Նորվեգիան կասեցրել է ՄԱԿ-ի բնապահպանական ծրագրի ֆինանսավորումը՝ նոր հարցեր առաջ բերելով պլաստիկի մասին պայմանագրի շուրջ
· Աշխարհ
Նորվեգիան, որը ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի խոշորագույն դոնորն է, ժամանակավորապես կասեցրել է կառույցի ֆինանսավորումը՝ մինչ վերանայված բյուջեի ներկայացումը մայիսի 12-ին։ Այս քայլը մտահոգություն է առաջացրել անդամ պետությունների և բնապահպանական կազմակերպությունների շրջանում, քանի որ ՄԱԿ-ի հովանու ներքո ընթացող պլաստիկի համաշխարհային պայմանագրի շուրջ բանակցություններն արդեն իսկ գտնվում են փակուղում։ Քննարկումները շարունակվում են 2022 թվականից, սակայն վեց փուլ անց դեռևս չի ձևավորվել համաձայնություն այն մասին, թե ինչպես սահմանափակել պլաստմասսայի արտադրությունն ու սպառումը։ Ֆինանսավորման դադարը կարող է լրացուցիչ ճնշում գործադրել այն գործընթացի վրա, որն առնչվում է նաև շրջակա միջավայրի և հանրային առողջության համաշխարհային օրակարգին։
Նորվեգիան ժամանակավորապես դադարեցրել է ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի ֆինանսավորումը՝ մինչև կառույցի վերանայված բյուջեի հրապարակումը մայիսի 12-ին։ Որպես այս ծրագրի խոշորագույն դոնոր՝ Նորվեգիայի որոշումը զգալի արձագանք է ստացել անդամ պետությունների և բնապահպանական հասարակական կազմակերպությունների շրջանում։ Մտահոգության հիմնական պատճառը այն է, որ հենց այս կառույցի հովանու ներքո են ընթանում պլաստիկի համաշխարհային պայմանագրի շուրջ արդեն երկարաձգված բանակցությունները։
Ֆինանսավորման դադարը և դրա քաղաքական ազդակը
ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագիրը առանցքային դեր ունի միջազգային բնապահպանական օրակարգի ձևավորման մեջ, ուստի խոշոր դոնորի ֆինանսավորման կասեցումը դիտվում է ոչ միայն վարչական, այլև քաղաքական նշանակություն ունեցող քայլ։ Թեև հրապարակված տեղեկություններում որոշման պատճառաբանությունը մանրամասն չի բացատրվել, այն տեղի է ունենում մի փուլում, երբ կազմակերպությունը պատրաստվում է ներկայացնել իր վերանայված բյուջեն։ Այդ համատեքստում բազմաթիվ դիտորդներ զգուշացնում են, որ ֆինանսական անորոշությունը կարող է ազդել ընթացիկ բանակցային գործընթացների կազմակերպման և վստահության մթնոլորտի վրա։
Պլաստիկի պայմանագիրը մնում է փակուղում
Պլաստիկ աղտոտման դեմ համաշխարհային պայմանագիր մշակելու փորձերը մեկնարկել են 2022 թվականին։ Այդ ժամանակվանից երկրները փորձում են համաձայնության հասնել, թե ինչպիսի սահմանափակումներ կամ պարտավորություններ պետք է կիրառվեն պլաստմասսայի արտադրության, օգտագործման և թափոնների կառավարման նկատմամբ։ Սակայն վեց բանակցային փուլերից հետո կողմերի միջև տարբերությունները պահպանվում են, և մինչ այժմ չի ձևավորվել ընդհանուր մոտեցում՝ հատկապես այն հարցում, պետք է արդյոք սահմանափակել հենց պլաստիկի արտադրության ծավալները, թե կենտրոնանալ միայն վերամշակման ու թափոնների կառավարման վրա։
Այս անհամաձայնությունները պայմանավորված են ինչպես տնտեսական շահերով, այնպես էլ բնապահպանական առաջնահերթություններով։ Նավթաքիմիական արտադրության հետ կապված պետությունները և ավելի խիստ սահմանափակումների կողմնակից երկրները տարբեր պատկերացումներ ունեն ապագա իրավական փաստաթղթի բովանդակության վերաբերյալ։ Այդ պատճառով բանակցությունների յուրաքանչյուր նոր փուլ ուղեկցվում է այն հարցով, թե արդյոք հնարավոր կլինի հասնել իրավաբանորեն պարտադիր և գործնականում կիրառելի համաձայնության։
Ինչու է հարցը համաշխարհային նշանակություն ստացել
Պլաստիկ աղտոտումը վերջին տարիներին դարձել է միջազգային բնապահպանական օրակարգի առանցքային թեմաներից մեկը, քանի որ այն առնչվում է ոչ միայն ծովային և ցամաքային էկոհամակարգերին, այլև մարդու առողջությանը և սպառման մոդելներին։ ՄԱԿ-ի հարթակում ընթացող բանակցությունների շուրջ նոր անորոշությունը ցույց է տալիս, թե որքան բարդ է գլոբալ համաձայնության հասնել նույնիսկ այն խնդրի շուրջ, որի լրջությունը լայնորեն ընդունված է։ Եթե ֆինանսական և կառավարչական հարցերը շարունակեն ճնշում գործադրել գործընթացի վրա, պլաստիկի վերաբերյալ միջազգային պայմանագրի ընդունումը կարող է ավելի հետաձգվել։
Աղբյուր՝ The Guardian