Հանգստի համար արվող մարզանքը կարող է նվազեցնել դեմենցիայի ռիսկը՝ քան աշխատանքային շարժը
Կալիֆոռնիայի Հարավային համալսարանի գիտնականների նոր լայնածավալ հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ դեմենցիայի վտանգը նվազեցնելու համար կարևոր է ոչ միայն շարժման քանակը, այլև դրա բնույթը։ Ավելի քան 4,2 միլիոն մարդու տվյալների վերլուծությունը վկայում է, որ հանգստի ժամերին արվող մարզանքը կապվում է դեմենցիայի զգալիորեն ցածր ռիսկի հետ, մինչդեռ աշխատանքի ընթացքում կատարվող ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը նույն պաշտպանական ազդեցությունը չի տալիս։
Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի նոր հետազոտությունը վերանայում է այն տարածված պատկերացումը, թե «յուրաքանչյուր շարժում կարևոր է» ուղեղի առողջության համար։ Գիտնականների տվյալներով՝ դեմենցիայի վտանգը նվազեցնելիս վճռորոշ կարող է լինել ոչ միայն ֆիզիկական ակտիվության ծավալը, այլև այն, թե մարդն այդ շարժումը կատարում է աշխատանքի ընթացքում, թե ազատ ժամերին։
Հանգստի ժամերի մարզանքը՝ ավելի կայուն օգուտ
Հետազոտության համաձուլված վերլուծության մեջ ներառվել են ավելի քան 4,2 միլիոն մարդու տվյալներ՝ 30 երկրից, 45-ից 93 տարեկան մասնակիցներով։ Գիտնականները պարզել են, որ քայլքը, հեծանվավարությունը, վազքը, լողը և սպորտով զբաղվելը կապվում են դեմենցիայի զգալիորեն ցածր ռիսկի հետ։ Ընդհանուր հաշվարկով՝ ազատ ժամերին ավելի բարձր ակտիվություն ունեցող անձանց մոտ այդ վտանգը 24 տոկոսով ավելի ցածր է եղել՝ համեմատած ամենաքիչ ակտիվ մասնակիցների հետ։
Հետազոտությունը հրապարակվել է «The Lancet Public Health» հանդեսում և համարվում է առաջին համակարգված փորձերից մեկը՝ պարզելու, թե արդյոք ֆիզիկական ակտիվության այսպես կոչված պարադոքսը տարածվում է նաև դեմենցիայի վրա։ Ավելի վաղ այս երևույթը նկարագրվել էր սրտանոթային հետազոտություններում, երբ պարզվել էր, որ ծանր ֆիզիկական աշխատանքը նույն չափով չի նպաստում առողջությանը, ինչ կամավոր մարզանքը, և որոշ դեպքերում կարող է անգամ բարձրացնել հիվանդությունների վտանգը։
Աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունը նույն պաշտպանությունը չի ապահովում
Հետազոտության առաջին հեղինակ Նաթան Ֆետերը նշել է, որ արդյունքները կասկածի տակ են դնում երկար տարիներ տարածված այն համոզումը, թե ուղեղի առողջության համար «յուրաքանչյուր շարժում հաշվում է»։ Նրա խոսքով՝ աշխատանքային ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունն ու հանգստի համար արվող մարզանքը նույն կենսաբանական և սոցիալական միջավայրում չեն կատարվում, ուստի դրանց ազդեցությունը կարող է տարբեր լինել։
Հետազոտական խմբի ղեկավար, USC Դորսայթ քոլեջի պրոֆեսոր Դեյվիդ Ռայխլինը ընդգծել է, որ աշխատանքի ընթացքում ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությանը հաճախ ուղեկցում են այլ գործոններ՝ սթրես, սահմանափակ հանգիստ, վնասակար միջավայրային պայմաններ և առողջապահական ռեսուրսների անհավասար հասանելիություն։ Նրա գնահատմամբ՝ վտանգը կարող է բխել ոչ թե շարժումից, այլ աշխատանքին կից պայմաններից։
Ինչ կարող է նշանակել հանրային առողջապահության համար
Հեղինակները կարծում են, որ դեմենցիայի կանխարգելման քաղաքականությունը պետք է հաշվի առնի նաև մարդկանց ազատ ժամանակի և անվտանգ միջավայրի հարցը։ Այդ թվում՝ անվտանգ զբոսայգիների, քայլուղիների և մարզական ենթակառուցվածքների հասանելիությունը, ինչպես նաև հանգստի բավարար ժամանակի ապահովումը կարող են նույնքան կարևոր լինել, որքան ֆիզիկական ակտիվության խրախուսումը։
Գիտնականների խոսքով՝ եթե մարդիկ հնարավորություն ունենան կանոնավոր կերպով զբաղվել ինքնակամ և հաճելի շարժումով, ապա դա կարող է դառնալ ուղեղի առողջությունը պահպանելու արդյունավետ միջոց։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է նվազեցնել աշխատանքի հետ կապված վնասակար ազդեցությունները, որոնք կարող են չեզոքացնել ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հնարավոր օգուտները։
Աղբյուր՝ The Independent