Թրամփը հանձնարարել է վերանայել գայլերի դաշնային պաշտպանության կարգավիճակը
· Աշխարհ
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ստորագրել է հրամանագիր, որով սկսվում է գորշ և մեքսիկական գայլերի դաշնային պաշտպանության կարգավիճակի վերանայումը։ Սպիտակ տան նախաձեռնությունը կարող է հետագայում հեշտացնել գիշատիչների թվի սահմանափակումը այն շրջաններում, որտեղ նրանք վնաս են հասցնում անասնապահությանը։ Միևնույն ժամանակ, փաստաթուղթը անմիջապես որս չի թույլատրում, իսկ վերջնական որոշումը պետք է ընդունվի 90 օրվա ընթացքում։ Էկոլոգիական կազմակերպությունները արդեն ազդարարում են հնարավոր դատական վիճարկումների մասին։
Պաշտպանական կարգավիճակի վերանայման հրահանգ
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ստորագրել է հրամանագիր, որով դաշնային մարմինները պետք է վերանայեն գորշ գայլի և նրա ենթատեսակ համարվող մեքսիկական գայլի պահպանության կարգավիճակը։ Այս կենդանիները ներկայումս ընդգրկված են պահպանվող տեսակների ցուցակում, և փաստաթուղթը կարող է հետագայում փոխել նրանց նկատմամբ կիրառվող սահմանափակումները։
Հրամանագրում Թրամփը շեշտել է ֆերմերային տնտեսությունների դերը երկրի պարենային համակարգում և ամերիկյան մշակութային ժառանգության մեջ։ Սակայն նախաձեռնությունը դեռևս չի նշանակում, որ ֆերմերները կարող են անմիջապես սկսել գայլերի որսը․ գործադիր իշխանությունը նախ պետք է գնահատի տեսակների վիճակը։
90 օրվա ընթացքում՝ տեսակների վերագնահատում
Հրամանագրով ԱՄՆ ներքին գործերի նախարար Դագ Բերգամին հանձնարարվել է 90 օրվա ընթացքում պարզել, թե արդյոք գայլերի թվաքանակը վերականգնվել է այնքան, որ հնարավոր լինի նրանց հանել անհետացող տեսակների ցանկից։ BBC News-ի փոխանցմամբ՝ այդ գործընթացը կարող է ճանապարհ բացել գիշատիչների թվի նվազեցման համար այն նահանգներում, որտեղ նրանք հարձակվում են անասունների վրա։
ԱՄՆ Ձկնային պաշարների և վայրի բնության պահպանության ծառայության տվյալներով՝ 2025 թվականին բնության մեջ հաշվառվել է 319 մեքսիկական գայլ։ Սա զգալի աճ է՝ համեմատած 1998 թվականի հետ, երբ վերաբնակեցումից հետո գրանցվել էր միայն չորս առանձնյակ։ Գորշ գայլերի ընդհանուր թիվը ԱՄՆ-ում գնահատվում է շուրջ 18 հազար, սակայն տեսակը շարունակում է համարվել վտանգված՝ բնական միջավայրերի կորստի պատճառով։
Բնապահպանների և ֆերմերների հակադիր մոտեցումները
2022 թվականին գորշ գայլին պահպանվող տեսակների դաշնային ցուցակից հանելու փորձը դարձավ դատական վեճերի առարկա։ Բնապահպանական կազմակերպությունները հիմա ևս պատրաստակամություն են հայտնել վիճարկել իշխանությունների նոր որոշումը՝ պնդելով, որ պաշտպանական ռեժիմի թուլացումը կարող է խաթարել երկարամյա վերականգնման ծրագրերը։
Նրանք նաև հղում են անում ուսումնասիրություններին, ըստ որոնց՝ գայլերի կողմից ընտանի կենդանիների վրա հարձակումները հազվադեպ են, իսկ դրանց ազդեցությունը ֆերմերների եկամուտների վրա՝ սահմանափակ։ Գործող համակարգի համաձայն՝ ֆերմերները կարող են փոխհատուցում ստանալ գայլերի հարձակումների հետևանքով ոչնչացված անասունների արժեքի մինչև 100 տոկոսի չափով։
ԱՄՆ-ում գայլերի զանգվածային ոչնչացումը սկսվել է դեռ 19-րդ դարի վերջին, երբ պետական քաղաքականությունն ու մասնավոր որսը գրեթե հասցրին նրանց լիակատար վերացման։ Այսօր պահպանվող գայլերի ապօրինի որսը շարունակում է համարվել դաշնային հանցագործություն, իսկ նոր որոշման շուրջ բանավեճը ցույց է տալիս, որ բնապահպանական և գյուղատնտեսական շահերը շարունակում են բախվել նույն հարթության վրա։
Աղբյուր՝ News.am