ՄԱԿ-ը և Կարմիր խաչը կոչ են անում սահմանափակել ինքնավար զենքերը
· Աշխարհ
ՄԱԿ-ը և Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն Թեևնայում շարունակվող քննարկումների ֆոնին կրկին կոչ են արել պետություններին սահմանափակել ինքնավար զենքի համակարգերը։ Նրանք նախազգուշացնում են, որ տեխնոլոգիական զարգացումը արագորեն մոտեցնում է մի սահմանագծի, որտեղ մեքենաները կարող են ինքնուրույն որոշել մարդու դեմ հարված հասցնելու հարցը։ Կազմակերպությունները շեշտում են, որ քաղաքացիական բնակչության պաշտպանությունը պետք է ապահովվի դեռ մինչև այդ համակարգերի զանգվածային կիրառումը։
Աճող վտանգը զինատեսակների նոր սերնդից
Միավորված ազգերի կազմակերպությունն ու Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն կրկին հորդորել են պետություններին ընդունել արգելքներ և խիստ սահմանափակումներ ինքնավար զենքի համակարգերի նկատմամբ։ Նրանց համատեղ հայտարարությունը հնչել է Ժնևում, որտեղ միջազգային քննարկումները շարունակվում են արդեն տարիներ, իսկ խնդիրը, ըստ կազմակերպությունների, այժմ դարձել է ավելի հրատապ։
Խոսքը այն զինատեսակների մասին է, որոնք կարող են ինքնուրույն ճանաչել թիրախը և որոշել հարվածի պահին առանց մարդու անմիջական մասնակցության։ ՄԱԿ-ի և ԿԽՄԿ-ի գնահատմամբ՝ նման համակարգերը դեռևս լայնորեն չեն կիրառվում մարտադաշտում, սակայն դրանց մշակումը շարունակվում է, և հենց այդ պատճառով անհրաժեշտ է նախապես սահմանել իրավական ու բարոյական սահմաններ։
«Մեքենաների կողմից մարդու թիրախավորումը»՝ կարմիր գիծ
Ժնևում ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչ Ալեսանդրա Վելյուչին ընթերցել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշի և ԿԽՄԿ նախագահ Միրիանա Սպոլյարիչի համատեղ ուղերձը։ Դրանում ասվում է, որ աշխարհը «վտանգավորորեն մոտ է» բարոյական կարմիր գիծը հատելուն՝ մարդու ինքնավար թիրախավորմանը մեքենաների կողմից։
Կազմակերպությունները նշում են, որ ռազմական տեխնոլոգիաներն առաջ են շարժվում աննախադեպ արագությամբ, մինչդեռ միջազգային իրավական կարգավորումները չեն հասցնում համընթաց քայլել դրանց հետ։ Այդ բացը, ըստ նրանց, մեծացնում է խաղաղ բնակչության համար ռիսկերը և թուլացնում հստակ պատասխանատվության մեխանիզմները զինված հակամարտությունների դեպքում։
Ժնևյան բանակցությունները՝ հնարավոր իրավական ճանապարհ
Այս տարվա նոյեմբերին Ժնևում նախատեսվում են բանակցություններ՝ ուղղված Սովորական զենքերի մասին կոնվենցիայի ամրապնդմանը։ ՄԱԿ-ը և Կարմիր խաչը հենց այդ հարթակն են համարում ամենահստակ հնարավոր ճանապարհը՝ իրավաբանորեն պարտադիր կանոններ ձևավորելու համար։
Ինքնավար մահաբեր համակարգերի սահմանափակման երկարատև արշավը մինչ այժմ դժվարությամբ է առաջընթաց գրանցել, քանի որ պետությունները դեռևս տարբեր կերպ են մեկնաբանում հնարավոր սահմանները։ Սակայն վերջին տարիներին Արևելյան Եվրոպայում, Մերձավոր Արևելքում և Աֆրիկայում ընթացող պատերազմներում անօդաչու սարքերի և հարակից տեխնոլոգիաների աճող կիրառումը նորից սրել է բանավեճը։
Հայտարարության մեջ ընդգծվում է, որ այդ համակարգերի մշակմամբ զբաղվող գիտնականներն ու ինժեներները նույնպես ահազանգում են ռիսկերի մասին։ ՄԱԿ-ն ու ԿԽՄԿ-ն պնդում են, որ եթե հենց տեխնոլոգիայի ստեղծողներն են պահանջում սահմանափակումներ, ապա պետությունները չեն կարող մնալ անտարբեր։ «Այս տարին պետք է դառնա շրջադարձային», նշվում է համատեղ կոչում։
Աղբյուր՝ The Independent