2025 թվականին համաշխարհային ռազմական ծախսերը հասել են 2,887 տրիլիոն դոլարի՝ 2024 թվականի համեմատ աճելով 2,9 տոկոսով։ SIPRI-ի տվյալները վկայում են, որ ռազմական ծախսերի աճը շարունակվում է աշխարհի մի շարք տարածաշրջաններում։
Համաշխարհային ռազմական ծախսերի աճը
2025 թվականին համաշխարհային ռազմական ծախսերը հասել են 2,887 տրիլիոն դոլարի՝ նախորդ տարվա համեմատ աճելով 2,9 տոկոսով։ Այս մասին հայտնում է Ստոկհոլմի միջազգային խաղաղության հետազոտական ինստիտուտը (SIPRI)։
Համաշխարհային ծախսերի աճը վկայում է, որ բազմաթիվ պետություններ շարունակում են մեծացնել իրենց պաշտպանական բյուջեները՝ անվտանգության, տարածաշրջանային լարվածության և ընթացիկ հակամարտությունների պայմաններում։
Ինչ է սա նշանակում
Ռազմական ծախսերի աճը հաճախ ուղեկցվում է սպառազինության մրցավազքով, ռազմական արդիականացմամբ և միջազգային անվտանգության համակարգի վրա լրացուցիչ ճնշմամբ։ SIPRI-ի նման զեկույցները կարևոր են ոչ միայն մեծ տերությունների, այլև փոքր երկրների համար, քանի որ դրանք ազդում են գլոբալ քաղաքական և տնտեսական միջավայրի վրա։
Հայաստանի համար նման միտումները կարևոր են՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանային անվտանգային իրավիճակը, միջազգային ուժային կենտրոնների հարաբերությունները և պաշտպանական ոլորտի զարգացումները։
Տվյալների նշանակությունը
SIPRI-ի գնահատականները սովորաբար օգտագործվում են որպես միջազգային ռազմական ծախսերի հիմնական ցուցիչներից մեկը։ Դրանք օգնում են հասկանալ, թե ինչպես են փոխվում պետությունների առաջնահերթությունները՝ խաղաղարար նախաձեռնությունների, անվտանգության ռիսկերի և պատերազմի սպառնալիքների ֆոնին։
2025 թվականի ցուցանիշը հաստատում է, որ ռազմական ոլորտը շարունակում է մնալ համաշխարհային քաղաքականության և տնտեսության առանցքային ուղղություններից մեկը։
Եվրոպական հանձնաժողովը չորեքշաբթի ներկայացրեց ԵՄ պետական գնումների կանոնների համապարփակ վերանայման առաջարկներ։ Դրանց նպատակը եվրոպական ապրանքների և ծառայությունների օգտագործումը խրախուսելն է, երբ իշխանությունները ծախսում են հանրային միջոցներ՝ ի պատասխան Չինաստանի տնտեսական ազդեցության աճի։ Առաջարկներում, սակայն, պարտադիր քվոտաներ չեն սահմանվում։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հրամանագրերով արգելել է մի շարք կանադական ապրանքների ներմուծումը՝ ներառյալ ալկոհոլային խմիչքները, կաթնամթերքը և ավտոմեքենաները։ Քայլը ուժի մեջ կմտնի սեպտեմբերի 29-ին՝ այն բանից հետո, երբ Կանադայի պատասխան մաքսատուրքերը սկսեցին գործել ամերիկյան ապրանքների նկատմամբ։ Օտտավան և Վաշինգտոնը շարունակում են հայտարարել, որ պատրաստ են առևտրային համաձայնության, սակայն նոր բանակցություններ դեռ չեն նշանակվել։
Կանադան երեքշաբթի ուժի մեջ դրեց ԱՄՆ-ի մի շարք ապրանքների դեմ պատասխան մաքսատուրքերը՝ առանց առևտրային համաձայնության նշույլի։ Միջոցառումը վերաբերում է մոտ 28 միլիարդ կանադական դոլարի ամերիկյան ներմուծման՝ պողպատից ու կահույքից մինչև բամբակյա շապիկներ։ Օտտավան և Վաշինգտոնը միաժամանակ հայտարարում են, որ պատրաստ են գործարքի, սակայն բանակցությունները դեռ չեն վերսկսվել։
Սեպտեմբերի 8-ին ճապոնական ևեն շարունակել է արագ ամրանալ և պահին հասել է մեկ դոլարի դիմաց 152,89 ևենի մակարդակի՝ մոտենալով վերջին տարվա առավելագույնին։ Bloomberg-ի գնահատմամբ՝ արժույթի ընթացիկ աճը վկայում է, որ այն, ամենայն հավանականությամբ, արդեն բարձրանում է առանց իշխանությունների աջակցության։ Շուկաներում որպես հիմնական պատճառներ նշվում են Ճապոնիայի կենտրոնական բանկի տոկոսադրույքները բարձրացնելու սպասումները և պետական կենսաթոշակային հիմնադրամի ակտիվների կառուցվածքի հնարավոր վերանայման շուրջ շրջանառվող խոսակցությունները։
Դանիիլ Մեդվեդևը ԱՄՆ-ի բաց առաջնության 1/8 եզրափակիչում երեք սեթում պարտվեց ամերիկացի Ֆրենսիս Տիաֆոյին։ Խաղից հետո ռուս թենիսիստը նշեց, որ տարիքի հետ ավելի հանգիստ է վերաբերվում անհաջողություններին և այս պարտությունը համարում է իր կարիերայի հերթական դրվագը։
Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին փակ հանդիպում է անցկացնում ԱՄՆ նախագահի հատուկ բանագնաց Սթիվ Ուիթքոֆի և ամերիկացի առաջնորդի փեսա Ջարեդ Քուշների հետ։ Այդ մասին հայտնել է «ՌԲԿ-Ուկրաինա»-ն՝ հղում անելով իր աղբյուրին։ Հանդիպման մանրամասները պաշտոնապես չեն հրապարակվել, սակայն նման շփումները սովորաբար առնչվում են ուկրաինական պատերազմի շուրջ դիվանագիտական քննարկումներին։
