Ինֆրակարմիր սաունաները մարզումից հետո վերականգնո՞ւմ են արագացնում, թե՞ միայն մեղմացնում ցավի զգացումը
Ինֆրակարմիր սաունաները վերջին տարիներին հաճախ ներկայացվում են որպես մարզումից հետո վերականգնման միջոց, որը կարող է նվազեցնել ցավն ու հոգնածությունը։ Սակայն ներկայումս այդ պնդումները հաստատող գիտական ապացույցները սահմանափակ են և հակասական։ Մասնագետների խոսքով՝ սաունան կարող է փոխել ինքնազգացողությունը, բայց դեռ հստակ չէ՝ արդյոք այն իրականում արագացնում է մկանների վերականգնումը։
Ինֆրակարմիր սաունաները մարզումից հետո վերականգնման միջոցի կերպարով越来越 հաճախ են հայտնվում սպորտային և առողջապահական ծառայությունների առաջարկներում։ Սակայն վերականգնումը արագացնելու մասին պնդումները մինչ այժմ չունեն բավարար և միանշանակ գիտական հիմք։
Ինչով են տարբերվում ավանդական և ինֆրակարմիր սաունաները
Ֆիննական ավանդական սաունաներում շրջակա օդը տաքացվում է մոտ 70°C-ից 100°C-ի սահմաններում։ Ինֆրակարմիր սաունաները գործում են այլ սկզբունքով. դրանք մարմինը տաքացնում են ինֆրակարմիր ճառագայթ արձակող վահանակներով և սովորաբար աշխատում են ավելի ցածր՝ 40°C-ից 60°C օդային ջերմաստիճանում։ Երկու տարբերակն էլ մարմնի ջերմաստիճանի վրա ազդում են, սակայն ջերմությունը փոխանցում են տարբեր եղանակներով։
Այս սաունաները չպետք է շփոթել ֆոտոբիոմոդուլյացիայի, կամ այսպես կոչված կարմիր լույսի թերապիայի հետ։ Վերջինս օգտագործում է կարմիր կամ մերձինֆրակարմիր լույսի վերահսկվող չափաբաժիններ՝ կենսաբանական ազդեցություն ստեղծելու համար՝ առանց հյուսվածքները զգալիորեն տաքացնելու։ Այդ մոտեցման կլինիկական կիրառությունները դեռ ուսումնասիրվում են և ամբողջությամբ ստանդարտացված չեն։
Ինչ է ասում գիտությունը վերականգնման մասին
Ջերմային ազդեցությունը լայնացնում է մաշկի անոթները և ակտիվացնում է ջերմային շոկի սպիտակուցներն ու այլ բջջային մեխանիզմներ, որոնք կապված են սթրեսից պաշտպանվելու և հյուսվածքների վերականգնման հետ։ Ահա թե ինչու է ջերմությունը դիտարկվում որպես հնարավոր վերականգնողական ռազմավարություն։ Բայց կենսաբանական հիմնավորումը դեռ չի նշանակում, որ այն հանգեցնում է իրական, չափելի բարելավման։
Հետազոտությունների մեծ մասում չի չափվել մկանների ներսի ջերմաստիճանը, ուստի դժվար է ասել՝ արդյոք թիրախային հյուսվածքներն իսկապես բավականաչափ տաքացվել են։ Նույնը վերաբերում է նաև այն պնդմանը, թե ջերմությունը նպաստում է արյան հոսքի աճին և լակտատի ավելի արագ հեռացմանը։ Լակտատը հաճախ սխալմամբ կոչվում է կաթնաթթու, մինչդեռ այն առաջանում է ծանր ֆիզիկական աշխատանքի ընթացքում և վերացման հետ կապված գործընթացները դեռ ամբողջությամբ պարզված չեն։
Անհրաժեշտ են ավելի խիստ ուսումնասիրություններ
Որոշ հետազոտություններում ինֆրակարմիր սաունա օգտագործած մասնակիցները հաղորդել են ավելի լավ ինքնազգացողության մասին, սակայն նման տվյալները չեն ապացուցում պատճառահետևանքային կապը։ Հնարավոր է, որ դրական ազդեցությունը պայմանավորված է հանգստի, սպասելիքի կամ ջերմության ընդհանուր հաճելի զգացողության հետ։ Այդ պատճառով գնահատականներ տալիս պետք է զգուշավոր լինել։
Քնի բարելավման մասին ապացույցներն էլ բավարար չեն։ 2023 թվականին հրապարակված հետազոտությունում մարզումից հետո ինֆրակարմիր սաունա օգտագործած մասնակիցների սուբյեկտիվ քնի որակը չէր գերազանցում պասիվ հանգստի արդյունքները։ Մասնագետների եզրակացությունը պարզ է՝ մինչև ավելի բարձր որակի ուսումնասիրություններ չլինեն, ինֆրակարմիր սաունաները պետք է դիտարկել ոչ թե որպես ապացուցված վերականգնման միջոց, այլ որպես հնարավոր, բայց դեռ չհաստատված հավելում։
Աղբյուր՝ The Independent