Թրամփը հայտարարել է Իրանի հետ համաձայնության մոտալուտ ավարտի մասին
· Աշխարհ
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը շաբաթ օրը հայտարարել է, որ Իրանի հետ խաղաղ կարգավորման շուրջ համաձայնությունը հիմնականում ձեռք է բերվել, թեև հուշագրի վերջնական դրույթները դեռ քննարկվում են։ Նրա խոսքով՝ հայտարարությունը նախորդել է Պարսից ծոցի դաշնակիցների և Իսրայելի հետ հեռախոսազրույցներին, իսկ համաձայնության մաս է կազմելու նաև Հորմուզի նեղուցի բացումը։ Այս հայտարարությունը կարող է վկայել փետրվարին ԱՄՆ-ի և Իսրայելի մասնակցությամբ սկսված ռազմական գործողությունների ավարտի հնարավորության մասին։ Հորմուզի նեղուցի գործունակությունը միջազգային էներգակիրների շուկայի և տարածաշրջանային անվտանգության համար ունի առանձնահատուկ նշանակություն։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ Իրանի հետ խաղաղ կարգավորման շուրջ համաձայնությունը հիմնականում ձևավորված է, իսկ վերջնական մանրամասները դեռ քննարկման փուլում են։ Նա իր գրառման մեջ նշել է, որ «փոխըմբռնման հուշագրի» վերջին կետերը կհայտարարվեն մոտ ժամանակում։ Թրամփի խոսքով՝ համաձայնության մաս է լինելու նաև Հորմուզի նեղուցի բացումը, ինչը միջազգային առևտրի և էներգակիրների փոխադրման համար առանցքային հարց է։
Հայտարարության քաղաքական իմաստը
ԱՄՆ նախագահի խոսքը հնչել է այն բանից հետո, երբ նա հեռախոսազրույցներ է ունեցել Պարսից ծոցի արաբական դաշնակիցների և Իսրայելի ղեկավարության հետ։ Այդ հանգամանքը վկայում է, որ Վաշինգտոնը փորձում է ձևավորել տարածաշրջանային համաձայնեցված մոտեցում, որը կարող է ամրագրել ռազմական փուլից դեպի քաղաքական պայմանավորվածություն անցումը։ Եթե հայտարարությունը վերածվի պաշտոնական փաստաթղթի, այն կարող է դիտվել որպես փետրվարին սկսված ԱՄՆ-իսրայելական ռազմական գործողությունների ավարտի նախանշան։
Առայժմ, սակայն, չեն հրապարակվել ոչ հուշագրի բովանդակությունը, ոչ էլ այն պարտավորությունները, որոնք կողմերը ստանձնելու են դրա շրջանակում։ Այդ պատճառով Թրամփի հայտարարությունը պետք է ընկալել որպես քաղաքական ազդակ, այլ ոչ թե արդեն վերջնականապես ամրագրված պայմանավորվածություն։ Այնուամենայնիվ, նման ձևակերպումը կարևոր է, քանի որ ցույց է տալիս, թե բանակցային գործընթացը, ըստ Վաշինգտոնի, հասել է վճռական հանգրվանի։
Հորմուզի նեղուցի նշանակությունը
Հորմուզի նեղուցը Պարսից ծոցը կապում է համաշխարհային ծովային ուղիներին և համարվում է նավթային ու գազային բեռնափոխադրումների կարևորագույն միջանցքներից մեկը։ Այդ անցուղու անխափան գործունեությունը կարևոր է ոչ միայն Մերձավոր Արևելքի, այլև համաշխարհային շուկաների համար, քանի որ այնտեղ ցանկացած խափանում արագորեն անդրադառնում է էներգակիրների գների և փոխադրումների ապահովության վրա։ Հետևաբար նեղուցի բացման մասին հիշատակումը ցույց է տալիս, որ հնարավոր համաձայնությունը միայն ռազմական չէ, այլ ունի նաև տնտեսական և ռազմավարական բաղադրիչ։
Հայաստանի համար Մերձավոր Արևելքում կայունության պահպանումը կարևոր է թե՛ տնտեսական անուղղակի ազդեցությունների, թե՛ տարածաշրջանային անվտանգության ընդհանուր միջավայրի տեսանկյունից։ Եթե ԱՄՆ-ի, Իրանի և նրանց տարածաշրջանային գործընկերների միջև իրապես ձևավորվի գործնական պայմանավորվածություն, դա կարող է նվազեցնել նոր էսկալացիայի վտանգը և մեղմել միջազգային շուկաներում անորոշությունը։ Մինչ այդ միջազգային հանրությունը սպասում է, թե երբ և ինչ բովանդակությամբ կհրապարակվեն Թրամփի հիշատակած վերջնական դրույթները։
Աղբյուր՝ The Guardian