Վերջին օրերին Ատլանտյան օվկիանոսի երկու կողմում հնչած կոշտ հայտարարությունները կրկին ուշադրության կենտրոն են բերել արհեստական գերազդակ ինտելեկտի ռիսկերը։ Տեխնոլոգիական ոլորտի ներկայացուցիչները զգուշացնում են, որ վերահսկողությունից դուրս զարգացող համակարգերը կարող են սպառնալիք դառնալ մարդու անվտանգության համար։ Թե որքան իրատեսական են նման սցենարները՝ շարունակում է մնալ գիտական ու քաղաքական քննարկման առանցքում։
Արհեստական բանականության հետազոտող Ջեյքոբ Քոքսոնը հայտարարել է Anthropic-ից իր հրաժարականի մասին և զգուշացրել, որ ոլորտի ընթացիկ մրցավազքը կարող է սպառնալ մարդկանց անվտանգությանը։ Նրա խոսքով՝ առաջիկա մեկ-երկու տարին վճռորոշ է լինելու այն հարցում, թե որքան անվտանգ կմշակվեն AI համակարգերը։ Մեկնաբանությունը մեծ արձագանք է ստացել Սիլիկոնյան հովտում, որտեղ միաժամանակ սրվում են անվտանգության, ներդրումային և մրցակցային հարցերը։
Ամերիկյան Anthropic ընկերության ներկայիս և նախկին մի քանի աշխատակիցներ հանրայնորեն զգուշացրել են, որ արհեստական բանականությունը կարող է առաջիկա տասնամյակում դուրս գալ վերահսկողությունից։ Ընկերության alignment-ի ղեկավար Էվան Հուբինգերը X-ում գրել է, որ իր գնահատմամբ նման վտանգը գերազանցում է 10 տոկոսը։ Այս հայտարարությունները հնչում են այն պահին, երբ AI-ն արագորեն մտնում է առօրյա կյանք, իսկ դրա անվտանգության շուրջ վեճերը սրվում են։
Այս շաբաթ ԱՄՆ Թենեսի նահանգի Նեշվիլ քաղաքում Lyft-ի օգտատերերը կարող են հանդիպել նոր տեսակի վարորդի՝ ինքնավար մեքենայի։ Ride-hailing ընկերությունն ու Waymo-ն սկսում են համագործակցություն, որով driverless ուղևորությունները կներառվեն Lyft-ի հարթակում։ Նեշվիլի դեպքում դա ոչ միայն տեխնոլոգիական փորձարկում է, այլև նշան, որ Lyft-ը պատրաստվում է փոխել իր աշխատանքի մոդելը՝ համատեղելով մարդկային վարորդներին և ռոբոտային մեքենաները։
ԱՄՆ Պենտագոնի գլխավոր թվային և արհեստական բանականության պատասխանատու Քեմերոն Սթենլին հայտարարել է, որ Վաշինգտոնի մերձավոր դաշնակիցները բավարար ռեսուրսներ չունեն ԱՄՆ բանակի արագացող AI ներդրումներին համընթաց քայլելու համար։ Նա այդ դիտարկումն արել է Billington Cybersecurity Summit-ում՝ ընդգծելով, որ ԱՄՆ-ն աշխատում է ՆԱՏՕ-ի և Five Eyes գործընկերների հետ՝ օգնելու նրանց խուսափել այն սխալներից, որոնք ինքը կատարել է։ Սթենլիի խոսքով՝ խոսքը ոչ միայն տեխնոլոգիայի, այլև փորձի ու մասշտաբների տարբերության մասին է։
OpenAI-ն ներկայացրել է արհեստական բանականության նոր մոդել՝ այն բանից հետո, երբ ընկերությունը հրապարակայնորեն ընդունեց իր նախորդ համակարգերից մեկի հետ կապված խնդիրներ։ Նոր թողարկումը տեղի է ունենում Միացյալ Նահանգներում և ոլորտի շրջանակներում աճող ուշադրության պայմաններում, երբ առաջատար տեխնոլոգիական ընկերությունները բախվում են անվտանգութեան, վերահսկելիության և պատասխանատվության հարցերին։ Դեպքը կարևոր է նաև հայկական ընթերցողի համար, քանի որ այն վերաբերում է արհեստական բանականության շուկայի ապագային և դրա ազդեցությանը աշխատանքի, կրթության ու առցանց միջավայրի վրա։
OpenAI-ն հայտարարել է, թե արհեստական բանականության համակարգերի օգնությամբ լուծել է մաթեմատիկայի այն խնդիրներից մեկը, որը տասնամյակներ շարունակ մնացել էր անպատասխան։ Խոսքը Նավիե-Ստոքսի խնդրի մասին է, որը դասվում է Քլեյի Մաթեմատիկայի ինստիտուտի «Միլենիումի» խնդիրների շարքին։ Ընկերության խոսքով՝ հաշվարկները կատարվել են մոտ 88 ժամում՝ AI համակարգերի զանգվածային կիրառմամբ։
Մետան երեքշաբթի հայտարարեց Muse անունով անձնական արհեստական բանականության նոր գործակալի գործարկման մասին։ Ընկերության խոսքով՝ ծառայությունը նախատեսված է թվային առաջադրանքները կատարել ամպային անվտանգ միջավայրում՝ միաժամանակ պահպանելով գաղտնիությունն ու պաշտպանությունը։ Muse-ն արդեն հասանելի է iOS-ի, Android-ի, կայքի և WhatsApp-ի միջոցով, իսկ ավելի լայն օգտագործման համար կարող է պահանջվել Meta-ի վճարովի բաժանորդագրություն։
Arm Holdings-ի գլխավոր տնօրեն Ռենե Հաասը հայտարարել է, որ արհեստական բանականությունը կարող է ապագայում վճռական դեր ունենալ քաղցկեղի բուժման որոնման մեջ։ Նրա խոսքով՝ որոշ կենսաբանական գործընթացների մոդելավորումը ներկայումս չափազանց բարդ է թե՛ մարդու, թե՛ տեխնոլոգիայի համար, սակայն համակարգիչները ի վերջո կլուծեն այդ խնդիրները։ Հաասն επίσης կանխատեսել է, որ մարդանման ռոբոտները կարող են լայն տարածում գտնել արդեն առաջիկա հինգ տարում։
Ավստրալիան պատրաստում է նոր օրենսդրություն, որով սոցիալական ցանցերի օգտատերերը կկարողանան հրաժարվել իրենց հոսքերը ձևավորող ալգորիթմներից։ Նոր կանոնները նախատեսված են առցանց անվտանգությունը ուժեղացնելու և հատկապես անչափահասների վրա վնասակար բովանդակության ազդեցությունը սահմանափակելու համար։ Եթե հարթակները չկատարեն պահանջները, դրանց սպառնում են ավելի քան 100 միլիոն ավստրալական դոլարի տուգանքներ։
ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության և արհեստական բանականության նախարարի տեղակալ Գևորգ Մանթաշյանը սեպտեմբերին մասնակցել է Տարեկան ներդրումային հանդիպման կոնգրես 2026-ին՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանի գլխավորած պատվիրակության կազմում։ Նա ներկայացրել է Հայաստանի տեսլականը՝ արհեստական բանականության ենթակառուցվածքների զարգացման և ոլորտում ներդրումների ներգրավման ուղղությամբ։ Միջոցառումը միավորել է տարբեր երկրների ներկայացուցիչների՝ քննարկելու տնտեսական համագործակցության և տեխնոլոգիական նոր հնարավորությունների օրակարգը։
Jaguar Land Rover-ը սեպտեմբերի 2-ին ներկայացրել է Range Rover շքեղ լիաչափ ամենագնացի ամբողջությամբ էլեկտրական սերիական տարբերակը։ Նոր մոդելը ստացել է Electric անվանումը և արտաքինից գրեթե չի տարբերվում բենզինային ու դիզելային տարբերակներից։ Ընկերությունը հայտնում է, որ մեքենան համատեղում է 542 ձիաուժ հզորություն, մինչև 535 կիլոմետր ընթացքի պաշար և արագ լիցքավորման հնարավորություն։
Անծանոթ համարից զանգ ստանալիս շատերն այժմ նախընտրում են լռել՝ մինչ վստահ չլինեն, որ գծի մյուս կողմում իրական մարդ է։ Այս սովորությունը, որը տարածվում է հատկապես երիտասարդների շրջանում, փոխում է հեռախոսային շփման ավանդական կանոնները և հարց է բարձրացնում՝ արդյո՞ք «բարև»-ը կորցնում է իր տեղը։ Միաժամանակ անծանոթ զանգերի աճը և հեռախոսային խաբեությունների վտանգը նպաստում են նոր վարքագծին։
Վերջին ամիսներին ձայնային տեքստագրությունը և խոսքի ճանաչումը արագորեն մտնում են առօրյա ծրագրերի մեջ՝ փոխելով, թե ինչպես են մարդիկ գրում, թելադրում և արձագանքում ծառայություններին։ Ամերիկյան Voicebox ստարտափը փորձում է այդ տեխնոլոգիան կիրառել հաճախորդների հետադարձ կապի ոլորտում՝ թույլ տալով մարդկանց մի քանի վայրկյանում ձայնով հայտնել իրենց կարծիքը խանութում, օդանավակայանում կամ միջոցառման ընթացքում։ Այս մոտեցումը կարող է ավելի մատչելի դարձնել բողոքներն ու առաջարկները նրանց համար, ովքեր չեն ցանկանում երկար սպասել զանգերի կենտրոններում կամ երկար նամակներ գրել։
Դպրոցական և բարձրագույն կրթության ծրագրերում նախատեսվում է ներառել թվային միջավայրում անվտանգ վարքագծի միասնական կանոններ ու խորհուրդներ։ Այս քայլը կվերաբերի նախադպրոցականից մինչև բարձրագույն կրթություն՝ նպատակ ունենալով ամրապնդել երեխաների և ուսանողների թվային գրագիտությունն ու պաշտպանությունը։
Արիզոնայի Սոնորան անապատում տեղակայված Dark Energy Spectroscopic Instrument-ը ավարտել է տիեզերքի մինչ օրս ամենախոշոր եռաչափ քարտեզի ստեղծումը։ Նոր տվյալների հավաքածուն ընդգրկում է մոտ 4 միլիարդ օբյեկտ և հնարավորություն է տալիս հանրությանը առցանց ուսումնասիրել երկնքի հսկայական հատվածներ։ Նախագիծը կարևոր է մութ էներգիայի բնույթը հասկանալու համար, որը շարունակում է մնալ աստղագիտության ամենախորքային հարցերից մեկը։