Թրամփը սպառնացել է Հորմուզի նեղուցում ամերիկյան տուրքերի սահմանմամբ
· Աշխարհ
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ Հորմուզի նեղուցում տուրքեր չպետք է գանձվեն հրադադարի 60-օրյա ժամկետում, իսկ հետագայում դրանք կարող են սահմանվել միայն Միացյալ Նահանգների կողմից, եթե Իրանի հետ համաձայնությունը չավարտվի։ Նրա հայտարարությունը հնչել է այն բանից հետո, երբ Իրանի զինվորական ղեկավարությունը կրկին խոսել է նեղուցը փակելու մասին՝ դա կապելով ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից հրադադարի ենթադրյալ խախտումների հետ։ Միաժամանակ ԱՄՆ զինված ուժերը հայտնել են, որ նավագնացությունը շարունակում է ընթանալ, և իրավիճակը գտնվում է մշտադիտարկման ներքո։ Հարցը կարևոր է նաև Հայաստանի համար, քանի որ Իրանի շուրջ լարվածությունը անմիջական ազդեցություն կարող է ունենալ տարածաշրջանային անվտանգությանը և համաշխարհային էներգակիրների շուկաներին։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը շաբաթ երեկոյան իր հրապարակմամբ հայտարարել է, որ Հորմուզի նեղուցում հրադադարի 60-օրյա ժամանակահատվածում որևէ տուրք չպետք է գանձվի, իսկ այդ ժամկետից հետո հնարավոր վճարները, իր ձևակերպմամբ, կարող են սահմանվել միայն Միացյալ Նահանգների կողմից, եթե Իրանի հետ գործարքը չավարտվի։ Այդ հայտարարությունը հաջորդել է Իրանի կողմից հնչեցված նոր սպառնալիքներին՝ կապված աշխարհի կարևորագույն ծովային ուղիներից մեկը փակելու հնարավորության հետ։
Իրանի «Խաթամ ալ-Անբիա» կենտրոնական շտաբը շաբաթ ավելի վաղ հայտնել էր, որ նեղուցի փակումը կարող է դառնալ «առաջին քայլը»՝ ի պատասխան այն բանի, ինչ Թեհրանը ներկայացնում է որպես ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից ստանձնած պարտավորությունների խախտում։ Իրանական կողմը նաև նախազգուշացրել է, որ «ագրեսիայի» շարունակման պարագայում կարող են ձեռնարկվել հետագա միջոցառումներ։
Նավագնացությունը շարունակվում է
Չնայած կոշտ հռետորաբանությանը՝ ԱՄՆ զինված ուժերը հայտնել են, որ նավերի երթևեկությունը Հորմուզի նեղուցով շարունակվում է։ Վաշինգտոնը նշել է, որ մշտապես հետևում է իրավիճակին՝ ապահովելու համար, որ այդ ռազմավարական ջրային ուղին բաց մնա միջազգային առևտրի համար։ Հորմուզի նեղուցը առանձնակի նշանակություն ունի համաշխարհային տնտեսության համար, քանի որ այնտեղով անցնում է նավթի և հեղուկացված գազի զգալի բաժինը։
Թրամփի հայտարարությունն այս համատեքստում արտացոլում է ոչ միայն անվտանգության, այլև տնտեսական վերահսկողության թեման։ Նա գրել է, որ հրադադարի ընթացքում տուրքեր չեն լինելու, իսկ հետագա շրջանում դրանք կարող են կիրառվել միայն ամերիկյան կողմից՝ «ծառայությունների դիմաց»։ Թեև այս ձևակերպումը քաղաքական հայտարարության բնույթ ունի, այն վկայում է, որ Վաշինգտոնը փորձում է ճնշում պահել ինչպես Իրանի, այնպես էլ տարածաշրջանային գործընթացների վրա։
Դիվանագիտական ուղու պահպանման փորձ
Միևնույն ժամանակ հաղորդվել է, որ Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև բարձր մակարդակի բանակցություններ նախատեսվում է անցկացնել Շվեյցարիայի Բյուրգենշտոկ քաղաքում հունիսի 21-ին։ Ըստ հրապարակված տեղեկությունների՝ քննարկումներին մասնակցելու են ամերիկյան և իրանական ներկայացուցիչներ, ինչպես նաև միջնորդներ Պակիստանից և Քատարից։ Այս ձևաչափը ներկայացվում է որպես հրադադարից հետո երկխոսությունը շարունակելու փորձ։
Հայաստանի համար այս զարգացումները միայն հեռավոր արտաքին քաղաքական նորություններ չեն։ Իրանի շուրջ ցանկացած սրում կարող է անդրադառնալ Հարավային Կովկասի անվտանգային միջավայրի, տարանցիկ ուղիների և էներգետիկ շուկաների վրա։ Այդ պատճառով Հորմուզի նեղուցի շուրջ հնչող սպառնալիքներն ու ամերիկա-իրանական բանակցությունների ընթացքը տարածաշրջանում ուշադիր հետևվող հարցերից են մնում։
Աղբյուր՝ The Independent