Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ շները տարբերում են մարդու վախն ու տխրությունը
Ավստրիայի Վիեննայի համալսարանի հետազոտողները պարզել են, որ շները կարող են տարբերել մարդու բացասական դեմքի արտահայտությունները՝ դիտարկելով ուղեղի ակտիվությունը։ Փոքր ծավալով փորձի ընթացքում սկանավորվել են տարբեր ցեղատեսակի, լավ սոցիալականացված շներ, որոնց ցույց են տվել ուրախ, զայրացած, վախեցած և տխուր դեմքերի պատկերներ։ Արդյունքները լրացնում են երկար տարիների դիտարկումները, ըստ որոնց՝ շները հասկանում են մարդու տրամադրությունը ոչ միայն ձայնից ու մարմնի լեզվից, այլև դեմքից։
Ավստրիայի Վիեննայի համալսարանի գիտնականները նոր ապացույց են ներկայացրել այն մասին, որ շները կարող են տարբերել մարդու դեմքի բացասական արտահայտությունները։ Հետազոտությունը հիմնված է ուղեղի սկանավորման վրա և ցույց է տալիս, որ այդ կենդանիները արձագանքում են վախի ու տխրության նշաններին՝ այլ կերպ, քան մարդը, սակայն բավական հստակ տարբերակմամբ։
Ինչպես է կատարվել փորձը
Փորձին մասնակցել են մեկ տասնյակից ավելի երիտասարդ, լավ սոցիալականացված շներ՝ տարբեր ցեղատեսակներից, այդ թվում՝ բորդեր կոլի, լաբրադոր և գոլդեն ռետրիվեր։ Նրանց ցույց են տվել մարդկանց դեմքերի պատկերներ, որտեղ արտահայտված էին ուրախություն, զայրույթ, վախ և տխրություն, իսկ տվյալ պահին չափվել է ուղեղի ակտիվությունը ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիայով։
Գիտնականները նշում են, որ մի քանի շներ արդեն նախկինում մասնակցել էին նման փորձերի և սովորել էին անշարժ պառկել սկաների մեջ։ Մյուսներին նախապատրաստել են աստիճանաբար՝ ապահովելով նաև ականջները պաշտպանող ականջակալներ։ Բոլոր շները կարող էին փորձից ցանկացած պահի դուրս գալ, ինչը պահպանել է կենդանիների բարեկեցության պահանջները։
Ի՞նչ է ցույց տվել ուղեղի սկանավորումը
Հեղինակների խոսքով՝ ստացված պատկերները վկայում են, որ շների ուղեղը կարողանում է արձագանքել բացասական դեմքի արտահայտություններին և դրանք տարբերել դրականից։ Սա առաջին ուղիղ նյարդաբանական ապացույցներից է, որ շները մարդու դեմքը պարզապես չեն դիտում մեխանիկորեն, այլ դրա միջոցով մշակում են զգայական նշանակություն ունեցող ազդակներ։
Հետազոտության առաջին հեղինակ Ռաուլ Էռնանդես-Պերեսը նշել է, որ մարդիկ և շները երկուսն էլ հմուտ են դեմքի մանր նշանները որսալու մեջ։ Նրա խոսքով՝ այդ կարողության ուսումնասիրությունը օգնում է հասկանալ, թե կենդանիների ուղեղում ինչպիսի հարմարվողականություններ են ձևավորվել մարդու հետ սոցիալական ու էմոցիոնալ կապը սպասարկելու համար։
Շների ընկալման ավելի լայն պատկերը
Ավելի վաղ ուսումնասիրությունները ցույց էին տվել, որ շները արձագանքում են ծիծաղին, խոժոռ հայացքին և արցունքներին։ Մասնագետների կարծիքով՝ նրանք մարդու տրամադրությունը կարդում են մի քանի աղբյուրից միաժամանակ՝ ձայնի հնչերանգից, մարմնի լեզվից և նույնիսկ հոտից, քանի որ շների հոտառությունը կապված է մարդու սթրեսի հայտնաբերման հետ։
Միևնույն ժամանակ գիտնականները զգուշացնում են, որ առայժմ վաղ է եզրակացնել, թե շները զգացողությունները նույն կերպ են ապրում, ինչպես մարդիկ։ Հետագա հետազոտությունները պետք է պարզեն ոչ միայն, թե ինչ են նրանք տարբերում, այլև ինչպես է այդ տեղեկատվությունը ձևավորում շան վարքագիծը մարդու կողքին։
Աղբյուր՝ The Independent