Տիեզերքի երկու մեծ առեղծվածները կարող են ունենալ ընդհանուր չափում
Աստղագետների նոր դիտարկումները կրկին աշխուժացրել են վարկածը, որ մութ էներգիան և մութ նյութը կարող են լինել միևնույն երևույթի տարբեր դրսևորումներ։ Դարկ էներջի Սպեկտրոսկոպիկ գործիքի՝ DESI-ի 2024 և 2025 թվականների արդյունքները ցույց են տվել, որ մութ էներգիան կարող է ժամանակի ընթացքում փոխվել։ Այդ տվյալները տեսաբաններին մղել են որոնելու մի տեսություն, որտեղ տիեզերքի այս երկու գլխավոր առեղծվածները կապված են հավելյալ չափման միջոցով։
Աստղագետների վերջին տվյալները նոր ուշադրություն են սևեռել տիեզերքի երկու ամենաանհասկանալի բաղադրիչների՝ մութ էներգիայի և մութ նյութի վրա։ Դարկ էներջի Սպեկտրոսկոպիկ գործիքի՝ DESI-ի դիտարկումները ցույց են տալիս, որ մութ էներգիան, գուցե, անփոփոխ չէ, ինչպես երկար ժամանակ ենթադրվում էր, և այդ հանգամանքը նոր տեսական որոնումների դուռ է բացում։
Մութ էներգիան՝ ոչ այնքան հաստատուն, որքան թվում էր
Ընդունված հաշվարկներով՝ տիեզերքի մոտ 70 տոկոսը բաժին է ընկնում մութ էներգիային, շուրջ 25 տոկոսը՝ մութ նյութին, իսկ սովորական նյութը կազմում է միայն փոքր մասը։ Մութ էներգիան չի արձակում, չի անդրադարձնում և չի կլանում լույս, ուստի ուղղակիորեն չի դիտվում, սակայն դրա ազդեցությունը երևում է տիեզերքի ընդարձակման արագացման մեջ։
2024 թվականին DESI-ի թիմը ներկայացրեց տվյալներ, որոնք հուշում էին, թե所谓 «տիեզերաբանական հաստատունը» կարող է իրականում փոխվել ժամանակի ընթացքում։ 2025 թվականի ավելի մեծ տվյալաշարը նույնպես հանգեցրեց նման եզրակացության՝ ուժեղացնելով կարծիքը, որ մութ էներգիան կարող էր առավելագույնին հասնել մոտ երկու միլիարդ տարի առաջ, ապա թուլանալ։
Տեսական վարկած՝ լրացուցիչ չափում
Մի շարք տեսաբաններ այժմ ուսումնասիրում են մտադրությունը, ըստ որի մութ էներգիան ու մութ նյութը կարող են կապված լինել մեկ ընդհանուր ֆիզիկական կառուցվածքի հետ՝ այսպես կոչված մութ չափման միջոցով։ Այդ մոտեցման մեջ մութ նյութը կարող է առանձին չերևալ մեր չափումներում, սակայն նրա գրավիտացիոն ազդեցությունը զգացվի այլ չափումներում։
Հարվարդի համալսարանի ֆիզիկոս Քումրուն Վաֆան կարծում է, որ մութ նյութի զանգվածը կարող է ժամանակի ընթացքում փոփոխվել։ Չիկագոյի համալսարանի ֆիզիկոս Ժորժ Օբիեդը նշում է, որ չափման մեծության փոփոխությունը կարող է միաժամանակ ազդել և՛ մութ էներգիայի, և՛ մութ նյութի վրա՝ նրանց միջև ստեղծելով բնական կապ։
Ինչու է այս վարկածը կարևոր
Եթե այս մոտեցումը հաստատվի, ապա կստացվի, որ տիեզերքի երկու հիմնական առեղծվածները ոչ թե անկախ երևույթներ են, այլ միևնույն ավելի խորքային կառուցվածքի արտահայտություններ։ Նման եզրակացությունը կարող է փոխել ներկայիս պատկերացումները տիեզերքի կազմության, նրա անցյալի և ապագա զարգացման մասին։
Առայժմ խոսքը վարկածների և դիտարկումների համադրության մասին է, ոչ թե վերջնական ապացույցի։ Սակայն DESI-ի արդյունքները ցույց են տալիս, որ մութ էներգիայի ուսումնասիրությունը կարող է բացել նաև մութ նյութի բնույթի ավելի խորքային բացատրություն։
Աղբյուր՝ Wired