Աստղագետները ներկայացրել են տիեզերքի ամենամեծ երկչափ քարտեզը
Աստղագետները հրապարակել են տիեզերքի մինչ այժմ կազմված ամենամեծ երկչափ քարտեզը, որը ստեղծվել է 13 տարվա աշխատանքի արդյունքում։ Այն ընդգրկում է երկնքի 75 տոկոսը և գրեթե չորս միլիարդ երկնային օբյեկտ՝ աստղեր, գալակտիկաներ ու գերնորեր։ Գիտնականների խոսքով՝ այս տվյալների շտեմարանը կծառայի ինչպես մասնագետներին, այնպես էլ սիրողական դիտորդներին։
Աստղագետները ներկայացրել են տիեզերքի մինչ այժմ կազմված ամենախոշոր երկչափ քարտեզը։ Այն ստեղծվել է 13 տարվա աշխատանքի արդյունքում և ընդգրկում է երկնքի մոտ 75 տոկոսը՝ գրանցելով գրեթե չորս միլիարդ երկնային օբյեկտ։
Տասնամյակների դիտարկումների արդյունքը
Քարտեզը կազմվել է DESI Legacy Imaging Surveys ծրագրի շրջանակում՝ միջազգային համագործակցության միջոցով, որը ղեկավարել է ԱՄՆ Էներգետիկայի նախարարության Լոուրենս Բերքլիի ազգային լաբորատորիան։ Տվյալները ստացվել են Ազգային գիտական հիմնադրամի Արիզոնայի Մեյալի և Չիլիի Բլանկո աստղադիտակներից։
Ըստ հիմնադրամի հայտարարության՝ աշխատանքներում ներգրավված է եղել ավելի քան 160 գիտնական, իսկ դիտարկումները կատարվել են 263 հազարից ավելի աստղադիտակային սեսիաների ընթացքում։ Քարտեզը ներկայացնում է տիեզերքը տեսանելի և մոտ ինֆրակարմիր լույսում, ինչը թույլ է տալիս ավելի լավ տեսնել մեր Գալակտիկայի փոշուց թաքնված հատվածները։
Ինչ կարող է տալ նոր քարտեզը գիտությանը
Գիտնականների համոզմամբ՝ այս պատկերն առաջիկա տարիներին կմնա ամենահամապարփակ երկչափ քարտեզը։ Բացի տիեզերքի ընդհանուր պատկերն ամբողջացնելուց, այն պարունակում է տվյալներ, որոնք օգտակար կլինեն ինչպես մասնագիտական հետազոտությունների, այնպես էլ հանրային գիտության նախաձեռնությունների համար։
Հետազոտողները կկարողանան որոնել հազվագյուտ երևույթներ, օրինակ՝ գրավիտացիոն ոսպնյակներ, դիտարկել կարճատև իրադարձություններ՝ ինչպես գերնորերը, և ուսումնասիրել ժամանակակից աստղագիտության երկու առանցքային հարցերը՝ մութ նյութն ու մութ էներգիան։ Քարտեզը կարող է նաև ծառայել որպես հենանիշ նոր աստղադիտարանների և աստղադիտակների համար, ինչպես նաև օգնել արհեստական բանականության գործիքների ուսուցման մեջ։
Մութ էներգիայի շուրջ շարունակվող բանավեճը
Նոր քարտեզը հրապարակվում է այն ֆոնին, երբ վերջին տարիներին գիտական հանրության ուշադրության կենտրոնում է նաև մութ էներգիայի վարքագիծը։ Մայելի աստղադիտակից ստացված նախորդ տվյալները հուշել էին, թե դրա ազդեցությունը կարող է ժամանակի ընթացքում թուլանալ, սակայն հունիսին Royal Astronomical Society-ում հրապարակված ուսումնասիրությունը այդ վարկածին հակադարձել է։
Այս հանգամանքը ևս մեկ անգամ ընդգծում է, որ նման լայնածավալ քարտեզները ոչ միայն տիեզերքի գեղեցիկ պատկեր են, այլև գործիք՝ հիմնարար ֆիզիկական հարցերին պատասխանելու համար։ Նոր հավաքածուն, ըստ մասնագետների, երկար ժամանակ կմնա կարևոր հղում աստղագիտության հետագա հետազոտությունների համար։
Աղբյուր՝ The Independent