ԱՄՆ-ի աճող պարտքը նոր ճնշում է ստեղծում համաշխարհային ֆինանսների վրա
ԱՄՆ պետական պարտքը հասել է մոտ 40 տրիլիոն դոլարի՝ աննախադեպ մակարդակի, ինչը նոր մտահոգություն է առաջացնում համաշխարհային ֆինանսական կայունության շուրջ։ Խնդիրը միայն Վաշինգտոնի ներքին հաշվեկշիռը չէ․ ամերիկյան որոշումները անմիջական ազդեցություն ունեն միջազգային վարկային շուկաների և ներդրողների վստահության վրա։ Այդ ֆոնին ուժգնանում են կոչերը, որ Սպիտակ տունը զսպի արտաքին նոր ճգնաժամերը և կենտրոնանա ֆինանսական կայունության պահպանման վրա։
ԱՄՆ պետական պարտքի ծավալը մոտեցել է 40 տրիլիոն դոլարի՝ հասնելով այնպիսի մակարդակի, որը մի քանի տարի առաջ գրեթե աներևակայելի էր։ Այս ցուցանիշը նոր մտահոգություն է առաջ բերում ոչ միայն ամերիկյան տնտեսության, այլև ամբողջ համաշխարհային ֆինանսական համակարգի համար, քանի որ դոլարը և ԱՄՆ պետական պարտատոմսերը շարունակում են մնալ միջազգային շուկաների առանցքային հենասյուներից։
Պարտքի ռեկորդն ու շուկաների զգայունությունը
Ամերիկյան պետական պարտքը վաղուց է դիտվում որպես համաշխարհային վստահության չափիչ։ Երբ այն աճում է նման տեմպերով, վարկային շուկաները, տոկոսադրույքները և ներդրողների վարքագիծը դառնում են ավելի զգայուն՝ հատկապես այն պայմաններում, երբ աշխարհում արդեն իսկ նկատվում են տնտեսական դանդաղման և անորոշության նշաններ։
Վաշինգտոնի յուրաքանչյուր ֆինանսական որոշում, լինի դա պարտքի սպասարկման, բյուջետային սահմանափակումների կամ նոր ծախսային պարտավորությունների մասին, անմիջական արձագանք է ստանում միջազգային մակարդակով։ Այդ պատճառով ԱՄՆ-ի ներքին ֆինանսական դաստիարակությունը վաղուց դուրս է եկել միայն ամերիկյան քաղաքականության շրջանակից։
Ինչու է սա կարևոր Հայաստանի համար
Հայաստանի նման փոքր ու բաց տնտեսությունների համար համաշխարհային վարկային միջավայրի փոփոխությունն ունի ուղղակի հետևանքներ։ Եթե միջազգային կապիտալի արժեքը բարձրանա կամ ներդրողների ռիսկային վերաբերմունքը փոխվի, դա կարող է անդրադառնալ թե՛ ներմուծման գների, թե՛ ֆինանսավորման պայմանների, թե՛ ընդհանուր տնտեսական կանխատեսումների վրա։
ԱՄՆ-ի պարտքային ճնշումը նաև հիշեցնում է, որ մեծ տերությունների արտաքին և ռազմական որոշումները հաճախ ունեն տնտեսական ծանր գին։ Նման պայմաններում փորձագիտական շրջանակներում ավելի հաճախ է հնչում այն միտքը, որ Վաշինգտոնը պետք է զսպվածություն ցուցաբերի նոր ճգնաժամերի հարցում և առաջնահերթ դարձնի սեփական ֆինանսական կայունությունը։
Համաշխարհային հետևանքներ և քաղաքական ընտրություն
Հեղինակների գնահատմամբ՝ եթե ԱՄՆ-ը չկարողանա վստահություն պահպանել իր պարտքային քաղաքականության շուրջ, ապա ազդեցությունը կարող է տարածվել ոչ միայն արժութային և վարկային շուկաների վրա, այլև միջազգային առևտրի ու ներդրումային հոսքերի վրա։ Դա հատկապես վտանգավոր է մի շրջանում, երբ համաշխարհային տնտեսությունը դեռ լիովին չի վերականգնվել մի շարք նախորդ շոկերից։
Այս համատեքստում ԱՄՆ ֆինանսական կարգապահությունը դիտվում է ոչ միայն ներքին, այլև գլոբալ անվտանգության հարց։ Որքան ավելի մեծ է Վաշինգտոնի պարտքային բեռը, այնքան ավելի բարձր է ճնշումը նրա վրա՝ սահմանափակելու նոր ռիսկերը և խուսափելու այնպիսի քաղաքականությունից, որը կարող է խորացնել համաշխարհային վարկային սեղմումը։
Աղբյուր՝ The Independent