Մեծ Բրիտանիայում շագանակագեղձի քաղցկեղի ստուգումների շուրջ վեճ է ծագել
Մեծ Բրիտանիայում շագանակագեղձի քաղցկեղի ստուգման շուրջ նոր կանոնները դժգոհություն են առաջացրել բժիշկների, հիվանդների և հանրային գործիչների շրջանում։ Վեճի կենտրոնում PSA արյան թեստն է, որը կարող է օգնել վաղ հայտնաբերմանը, սակայն նաև սխալ արդյունքների և ավելորդ ախտորոշման վտանգ ունի։ Նախկին վարչապետ Դեյվիդ Քեմերոնը փոփոխությունները որակել է որպես «ևս մեկ քայլ ետ»։ Մասնագետները միաժամանակ ընդգծում են, որ ավելի նպատակային մեթոդների որոնումը շարունակվում է։
Վեճի կենտրոնում PSA թեստն է
Մեծ Բրիտանիայում շագանակագեղձի քաղցկեղի ստուգման ուղեցույցների փոփոխությունը լայն արձագանք է առաջացրել։ Քննադատները պնդում են, որ կանոնների խստացումը կարող է դժվարացնել պարզ արյան թեստի հասանելիությունը այն տղամարդկանց համար, ովքեր ցանկանում են վաղ ստուգում անցնել։
Վեճի առանցքում PSA-ն է՝ շագանակագեղձի սպեցիֆիկ հակածինը չափող քննությունը։ Բարձր ցուցանիշը կարող է վկայել քաղցկեղի մասին, սակայն նույնպիսի փոփոխություն երբեմն կապված է նաև շագանակագեղձի մեծացման, բորբոքման կամ վարակների հետ։
Վաղ հայտնաբերումն ունի նաև սահմաններ
Շագանակագեղձի քաղցկեղը վաղ փուլում սովորաբար ավելի դյուրին է բուժվում, և հենց այդ պատճառով շատերը PSA թեստը դիտում են որպես օգտակար կանխարգելիչ գործիք։ Սակայն մասնագետները հիշեցնում են, որ այն լիարժեք քաղցկեղի թեստ չէ։ Որոշ տղամարդկանց մոտ հիվանդությունը կարող է լինել PSA-ի նորմալ ցուցանիշների պարագայում, մինչդեռ մյուսների մոտ բարձր արժեքը միշտ չէ, որ նշանակում է ուռուցք։
Լրացուցիչ խնդիր է ավելորդ ախտորոշումը։ Եթե մեծ թվով առողջ տղամարդիկ ստուգվեն, անխուսափելիորեն կհայտնաբերվեն նաև այնպիսի ուռուցքներ, որոնք կարող են շատ դանդաղ զարգանալ և երբեք չդառնալ վտանգավոր։ Սակայն «քաղցկեղ» ախտորոշումն ինքնին հաճախ դառնում է բուժում սկսելու պատճառ, նույնիսկ երբ հսկողությունն ավելի ողջամիտ տարբերակ կարող է լինել։
Բուժման գինը և նոր որոնումները
Բուժումը՝ վիրահատություն կամ ճառագայթային թերապիա, կարող է փրկել կյանքեր, բայց նաև երբեմն թողնում է երկարատև հետևանքներ, այդ թվում՝ միզարձակման խանգարումներ և սեռական ֆունկցիայի խնդիրներ։ Հենց այս պատճառով Մեծ Բրիտանիան մինչ այժմ չի ունեցել համընդհանուր PSA-սկրինինգ բոլոր տարիքային խմբերի տղամարդկանց համար։
Վեճը նոր թափ է ստացել այն բանից հետո, երբ նախկին վարչապետ Դեյվիդ Քեմերոնը, ով հայտարարել է, թե թեստը իր մոտ էլ է օգնել ժամանակին հայտնաբերել հիվանդությունը, փոփոխությունները բնութագրել է որպես «ևս մեկ քայլ ետ»։ Հանրային քննադատությանը միացել է նաև հեռուստատեսային դեմք Ջերեմի Քլարկսոնը։
Միաժամանակ Մեծ Բրիտանիայում շարունակվում է Transform լայնածավալ ուսումնասիրությունը, որը գնահատում է, թե արդյոք MRI հետազոտությունները, գենետիկ տվյալները և ռիսկի վրա հիմնված այլ մոտեցումները կարող են ավելի ճշգրիտ ճանաչել վտանգավոր դեպքերը։ Մասնագետների խոսքով՝ ժամանակակից ախտորոշումը զգալիորեն փոխվել է վաղ PSA փորձարկումների օրերից, և հենց այդ փոփոխությունն է ձևավորում այսօրվա բանավեճը։
Աղբյուր՝ The Independent