Աշխարհ - էջ 32

ԵՄ-ն Ուկրաինայի վերականգնման համար փոխանցեց 3 միլիարդ եվրոյի առաջին մասը

Եվրամիությունը փոխանցել է Ուկրաինային նախատեսված 90 միլիարդ եվրո ծավալով վարկային փաթեթի առաջին՝ 3 միլիարդ եվրոյի հատվածը։ Այդ մասին հինգշաբթի հայտարարել է Ուկրաինայի վարչապետ Յուլիա Սվիրիդենկոն՝ Լեհաստանում անցկացվող հետպատերազմյան վերականգնման համաժողովի բացման ժամանակ։ Համաժողովին մասնակցել են եվրոպական առանցքային առաջնորդներ, որոնք ընդգծել են Կիևի հանդեպ երկարաժամկետ աջակցությունը։

Նյու Յորքի նոր երկնաքերը վեճ է հարուցել՝ փակելով Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգի տեսարանը

Նյու Յորքում 860 ֆուտ բարձրությամբ նոր բնակելի երկնաքերը մտել է քաղաքի երկնագծի մեջ և միանգամից դարձել քննարկման առարկա։ Շինությունը, որին արդեն «մատիտ» մականունն են տվել, մի մասի համար համարվում է նոր քաղաքաշինական խորհրդանիշ, իսկ մյուսների համար՝ Մանհեթենի պատմական տեսարանների կորստի պատճառ։ Հատկապես սուր արձագանք է առաջացրել այն հանգամանքը, որ շենքը փակել է Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգի հայտնի տեսարաններից մի քանիսը։

Թուրքիայի Կոնյայում ստորերկրյա ջրերի սպառումը խորացնում է խոռոչների վտանգը

Թուրքիայի կենտրոնական Կոնյա նահանգում ստորերկրյա ջրերի արագ սպառումը նոր խոռոչների առաջացման պատճառ է դառնում։ Տասնյակ տարիներ գյուղատնտեսությամբ զբաղվող ֆերմերները հայտնում են, որ հողը փլուզվում է ինչպես իրենց, այնպես էլ հարևանների դաշտերում։ Մասնագետների խոսքով՝ խնդիրը կապված է ջրի չափազանց մեծ օգտագործման, երաշտի և հողերի կառուցվածքային խոցելիության հետ։

Հյուսիսային Ճապոնիայում ուժեղ երկրաշարժ է գրանցվել, ցունամիի վտանգ չկա

Ճապոնիայի հյուսիսային ափերի մոտ հինգշաբթի ուժեղ երկրաշարժ է գրանցվել, որի ուժգնությունը սկզբում գնահատվել է 6,9, ապա ճշտվել՝ 7,2 մագնիտուդ։ Իշխանությունները հայտարարել են, որ ցունամիի վտանգ չկա, իսկ առաջին հաղորդումների համաձայն՝ զոհեր կամ լուրջ ավերածություններ չեն արձանագրվել։ Ստորգետնյա ցնցումը զգացվել է նաև Տոկիոյում, իսկ հյուսիսարևելյան շրջաններում ժամանակավորապես դադարեցվել են որոշ գնացքների երթևեկությունները անվտանգության ստուգումների համար։

Վենեսուելայում երկու հզոր երկրաշարժից հետո արտակարգ դրություն է հայտարարվել

Վենեսուելայում հոկտեմբերի 30-ի երեկոյան գրանցվել են 7.2 և 7.5 մագնիտուդով երկու երկրաշարժեր, որոնք մի քանի տասնյակ վայրկյանի տարբերությամբ հարվածել են երկրի հյուսիսին և զգալի ավերածություններ պատճառել Կարակասում։ Կործանվել են բազմահարկ շենքեր, փակվել է գլխավոր միջազգային օդանավակայանը, իսկ իշխանությունները հայտարարել են համապետական արտակարգ դրություն։ Փրկարարները շարունակում են որոնողական աշխատանքները, մինչ զոհերի վերջնական թիվը դեռ հայտնի չէ։

Մեծ Բրիտանիայում փոխակերպման «թերապիան» շարունակում է սպառնալ ԼԳԲՏՔ մարդկանց

Մեծ Բրիտանիայում հակաարական բռնության դեմ աշխատող կազմակերպությունը նոր զեկույցով ահազանգել է, որ所谓 փոխակերպման «թերապիան» շարունակում է կիրառվել ԼԳԲՏՔ մարդկանց նկատմամբ։ 2022-2025 թվականներին արձանագրվել է 195 դեպք, իսկ հարցման համաձայն՝ բրիտանացի ԼԳԲՏՔ մարդկանց գրեթե մեկ հինգերորդը բախվել է նման ճնշումների։ Զեկույցը նկարագրում է ֆիզիկական բռնություն, հարկադրական ամուսնություններ և կրոնական հարկադրանք՝ ընդգծելով առավել խոցելի խմբերին։

Աստղագետները հայտնաբերել են Յուպիտերի չափի, սակայն բամբակի քաղցրից էլ թեթև մոլորակներ

Աստղագետները հայտնաբերել են TOI‑791 b և TOI‑791 անուններով երկու հսկա էկզոմոլորակ, որոնք իրենց չափերով մոտենում են Յուպիտերին, սակայն խտությամբ անսովոր կերպով շատ ցածր են։ Դրանք գտնվում են մոտ 1110 լուսատարի հեռավորության վրա՝ Volans համաստեղությունում, և համարվում են իրենց չափի ամենաթեթև հայտնի մոլորակները։ Հետազոտությունը հրապարակվել է «Monthly Notices of the Royal Astronomical Society» ամսագրում, իսկ գիտնականները դեռ փորձում են պարզել՝ ինչպես են նման «փքված» աշխարհներ ձևավորվում։

Տեխասում երկու շաբաթ է որոնում են փախած ընձուղտ Գրեյսիին

Տեխասի գյուղական շրջանում արդեն գրեթե երկու շաբաթ է որոնում են երեք տարեկան Գրեյսի անունով ընձուղտին, որը փախել է Cedar Hollow Ranch-ից։ Կենդանին հայտնվել է անծայրածիր ու խիստ դժվարանցանելի տարածքում՝ Սան Անտոնիոյից մոտ 100 մղոն արևմուտք։ Տերերը ուղղաթիռներով ու վարձատրության խոստումով փորձում են գտնել նրան, մինչդեռ որոնումները բարդանում են լեռնոտ ու անտառապատ տեղանքով։

Մեծ Բրիտանիայում շոգի ալիքը մեծացնում է լայնածավալ հրդեհների վտանգը

Մեծ Բրիտանիայում սպասվող ծայրահեղ շոգի ֆոնին անտառային հրդեհների մասնագետները զգուշացնում են, որ երկիրը կարող է բախվել միջերկրածովյան տիպի հրդեհավտանգ եղանակի։ Մետ ծառայությունը Անգլիայի և Ուելսի մի շարք շրջանների համար չորեքշաբթի և հինգշաբթի օրերին հայտարարել է կարմիր նախազգուշացում, իսկ օդի ջերմաստիճանը կարող է հասնել 39 աստիճանի և ավելի։ Անտառային հանձնաժողովի խորհրդատու Ռոբ Գազարդը նշել է, որ միաժամանակ մի քանի խոշոր հրդեհների դեպքում կարող են ի հայտ գալ կարողությունների և ռեսուրսների սահմանափակումներ։ Թեման կարևոր է նաև Հայաստանի համար, քանի որ ծայրահեղ շոգն ու չոր եղանակը տարբեր երկրներում ավելի հաճախ են վերածվում բնապահպանական և քաղաքացիական անվտանգության խնդիրների։

Մեխիկոյում սահմանափակել են ալկոհոլի վաճառքը՝ աշխարհի առաջնության հանդիպումից առաջ

Մեխիկոյի իշխանությունները չորեքշաբթի օրվա ընթացքում ժամանակավոր արգելք են սահմանել ալկոհոլի վաճառքի նկատմամբ՝ Մեքսիկա–Չեխիա աշխարհի առաջնության հանդիպումից առաջ։ Սահմանափակումը գործելու է քաղաքի կենտրոնական և հարակից մի շարք շրջաններում՝ այն բանից հետո, երբ նախորդ շաբաթ ազգային հավաքականի հաղթանակի առթիվ տոնակատարություններին մասնակցել էր ավելի քան 700 հազար մարդ։ Իշխանությունները որոշումը հիմնավորում են հանրային վայրերում զանգվածային խմիչքագործությամբ, աղբի զգալի կուտակումներով և կարգի պահպանման անհրաժեշտությամբ։ Միաժամանակ բարերն ու ռեստորանները շարունակելու են աշխատել սովորական կարգով։

Ավստրալիայում հայտնաբերվել է մրջյուններ «նետող» սարդի նոր տեսակ

Ավստրալիայի հյուսիսային Քվինսլենդի անձրևային անտառներում գիտնականները հայտնաբերել են սարդի նոր տեսակ, որը որսում է բացառապես կանաչ ծառաբնակ մրջյունների՝ գործադրելով զսպանակաձև թակարդ։ Մակքուորիի համալսարանի հետազոտողները դրա վարքը գրանցել են բարձրարագ և ինֆրակարմիր տեսախցիկներով՝ տասնօրյա դաշտային աշխատանքի ընթացքում Քուքթաունի մերձակայքում։ Ըստ ուսումնասիրության հեղինակների՝ այս սարդը առանձնապես նեղ մասնագիտացում է ձեռք բերել, քանի որ որսում է միայն մեկ տեսակի վտանգավոր մրջյուն։ Հայտնագործությունը կարևոր է որսորդական հարմարումների և էվոլյուցիոն մասնագիտացման ուսումնասիրման տեսանկյունից։

Վաշինգտոնն ու Թեհրանը տարակարծության մեջ են միջուկային ստուգումների հարցով

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, թե Իրանն ընդունել է իր միջուկային օբյեկտների անժամկետ ստուգումներ, մինչդեռ Թեհրանը հրապարակավ հերքել է այդ պնդումը։ Իրանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակը նշել է, որ երկիրը նոր պարտավորություններ չի ստանձնել և շարունակելու է գործել միայն Միջուկային զենքի չտարածման պայմանագրից ու ՄԱԳԱՏԷ-ի հետ գործող համաձայնություններից բխող շրջանակում։ Միաժամանակ Միացյալ Նահանգները 60 օրով մեղմացրել է իրանական նավթի արտահանման որոշ սահմանափակումներ, ինչն անդրադարձել է նավթի միջազգային գների վրա։ Զարգացումները կարևոր են նաև Հայաստանի համար, քանի որ վերաբերում են հարևան Իրանի շուրջ անվտանգային և տնտեսական միջավայրին։

Ավստրալիայում սահմանվել է աշխարհի ամենաբարձր ձայնի նոր ռեկորդը

Ավստրալիայի մայրաքաղաք Կանբերայի բնակիչ, օդորակիչների մաքրմամբ զբաղվող Ջոզեֆ Մաքգրեյլ-Բեյթափը Գինեսի համաշխարհային ռեկորդների կողմից ճանաչվել է աշխարհի ամենաբարձր ձայն արձակած մարդը։ 58-ամյա ավստրալացին «հիմա» բառը բղավել է 122.4 դեցիբել ուժգնությամբ՝ գերազանցելով 1994 թվականից պահպանվող 121.7 դեցիբել ցուցանիշը։ Ռեկորդը գրանցվել է անցած շաբաթ, և այն կապվում է նաև նրա՝ Կանբերայի պատվավոր քաղաքաբարբառի դերակատարման հետ։

Բրիտանիայի երիտասարդների մեծամասնությունը կողմ է ԵՄ վերամիավորմանը

Բրիտանիայում անցկացված նոր հարցումը ցույց է տվել, որ 18-28 տարեկանների մեծ մասը կքվեարկեր Եվրամիությանը կրկին միանալու օգտին, եթե նման հանրաքվե անցկացվեր։ Հետազոտությունն իրականացվել է Brexit-ի հանրաքվեից տասնամյակ անց՝ այն սերնդի շրջանում, որը 2016 թվականին հիմնականում դեռևս ընտրական իրավունք չուներ։ Հարցվածների զգալի մասը Brexit-ը համարում է անհաջողություն, ինչը վկայում է, որ երիտասարդների վերաբերմունքը երկրի եվրոպական ուղղության նկատմամբ էապես փոխվել է։ Այս միտումը կարևոր է նաև եվրոպական քաղաքականության լայն համատեքստում, քանի որ ազդում է Միացյալ Թագավորության հետագա արտաքին ընտրությունների վրա։

Էլ Նինյոն ուժգնանում է․ ինչ փոփոխություններ են սպասվում Հյուսիսային Ամերիկայում

ԱՄՆ-ի Օվկիանոսային և մթնոլորտային ազգային վարչությունը հունիսի 11-ին հայտարարել է, որ Էլ Նինյո բնական երևույթն արդեն սկսվել է և, ըստ կանխատեսումների, տարվա ընթացքում կարող է էլ ավելի ուժգնանալ։ Խաղաղ օվկիանոսի մակերևութային ջրերի տաքացմամբ պայմանավորված այս փուլը սովորաբար փոխում է եղանակային համակարգերը ամբողջ աշխարհում, իսկ Հյուսիսային Ամերիկայում կարող է բերել ավելի խոնավ ու փոթորկալից պայմաններ մայրցամաքի հարավում և ավելի շոգ ու չոր եղանակ՝ հյուսիսում։ Գիտնականները նաև ակնկալում են, որ Ատլանտյան օվկիանոսում փոթորկաշրջանը կարող է լինել սովորականից ավելի հանդարտ։ Թեման կարևոր է նաև Հայաստանի ընթերցողի համար, քանի որ Էլ Նինյոն համաշխարհային ջերմաստիճանի, գյուղատնտեսական շուկաների և կլիմայական ռիսկերի վրա ազդող առանցքային գործոններից է։

Սև ծովում ռուսական հարվածներից վնասվել են օտար բեռնանավեր, զոհվել է եգիպտացի նավաստի

Ուկրաինայի ռազմածովային ուժերի տվյալներով՝ Սև ծովում Ռուսաստանի հարվածների հետևանքով վնասվել են օտար դրոշներով ընթացող երեք բեռնանավեր, իսկ թուրքական չորաբեռն «Victress»-ում զոհվել է 58-ամյա եգիպտացի խոհարարը։ Միջադեպը տեղի է ունեցել այն փուլում, երբ պատերազմը կրկին սրվել է Սևծովյան ուղղությամբ, իսկ Կիևն ու Մոսկվան փոխադարձ հարվածներ են հասցնում ենթակառուցվածքներին։ Ուկրաինական կողմը հայտնել է նաև ութ անդամից բաղկացած անձնակազմի տարհանման մասին, մինչդեռ ևս երկու նավ՝ Բելիզի և Պալաուի դրոշներով, կարողացել են շարունակել երթուղին։ Դեպքը կարևոր է նաև տարածաշրջանային նավագնացության անվտանգության տեսանկյունից, քանի որ Սև ծովը մնում է միջազգային առևտրի զգայուն ուղի։