Վարշավայում հազարավոր կամավորներ վերականգնում են նախապատմական հսկայի կմախքը
· Մշակույթ
Վարշավայի Կոպեռնիկի գիտական կենտրոնում ավելի քան 2,000 կամավորներ մասնակցում են մաստոդոնտոզավրի՝ շուրջ 240 միլիոն տարվա վաղեմության նախապատմական երկկենցաղի կմախքի վերականգնմանը։ Գործընթացը ընթանում է հանրային գիտական նախագծի շրջանակում, որտեղ այցելուները դիտում են մասնագետների վերահսկողությամբ կատարվող աշխատանքը։ Հետազոտողները նշում են, որ այս հնագույն կենդանու պատմությունը նաև հիշեցում է բնության դիմացկունության մասին։
Վարշավայի Կոպեռնիկի գիտական կենտրոնում կամավորների մեծ խումբը ձեռքով մաքրում է նախապատմական հսկա երկկենցաղի ոսկորները շրջապատող ապարային շերտերը։ Մոտ 2,000 մարդ արդեն միացել է մաստոդոնտոզավրի կմախքի վերականգնման աշխատանքներին, որոնք կատարվում են մասնագետների հսկողությամբ և բաց լաբորատորիայում, որպեսզի այցելուները կարողանան հետևել գործընթացին։
Միլիմետր առ միլիմետր աշխատանք
Ոսկորները քարից առանձնացվում են օդաճնշական քանդիչի օգնությամբ՝ աստիճանաբար, գրեթե միլիմետր առ միլիմետր։ Մասնագետները նաև ուլտրամանուշակագույն լույս են կիրառում, որպեսզի հստակ երևա, թե որտեղ է ավարտվում ապարն ու որտեղ է սկսվում ոսկորը։ Այդ կերպ նվազագույնի է հասցվում վնասման վտանգը, քանի որ խոսքը վերաբերում է շուրջ 240 միլիոն տարվա վաղեմության նմուշի։
Կամավորները տարբեր մասնագիտությունների մարդիկ են՝ ղեկավարներ, մաքրողներ, դաջվածքագործներ և այլք, ովքեր չեն զբաղվում հնէաբանությամբ կամ երկրաբանությամբ։ Նախ նրանք անցնում են ուսուցում, ստանում են պաշտպանիչ հանդերձանք, ապա երկու ժամանոց հերթափոխերով մասնակցում աշխատանքներին։ Նախագծի համակարգող Տատյանա Կոզիկը նշել է, որ իր համար սա բացառիկ փորձառություն է, քանի որ գործնականում ձեռք է տալիս մի նմուշի, որն, ըստ գիտնականների, եղել է երկրի ընդերքում միլիոնավոր տարիներ։
Հնագույն գիշատիչը և նրա տեղը Երկրի պատմության մեջ
Մաստոդոնտոզավրը համարվում է երբևէ գոյություն ունեցած ամենախոշոր երկկենցաղներից մեկը։ Այն ապրել է Միջին Տրիասի շրջանում՝ մոտ 240 միլիոն տարի առաջ, երբ առաջին դինոզավրերը նոր էին հայտնվում, սակայն դեռ չէին դարձել Երկրի գերիշխող կենդանիները։ Գիտնականների գնահատմամբ՝ այս ջրային գիշատիչը կարող էր հասնել գրեթե վեց մետրի, ունենալ լայն ու հարթ գլուխ, երկար ծնոտներ և սուր կոնաձև ատամներ։
Հետազոտողների խոսքով՝ մաստոդոնտոզավրը որսում էր հիմնականում ձկներ և փոքր երկկենցաղներ՝ դարանակալելով ջրում։ Նրա արտաքինն ինչ-որ չափով հիշեցնում էր կոկորդիլոսի տեսք, թեև այն պատկանում էր բոլորովին այլ կենդանական խմբի։ Լեհ գիտնական Սուլեժը նշում է, որ այս նմուշի պատմությունը հիշեցնում է նաև բնության կենսունակությունը՝ մեծ կործանումներից հետո անգամ վերականգնվելու կարողությունը։
Մաստոդոնտոզավրը գոյություն է ունեցել Երկրի պատմության այն փուլում, երբ կյանքը դեռ նոր էր վերականգնվում ամենախոշոր զանգվածային վերացումից հետո։ Գիտնականների խոսքով՝ այդ փաստը արժեքավոր համեմատություն է ստեղծում ներկայիս կլիմայական սպառնալիքների ֆոնին, երբ մարդկությունը հաճախ մտածում է բնության խոցելիության մասին։ Այս հնագիտական նախաձեռնությունը միաժամանակ գիտական աշխատանք է, հանրային կրթություն և հիշեցում, որ անցյալի ուսումնասիրությունը կարող է նոր լույս սփռել ապագայի վրա։
Աղբյուր՝ The Independent