ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը շաբաթ օրը հայտարարել է, որ մտադիր է նշանակել արհեստական բանականության գծով հատուկ պատասխանատու և ստեղծել «AI Force»՝ տեխնոլոգիայի զարգացումը վերահսկելու համար։ Հայտարարությունը հնչում է այն ֆոնին, երբ աշխարհում աճում են մտահոգությունները արհեստական բանականության արագ զարգացող համակարգերի հնարավոր ռիսկերի շուրջ։ Թրամփը վերջին շրջանում քննադատել է այս ոլորտը դանդաղեցնելու կոչերը՝ չնայած իր կուսակցության ներսում հնչող զգուշավորությանը։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը շաբաթ օրը հայտարարեց, որ մտադիր է նշանակել արհեստական բանականության գծով հատուկ պատասխանատու և ստեղծել «AI Force»՝ տեխնոլոգիայի զարգացումն ու կիրառումը վերահսկելու նպատակով։ Նա սակայն չներկայացրեց այդ նախաձեռնությունների կառուցվածքի, լիազորությունների կամ ժամանակացույցի մասին մանրամասներ։
Աճող մտահոգություններ՝ արհեստական բանականության շուրջ
Հայտարարությունը հնչում է այն պայմաններում, երբ աշխարհի տարբեր երկրներում ավելի հաճախ են հնչում զգուշացումներ արհեստական բանականության վտանգների մասին։ Վերջին մեկ շաբաթում մի շարք ոլորտային ներկայացուցիչներ կրկին բարձրաձայնել են այն հարցը, որ արագ զարգացող համակարգերը կարող են առաջացնել անվտանգության, վերահսկելիության և պատասխանատվության խնդիրներ։
Թրամփը մինչ այդ քննադատել էր ոլորտը դանդաղեցնելու կոչերը՝ փաստացի ընդգծելով, որ Միացյալ Նահանգները չպետք է զիջի տեխնոլոգիական մրցավազքում։ Նրա այդ դիրքորոշումը հակադրվում է այն զգուշավորությանը, որն արտահայտում են նրա կուսակցության որոշ ներկայացուցիչներ։
Քաղաքական և տեխնոլոգիական հաշվեկշիռ
Արհեստական բանականության շուրջ քննարկումները ԱՄՆ-ում վաղուց դուրս են եկել միայն տեխնոլոգիական շրջանակներից և դարձել են քաղաքական օրակարգի մաս։ Կառավարության հնարավոր վերահսկողական մեխանիզմները հաճախ դիտարկվում են որպես փորձ՝ մի կողմից չխոչընդոտելու նորարարությանը, մյուս կողմից՝ սահմանելու հսկողության նվազագույն կանոններ։
Թրամփի հայտարարությունը կարող է ընկալվել հենց այդ հավասարակշռությունը գտնելու փորձ, սակայն առայժմ պարզ չէ՝ «AI Force»-ը լինելու է խորհրդատվական, թե գործադիր մարմին, և ինչպիսի գործառույթներ է ստանալու։ Մինչ այդ հարցերը մնում են անպատասխան, արհեստական բանականության կարգավորման շուրջ բանավեճը շարունակվում է արագանալ թե՛ ԱՄՆ-ում, թե՛ դրա սահմաններից դուրս։
Համաշխարհային բանկը զարգացող երկրներին հորդորում է ուշադրություն դարձնել այսպես կոչված «փոքր արհեստական բանականության» մոդելների ստեղծմանը, որոնք կարող են աշխատել բջջային հեռախոսների վրա անգամ սահմանափակ կապի պայմաններում։ Բանկի գիտելիքի գլխավոր պատասխանատու Փասկալ Դոնոհյուն նշել է, որ այդպիսի լուծումները կարող են նպաստել տնտեսական զարգացման արագացմանը, եթե հարմարեցվեն տեղական կարիքներին։ Նրա գնահատմամբ՝ արհեստական բանականության օգուտները չպետք է սահմանափակվեն միայն խոշոր տեխնոլոգիական ընկերությունների սպառողական արտադրանքով։ Թեման կարևոր է նաև Հայաստանի նման երկրների համար, որտեղ թվային հասանելիությունն ու տեղայնացված տեխնոլոգիական գործիքները կարող են գործնական նշանակություն ունենալ կրթության, առողջապահության և ծառայությունների ոլորտներում։
Մեծ Բրիտանիայի լեյբորիստական շրջանակներում առավել տեսանելի են դառնում արհեստական բանականության անվտանգության վերաբերյալ մտահոգությունները։ Վեսթմինսթերում, ըստ հրապարակման, աճում է անհանգստությունը, թե նման գործիքները կարող են օգտագործվել ծայրահեղական խմբերի և այլ վնասակար դերակատարների կողմից։ Միևնույն ժամանակ կուսակցության բարձրաստիճան ներկայացուցիչները զգուշանում են նաև այն վտանգից, որ քաղաքական համակարգը կարող է հետ մնալ հանրային քննարկումներից, եթե ժամանակին չարձագանքի արագ զարգացող տեխնոլոգիական փոփոխություններին։
Google-ը գործարկել է փորձարարական նոր հարթակ, որը թույլ է տալիս պարզ լեզվով նկարագրել խաղի գաղափարը և ստանալ պատրաստ, բրաուզերում աշխատող տարբերակ։ Ծառայությունը մաս է Google Labs-ի և հիշեցնում է ընկերության ու Meta-ի վերջին փորձերը՝ արհեստական բանականությամբ խաղեր ստեղծելու ուղղությամբ։ Մեկ օրվա ընթացքում փորձարկողը կարողացել է ստեղծել մի քանի խաղ, սակայն արդյունքները դեռևս ցույց են տալիս զգալի սահմանափակումներ։
Չիլիի գիտնականների ղեկավարած միջազգային խումբը հաստատել է Elias 2-24b էկզոմոլորակի գոյությունը՝ այն համարելով մինչ այժմ հայտնի ամենաերիտասարդը։ Մոլորակը գտնվել է երիտասարդ աստղի շուրջ ձևավորվող գազափոշային սկավառակում, որտեղ գիտնականները երկար ժամանակ որոնում էին մոլորակների ծննդի հետքերը։ Գտածոն կարևոր է, քանի որ թույլ է տալիս ավելի մոտ դիտարկել այն փուլը, երբ մոլորակները նոր են ձևավորվում։
ԱՄՆ-ում մեկնարկած Verifact Markets ստարտափը ներկայացել է որպես «կանխատեսումների շուկա վիճելի փաստերի համար»։ Հարթակը թույլ է տալիս օգտատերերին դիրք գրավել ոչ թե ապագա իրադարձությունների, այլ արդեն տեղի ունեցած, սակայն հանրային վեճ առաջացնող հարցերի շուրջ։ Առաջին թեմաների թվում են Covid-19-ի ծագումը, Ջեֆրի Էփսթինի մահվան հանգամանքները և 2025 թվականի Լոս Անջելեսի հրդեհների հետ կապված ապահովագրական պահանջները։
Meta-ի նոր անձնական օգնական Muse-ի ներքին հրահանգների արտահոսքը ցույց է տալիս, որ համակարգը կարող է հավաքել և համակարգել տեղեկություններ օգտատիրոջ հարազատների, գործընկերների և այլ կապերի մասին։ Հետազոտողների խոսքով՝ ծառայությունը ոչ միայն կատարում է հանձնարարություններ, այլև ձևավորում է մարդու սոցիալական շրջապատի մանրամասն քարտեզ։ Սա նորից բարձրացնում է արհեստական բանականության գաղտնիության և տվյալների պաշտպանության հարցը։
