ՄԱԿ-ում քննարկվում են ինքնավար զինատեսակների պարտադիր կանոնները
· Աշխարհ
Այս ամիս Ժնևում կայանալիք ՄԱԿ-ի համաժողովը կարող է վճռական փուլ դառնալ ինքնավար զինատեսակների միջազգային կարգավորման հարցում։ Ռուսաստանը և Միացյալ Նահանգները մի խումբ պետությունների հետ փորձում են կանխել պարտադիր իրավական կանոնների շուրջ բանակցությունների մեկնարկը։ Քննարկումները տեղի են ունենում այն պայմաններում, երբ արհեստական բանականությամբ կառավարվող ռազմական համակարգերի շուրջ իրավական բացը դեռ չի լրացվել։
Ժնևում այս ամիս նախատեսված ՄԱԿ-ի համաժողովը կարող է դառնալ ինքնավար զինատեսակների կարգավորման հարցում կարևոր շրջադարձային պահ։ Ռուսաստանը և Միացյալ Նահանգները, մի շարք այլ պետությունների հետ միասին, փորձում են խափանել պարտադիր իրավական կանոնների շուրջ բանակցությունները։
Քննարկումների կիզակետում՝ իրավական բացը
Խոսքը վերաբերում է այն համակարգերին, որոնք կարող են ինքնուրույն ընտրել և խոցել թիրախներ՝ մարդու անմիջական վերահսկողությունը նվազեցնելով կամ ընդհանրապես շրջանցելով։ Նման տեխնոլոգիաների արագ զարգացումը տարիներ շարունակ առաջ է բերել հարցեր՝ արդյոք գործող միջազգային հումանիտար իրավունքը բավարար է դրանց կիրառումը կարգավորելու համար։
Արդյունքում, պետությունների մի մասը պնդում է, որ անհրաժեշտ են հստակ և պարտադիր կանոններ, որպեսզի կանխվի ռազմական ոլորտում արհեստական բանականության անվերահսկելի կիրառումը։ Մյուսները, սակայն, նախընտրում են քաղաքական հայտարարություններն ու լայն ձևակերպումները՝ առանց իրավաբանորեն պարտադիր պարտավորությունների։
Ժնևյան գործընթացի նշանակությունը
Քննարկումները ընթանում են «որոշ սովորական զենքերի մասին» կոնվենցիայի շրջանակում, որի յոթերորդ վերանայման համաժողովը նախատեսված է նոյեմբերի 16-20-ը և կմասնակցեն 128 երկրների պատվիրակություններ։ Դրանից առաջ՝ ուրբաթից սկսվող դիվանագիտական ոչ պաշտոնական հանդիպմանը, ավելի հստակ կերևա, թե որքան լայն է հակազդեցությունը պարտադիր կանոնների գաղափարին։
ՄԱԿ-ի այս ձևաչափը դիտարկվում է որպես հազվադեպ հնարավորություն՝ միավորելու պետությունների դիրքորոշումները տեխնոլոգիական արագ փոփոխությունների պայմաններում։ Եթե բանակցությունները փակուղի մտնեն, ապա ինքնավար զինատեսակների հարցում համաշխարհային կարգավորումը կրկին կարող է հետաձգվել, մինչդեռ անվտանգային և իրավական մտահոգությունները միայն կմեծանան։
Ինչու է հարցը կարևոր Հայաստանի համար
Թեև թեման առաջին հայացքից հեռու է տարածաշրջանային օրակարգից, այն անմիջական կապ ունի պատերազմի նոր տեխնոլոգիաների տարածման, միջազգային իրավունքի և փոքր պետությունների անվտանգության հետ։ Արհեստական բանականությամբ զինատեսակների վերահսկելիության հարցը կարևոր է նաև այն պետությունների համար, որոնք շահագրգռված են կանխատեսելի և իրավականորեն ամրագրված անվտանգության միջավայրով։