Մեծ Բրիտանիայի Ազգային առողջապահական ծառայությունը պատրաստվում է առաջիկա մեկ տարում միլիոնավոր կանանց առաջարկել տնային անվճար թեստավորման փաթեթներ։ Ծրագիրը նախատեսված է այն կանանց համար, ովքեր ուշացել են արգանդի վզիկի զննությունից և հաճախ խուսափում են այցելությունից՝ անհարմարության, ամաչկոտության կամ ժամանակի սղության պատճառով։ Փորձանմուշը կուղարկվի լաբորատորիա՝ բարձր ռիսկի մարդու պապիլոմավիրուսը հայտնաբերելու համար։
Նոր քայլ՝ զննության հասանելիությունը բարձրացնելու համար
Մեծ Բրիտանիայի Ազգային առողջապահական ծառայությունը՝ NHS-ը, առաջիկա մեկ տարվա ընթացքում նախատեսում է ուղարկել գրեթե չորս միլիոն անվճար տնային թեստավորման փաթեթ այն կանանց, որոնք ուշացել են արգանդի վզիկի զննությունից։ Ծրագիրը նպատակ ունի հեշտացնել մասնակցությունը և նվազեցնել այն խոչընդոտները, որոնք շատերին հետ են պահում կլինիկա այցելելուց։
NHS England-ի վերջին տվյալներով՝ իրավունք ունեցող կանանց միայն 68.8 տոկոսն է ժամանակին անցնում արգանդի վզիկի զննություն։ Մասնագետների գնահատմամբ՝ հետաձգումների պատճառները հաճախ ոչ թե անտարբերությունն են, այլ անհարմարությունը, ամոթի զգացումը կամ առօրյա զբաղվածությունը։
Ինչպես է աշխատում տնային թեստը
Յուրաքանչյուր փաթեթում կա բամբակաձողիկ, որով կինը կարող է ինքնուրույն վերցնել հեշտոցային նմուշ։ Նմուշը անվճար վերադարձվում է NHS-ի լաբորատորիաներ, որտեղ ստուգվում է մարդու պապիլոմավիրուսի՝ HPV-ի բարձր ռիսկ ունեցող տեսակների առկայությունը։
Եթե հայտնաբերվում է բարձր ռիսկի HPV, կնոջը հրավիրում են բժշկի մոտ՝ արգանդի վզիկի լրացուցիչ զննության համար։ Սովորական պայմաններում այդ զննումը տևում է մոտ տասը րոպե, և բուժքույրը կամ բժիշկը փոքր խոզանակով վերցնում է բջջային նմուշ։ Այնուհետև նմուշը հետազոտվում է ոչ միայն վիրուսի, այլև արգանդի վզիկի բջիջների հնարավոր փոփոխությունների համար։
Ինչու է սա կարևոր
HPV-ն սեռական շփման միջոցով փոխանցվող վիրուսների խումբ է։ Դրանց մի մասը կարող է առաջացնել գորտնուկներ, մյուսները՝ որևէ ակնհայտ ախտանշան չեն տալիս, սակայն որոշ տեսակներ զգալիորեն բարձրացնում են արգանդի վզիկի քաղցկեղի վտանգը։ Մոտ 13 բարձր ռիսկի ձև հայտնի է որպես հիվանդության գրեթե բոլոր դեպքերի հիմնական պատճառ։
Ամեն տարի Մեծ Բրիտանիայում արձանագրվում է արգանդի վզիկի քաղցկեղի շուրջ 3300 նոր դեպք, թեև 1990-ականների սկզբի համեմատ հիվանդացությունը նվազել է մոտ մեկ քառորդով։ Մասնագետների խոսքով՝ զննությունը կանխում է դեպքերի շուրջ 70 տոկոսը, ուստի տնային թեստավորումը դիտվում է որպես կարևոր լրացում, որը կարող է բուժզննությունը դարձնել ավելի մատչելի և ժամանակին։
Ռուսաստանցի ատամնաբույժ Անաստասիա Բելոլիպեցկան հայտնել է, որ լիարժեք ու բազմազան սննդակարգը շաբաթվա ընթացքում պետք է ներառի 30-40 տարբեր սննդատեսակ։ Նրա խոսքով՝ այդպիսի մոտեցումն օգնում է պահպանել աղիքային միկրոֆլորայի հավասարակշռությունը, ինչը կարևոր է ամբողջ ստամոքսաղիքային համակարգի առողջության համար։ Բժիշկը նաև խորհուրդ է տվել նախապատվություն տալ սեզոնային մթերքներին՝ որպես աշնան օրինակ հիշատակելով դդումը։ Միաժամանակ նա ընդգծել է, որ շատերը, շաբաթական ճաշացանկը գրի առնելիս, դժվարությամբ են հասնում այդ բազմազանությանը։
Ուրոլոգ Բրայան Սթայքսների խոսքով՝ 70 տարեկանում տղամարդկանց միայն մի մասի մոտ են պահպանվում էրեկցիայի հետ կապված խնդիրների բացակայությունը։ Men’s Health-ին տված հարցազրույցում նա բացատրել է, որ տարեց հասակում էրեկտիլ խանգարումների գլխավոր պատճառներից մեկը առնանդամի արյունամատակարարման վատթարացումն է։ Բժիշկը խորհուրդ է տալիս առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել սրտանոթային առողջությանը նպաստող նույն միջոցներին՝ հավասարակշռված սննդակարգին, կանոնավոր շարժունակությանը և ռիսկի գործոնների վերահսկմանը։ Եթե կենսակերպի փոփոխությունը բավարար չէ, մասնագետը կարող է առաջարկել դեղորայքային կամ այլ բուժում։
Ամերիկյան սրտաբանների գնահատմամբ՝ առողջ սնունդը սրտային հիվանդությունների, շաքարախտի և բարձր ճնշման կանխարգելման ու վերահսկման կարևոր գործիքներից է։ Սակայն առողջ սնվելը շատերի համար մնում է դժվար, քանի որ խնդիրը ոչ միայն գիտելիքի, այլև հասանելիության ու արժեքի մեջ է։ Հոդվածը շեշտում է, որ առողջարար սնունդը պետք է դիտարկել ոչ թե միայն որպես անհատական ընտրություն, այլ՝ առողջապահության մաս։
Վերջին տարիներին արյան շաքարի մակարդակին հետևելու սովորությունը դարձել է առողջ ապրելակերպի նոր միտում, սակայն մասնագետները զգուշացնում են՝ այդ թվերը միշտ չէ, որ վկայում են խնդիրի մասին։ Սնվելուց հետո գլյուկոզայի կարճատև բարձրացումը օրգանիզմի բնական արձագանքն է, որը սովորաբար կարգավորվում է ինսուլինի միջոցով։ Բժիշկների խոսքով՝ մտահոգության իրական պատճառը ոչ թե մեկանգամյա աճն է, այլ դրա հաճախականությունն ու համակցված ախտանշանները։
ԱՄՆ-ում անցկացվող փորձարարական բուժման շրջանակում երեք հիվանդ ստացել են տեսողության բջիջները վերականգնելու նպատակով մշակված նոր թերապիա։ Life Biosciences ընկերության գիտնականները Ամերիկյան ակնաբուժության ակադեմիայի տարեկան ժողովում հայտնել են, որ բուժումը նախնական տվյալներով անվտանգ է, իսկ երկու մասնակիցների մոտ նկատվել են տեսողության բարելավման վաղ նշաններ։ Հետազոտությունը վերաբերում է գլաուկոմայի որոշ ձևերի, որոնց դեպքում աչքի նյարդաբջիջները վնասվում են ճնշման աճից։ Եթե արդյունքները հաստատվեն, մոտեցումը կարող է նոր ճանապարհ բացել ոչ միայն աչքի, այլև տարիքային այլ հիվանդությունների բուժման համար։
Գիտնականները պարզել են, որ շաբաթական ընդամենը մեկ իզոմետրիկ մարզում կարող է նպաստել արյան ճնշման պահպանվող նվազմանը։ Հետազոտությունը հրապարակվել է BMJ Open Sport & Exercise Medicine հանդեսում և հիմնված է 100 մեծահասակների մասնակցությամբ փորձի վրա։ Արդյունքները հատկապես կարևոր են նրանց համար, ովքեր չեն կարող կամ չեն ցանկանում հաճախ մարզվել։
