությամբ՝ որոնելով ազդանշանների օրինաչափությունները։
Տասնամյակների դիտարկումներ՝ թվային վերլուծության մեջ
Հերզինգը դելֆինների հաղորդակցության հարցով սկսել էր հետաքրքրվել դեռ 1985 թվականին, երբ Բահամյան կղզիներում ուսումնասիրում էր ատլանտյան խայտաբղետ դելֆիններին։ Այդ ժամանակ նա ուշադրություն էր դարձրել նրանց կարճ սեղմումներին ու սուլոցներին, որոնք տարիներ շարունակ մնում էին չվերծանված։
Այժմ նրա խումբը մեծածավալ ձայնային և տեսողական նյութ է մշակում Ջորջիա Թեքի և Google DeepMind-ի գիտնականների հետ համատեղ։ Նպատակը ոչ թե անմիջապես «թարգմանել» դելֆինների լեզուն, այլ գիտականորեն կառուցել այն ազդանշանների համակարգը, որով նրանք իրար են դիմում։
Փորձեր երկկողմ փոխազդեցության ուղղությամբ
Հետազոտողները փորձել են նաև ավելի գործնական մոտեցումներ՝ ստորջրյա կրելի համակարգչի միջոցով նվագարկելով դելֆինների ձայներին նմանվող ազդանշաններ։ Որոշ հնչյուններ կապվել են առարկաների կամ միջավայրերի հետ, օրինակ՝ շարֆի կամ ծովային ջրիմուռների՝ սարգասումի հետ, իսկ երկու հետազոտողներ համապատասխան վարքագծով ստուգել են դելֆինների արձագանքը։
Միևնույն ժամանակ գիտնականները շեշտում են, որ կրկնօրինակումը դեռ չի նշանակում հասկանալ հաղորդագրության բուն իմաստը։ Հերզինգի խոսքով՝ դաշտային պայմաններում դժվար է տարբերել այն, ինչ կենդանին պարզապես կրկնում է, և այն, ինչ իրականում նշանակում է տվյալ ազդանշանը։
Ինչ կարող է փոխել այս աշխատանքը
Հերզինգը կարծում է, որ ավելի վերահսկելի միջավայրում՝ ապաստարանում կամ նմանատիպ պայմաններում, հնարավոր կլինի ավելի հստակ տարբերել վարքագիծն ու ձայնային նշանները։ Թե ինչ են դելֆինները միմյանց ասում, դեռ մնում է գիտական գաղտնիք, սակայն AI-ի կիրառումը զգալիորեն մոտեցնում է այդ հարցի ուսումնասիրությունը։
Հետազոտողը նշել է նաև, որ մարդկանց մեծ մասը, երբ հարցնում ես՝ ինչ կասեին դելֆինները մեզ, պատասխանում է՝ «Ինչո՞ւ եք փչացնում մեր օվկիանոսը»։ Նրա խոսքով՝ հենց այդպիսի արձագանքը ցույց է տալիս, թե ինչպես ենք մենք ընկալում բնությունն ու մեր պատասխանատվությունը դրա հանդեպ։