Աշխատանքից անջատման իրավունքը՝ ինչպես պաշտպանում են հանգիստը տոնական օրերին
ԱՄՆ-ում Աշխատանքի օրը կրկին բարձրացրել է աշխատաժամի և անձնական կյանքի սահմանների հարցը։ Հոդվածը ներկայացնում է, թե ինչպես են մի շարք երկրներ օրենսդրորեն պաշտպանել աշխատողի իրավունքը՝ աշխատանքային ժամերից դուրս չպատասխանել գործատուին։ Նման մոտեցումը, ըստ մասնագետների, կարող է օգտակար լինել նաև ընտանիքների, համայնքների և աշխատանքի արդյունավետության համար։
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում Աշխատանքի օրը դարձյալ ուշադրության կենտրոնում է բերել այն հարցը, թե որտեղ է ավարտվում աշխատանքը և որտեղ է սկսվում անձնական ժամանակը։ Հոդվածը քննարկում է այն միտումը, որի համաձայն մի շարք երկրներ օրենքով ամրագրել են աշխատողի իրավունքը՝ աշխատանքային ժամերից դուրս չպատասխանել գործատուի հաղորդագրություններին ու զանգերին։
Աշխատանքն ու տունը՝ առանց հստակ սահմանների
Պանդեմիայից հետո հեռավար աշխատանքի լայն տարածումը շատերի օրակարգը փոխել է արմատապես։ Առավոտյան առաջին նամակը հաճախ ուղարկվում է դեռ լույսը չբացված, իսկ վերջինը՝ ուշ երեկոյան, և այդպես ձևավորվում է երկար ու անընդհատ աշխատանքային օր, որի մեջ խառնվում են ընտանեկան հոգսերը, կենցաղային պարտականությունները և մասնագիտական պարտավորությունները։
Մասնագետների դիտարկմամբ՝ նման ռեժիմը ոչ միայն հոգնեցնում է աշխատողին, այլև նվազեցնում է կենտրոնացումը և աշխատանքի որակը։ Մարդու ուղեղը միաժամանակ մի քանի գործ անել չի կարող, իսկ ուշադրության մշտական մասնատումը բերում է մտավոր ծանրաբեռնվածության և արդյունավետության անկման։
Երկրներ, որոնք արդեն սահման են դրել
2017 թվականից ի վեր մի շարք պետություններ, այդ թվում Ֆրանսիան, Բելգիան, Իսպանիան, Պորտուգալիան, Իռլանդիան, Ավստրալիան, Սլովակիան, Հունաստանը և Արգենտինան, ընդունել են «անջատման իրավունքի» ինչ-որ ձև։ Եվրոպական միությունն էլ աշխատում է նման քաղաքականության վրա, որը կարող է ուժի մեջ մտնել արդեն 2028 թվականին։
Ավստրալիայում աշխատողները իրավունք ունեն աշխատանքից դուրս չկարդալ կամ չպատասխանել գործատուին, իսկ Պորտուգալիայում միջին չափի գործատուները կարող են տուգանվել ավելի քան տասը հազար դոլարով, եթե կապ հաստատեն աշխատողի հետ նրա հանգստի ժամերին։ Այս կանոնները կոչված են պաշտպանելու ոչ միայն հանգիստը, այլև աշխատանքի ու կյանքի բնական հավասարակշռությունը։
Հանգստի պահպանումը՝ որպես արտադրողականության պայման
Հոդվածում շեշտվում է, որ աշխատանքից անջատվելու հնարավորությունը չի թուլացնում պատասխանատվությունը, այլ հակառակը՝ կարող է բարձրացնել աշխատանքի որակը։ Կարճ դադարները, շրջակա միջավայրին ուշադրություն դարձնելը և մարդկանց հետ անկաշկանդ շփումը օգնում են վերականգնել մտավոր թարմությունը։
Աշխատանքի օրվա առթիվ ներկայացվող հիմնական միտքն այն է, որ հասարակությունները կարող են միաժամանակ լինել և՛ ավելի առողջ, և՛ ավելի արդյունավետ, եթե հարգեն աշխատողի իրավունքը՝ չաշխատելու այն ժամանակ, երբ նա պաշտոնապես ազատ է աշխատանքից։
Աղբյուր՝ Time Magazine