Թրամփը խոստանում է խորացնել ճնշումը Իրանի տնտեսության վրա
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ պատրաստ է Իրանին հասցնել նոր տնտեսական հարվածներ՝ Միացյալ Նահանգների ֆինանսների նախարար Սքոթ Բեսենթի վերջին հայտարարությունից հետո։ Մամուլում քննարկվում են պատժամիջոցների տարբեր սցենարներ՝ սկսած նավթային ու ֆինանսական սահմանափակումներից մինչև ծովային կամ նույնիսկ ցամաքային արգելափակում։ Նոր քայլերի նպատակն է դժվարացնել Թեհրանի եկամուտների աղբյուրները և սահմանափակել այն ուղիները, որոնց միջոցով նա շրջանցում է արդեն գործող պատժամիջոցները։
Վաշինգտոնի նոր սրացումն Իրանի դեմ
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ պատրաստ է Իրանի տնտեսության դեմ կիրառել առավել կոշտ սահմանափակումներ՝ ԱՄՆ ֆինանսների նախարար Սքոթ Բեսենթի խոսքերից հետո, որն ակնարկել էր արդեն հաջորդ շաբաթ Թեհրանի նկատմամբ աննախադեպ նոր պատժամիջոցների մասին։ Վաշինգտոնում վերջին օրերին քննարկվող քայլերը նպատակ ունեն ուժեղացնել ճնշումը այն պայմաններում, երբ ԱՄՆ-ը և դաշնակիցները շարունակում են Իրանի դեմ երկար տարիներ կիրառվող տնտեսական միջոցների քաղաքականությունը։
Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցների պատմությունը սկսվել է դեռևս 1970-ականների վերջերից։ ԱՄՆ-ը, Եվրոպական միությունը և ՄԱԿ-ը տարբեր փուլերում սահմանափակումներ են սահմանել՝ հղում անելով Իրանի միջուկային ծրագրին, մարդու իրավունքների խախտումներին և զինված խմբավորումներին աջակցությանը։
Եկամտի հիմնական ուղիները՝ նավթ, ֆինանսներ, ծովային փոխադրումներ
Վերջին փուլում ամերիկյան կողմի թիրախում են հայտնվել Իրանի նավթային փոխադրումները, ծովային ապահովագրական համակարգերը, թվային հարթակները և այն անձինք ու կազմակերպությունները, որոնք ներգրավված են զենքի ձեռքբերման շղթաներում։ ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության արտաքին ակտիվների վերահսկման գրասենյակի տվյալներով՝ Թրամփի երկրորդ ժամկետի սկզբից ի վեր պատժամիջոցների տակ են անցել ավելի քան հազար անհատ, նավ և օդանավ։
Միաժամանակ նշվում է, որ սահմանափակումների մի հատված ուղղված է նաև կրիպտոարժույթների շրջանառությանը, որի միջոցով, ըստ ամերիկյան կողմի գնահատականների, Իրանի հետ կապվող շուրջ 500 միլիարդ դոլարի ակտիվներ են տեղափոխվել կամ թաքցվել։ Այս մեխանիզմները դիտվում են որպես միջոց՝ կրճատելու Թեհրանի հնարավորությունները միջազգային հաշվարկներում և արտահանման շղթաներում։
Չինական «թեյփոթեր»-ը և հնարավոր ծովային կամ ցամաքային ճնշումը
Վերլուծաբանների ուշադրության կենտրոնում է նաև Չինաստանի անկախ նավթավերամշակման գործարանների, այսպես կոչված «թեյփոթերի» հարցը։ Դրանք կազմում են չինական վերամշակման հզորության զգալի մասը և ըստ առկա տվյալների՝ Չինաստանը գնում է Իրանից արտահանվող նավթի ավելի քան 80 տոկոսը։ Այդ գործարանները հաճախ ունեն նեղ շահութաբերություն և կարող են ավելի խոցելի դառնալ «երկրորդային պատժամիջոցների» նկատմամբ, որոնք կիրառվում են ոչ միայն հիմնական թիրախի, այլև նրան օգնող կողմերի դեմ։
Միևնույն ժամանակ փորձագետները նշում են, որ փոքր ու անկախ վերամշակողներն ավելի դժվար են վերահսկվում, քանի որ նրանց կապերը ԱՄՆ ֆինանսական համակարգի հետ սահմանափակ են։ Այդ պատճառով Վաշինգտոնը կարող է ընտրել ոչ միայն անմիջական ֆինանսական, այլև լոգիստիկ և առևտրային ճնշման տարբերակներ, ներառյալ ծովային վերահսկողությունը։ Որոշ ամերիկյան և իսրայելական պաշտոնյաներ անգամ քննարկել են ցամաքային արգելափակման հնարավորությունը, սակայն այդպիսի քայլը գործնականում կպահանջի Իրանի հարևան երկրների մասնակցությունը և քաղաքական լայն համաձայնություն։
ԱՄՆ Կոնգրեսում նաև շրջանառվում է պատժամիջոցների նոր փաթեթը, որը միաժամանակ ներառում է Իրանի դեմ լրացուցիչ սահմանափակումներ և նախագահին հնարավոր նոր մաքսատուրքերի լիազորություն կարող է տալ այն երկրների նկատմամբ, որոնք աջակցում են Իրանի առևտրին կամ զենքի ձեռքբերմանը։ Սակայն այդ նախաձեռնությունը դեռ պետք է անցնի Ներկայացուցիչների պալատով, որտեղ դրա շուրջ առկա են առարկություններ թե՛ դեմոկրատների, թե՛ հանրապետականների մի մասի շրջանում։
Աղբյուր՝ The Independent