Լանսետի գնահատմամբ՝ 2100-ին մարդկությանը սպառնում են արհեստական բանականության չարաշահումն ու միջուկային պատերազմը
· Աշխարհ
Լանսետի նորաստեղծ հանձնաժողովը հրապարակել է մարդկության առողջությանը սպառնացող 17 խոշոր վտանգների գնահատականը՝ նշելով, որ դրանցից յուրաքանչյուրին հնարավոր է արձագանքել իրատեսական քայլերով։ Առաջին տեղերում են արհեստական բանականության չարաշահումը և միջուկային հակամարտությունը, որոնց երկարաժամկետ հետևանքները, ըստ գնահատման, կարող են հասնել մինչև մարդկության գոյության սպառնալիք։ Զեկույցը հիշատակում է նաև հարուստ երկրների օգնության կրճատումները, կլիմայական ճգնաժամը և մանկական թերսնումը։
Լանսետի նորաստեղծ հանձնաժողովը հրապարակել է մարդկային առողջության համար առաջիկա տասնամյակներում սպառնացող ամենախոշոր վտանգների գլոբալ գնահատականը։ Հեղինակների խոսքով՝ 17 վտանգներից յուրաքանչյուրի դեմ գոյություն ունի գործելու իրատեսական ճանապարհ, սակայն դրանց ժամանակին կիրառումը կպահանջի քաղաքական կամք և միջազգային համակարգված համագործակցություն։
Առաջատար սպառնալիքներ՝ տեխնոլոգիա և պատերազմ
Գնահատման համաձայն՝ առաջին շարքում են արհեստական բանականության չարաշահումն ու միջուկային հակամարտության վտանգը։ Զեկույցը զգուշացնում է, որ այս ոլորտներում սխալ հաշվարկները կամ դիտավորյալ վնասաբեր կիրառությունները կարող են ոչ միայն ծանր հարված հասցնել առողջապահական համակարգերին, այլև մինչև 2100 թվականը ստեղծել մարդկության գոյության համար ծայրահեղ ռիսկեր։
Հանձնաժողովը սա դիտարկում է ոչ թե որպես անխուսափելի կանխատեսում, այլ որպես նախազգուշացում, որ տեխնոլոգիական և ռազմական վտանգների կառավարումը պետք է դառնա համաշխարհային առաջնահերթություն։ Նման մոտեցումը, ըստ հեղինակների, պահանջում է վերահսկողության մեխանիզմներ, միջազգային համաձայնություններ և անվտանգության նոր չափանիշներ։
Կլիմա, օգնություն և սնուցում
Բարձրացված մյուս կարևոր սպառնալիքներն են կլիմայական ճգնաժամը, հարուստ երկրների օգնության ծախսերի կրճատումները և մանկական թերսնումը։ Հանձնաժողովը փաստում է, որ այս խնդիրները միմյանց հետ փոխկապակցված են՝ ազդելով ինչպես հիվանդությունների տարածման, այնպես էլ առողջապահական համակարգերի կայունության վրա։
Զեկույցի հեղինակները շեշտում են, որ գլոբալ առողջության հարցը չի սահմանափակվում միայն հիվանդանոցներով կամ դեղամիջոցներով։ Եթե պետությունները չկարողանան կանխել աղքատության խորացումը, սննդային անապահովությունը և կլիմայական ազդեցությունները, ապա վտանգի տակ կհայտնվեն միլիոնավոր մարդկանց կյանքն ու բարեկեցությունը։
Գործելու պատուհան դեռ կա
Չնայած տագնապալի եզրակացություններին՝ հանձնաժողովը նշում է, որ դեռևս կա գործելու հնարավորություն։ Հեղինակների համոզմամբ՝ ճիշտ պահին ընդունված քաղաքական որոշումները կարող են նվազեցնել ինչպես տեխնոլոգիական, այնպես էլ բնապահպանական ու սոցիալական սպառնալիքները՝ մինչև դրանք վերածվեն լայնածավալ ճգնաժամերի։
Այս գնահատականը, ըստ էության, կոչ է կառավարություններին, գիտական համայնքին և միջազգային կազմակերպություններին՝ առողջապահական ռիսկերը դիտարկել որպես անվտանգության հարց, ոչ թե միայն սոցիալական խնդիր։