Ուսումնասիրություն․ ավիանձնակազմի մոտ ճառագայթային քաղցկեղից մահվան ռիսկը բարձր է
Հարվարդի բժշկական դպրոցի գիտնականները պարզել են, որ օդաչուներն ու բորտուղեկցորդները ԱՄՆ-ում աշխատանքի հետևանքով ստացվող ճառագայթման առումով ամենաբարձր ծանրաբեռնվածությունն են կրում։ JAMA Internal Medicine հանդեսում հրապարակված հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ նրանց մոտ ճառագայթային քաղցկեղներից մահացության բաժինը գերազանցում է անգամ միջուկային ոլորտի որոշ մասնագիտություններին։ Հեղինակները կոչ են անում ավիանձնակազմի համար կիրառել աշխատանքի հետ կապված ճառագայթային պաշտպանության ավելի հստակ կանոններ։
Հարվարդի բժշկական դպրոցի հետազոտությունը նոր լույս է սփռում ավիացիոն անձնակազմի աշխատանքի վտանգների վրա։ JAMA Internal Medicine հանդեսում հրապարակված տվյալներով՝ օդաչուներն ու բորտուղեկցորդները ԱՄՆ-ում ճառագայթային ազդեցության հետևանքով առաջացող քաղցկեղներից մահվան ամենաբարձր բաժիններից մեկն ունեն։ Հեղինակները նշում են, որ այս արդյունքը պահանջում է աշխատանքի հետ կապված ճառագայթային պաշտպանության ավելի հստակ և նպատակային կարգավորումներ։
Օդային բարձրության ճառագայթումը
Գիտնականների բացատրությամբ՝ խնդրի հիմնական աղբյուրը տիեզերական ճառագայթումն է, որի ազդեցությունը բարձրության վրա ուժեղանում է։ Ավիանձնակազմը երկար ժամեր է անցկացնում այդ միջավայրում, իսկ կուտակային ազդեցությունը ժամանակի ընթացքում կարող է ավելացնել քաղցկեղային հիվանդությունների ռիսկը։ Հետազոտությունը նաև հիշեցնում է, որ մասնագիտական ռիսկերը միշտ չէ, որ նույն կերպ են գնահատվում բոլոր ոլորտներում։
Նոր տվյալներ մահացության մասին
Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվել են 2020-2024 թվականների ԱՄՆ մահվան վկայականները, որոնք վերջերս են կապվել մահացածի մասնագիտության հետ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրվել է մոտ 13 միլիոն մահ՝ 503 մասնագիտությամբ, այդ թվում՝ շուրջ 14 հազար օդաչու և 7 հազար բորտուղեկցորդ։ Վերլուծության ընթացքում հաշվի են առնվել նաև տարիքը, սեռը, ռասան, էթնիկ պատկանելությունը, կրթությունը և ընտանեկան կարգավիճակը։
Ինչ հիվանդություններն են առանձնացել
Հետազոտության մեջ ճառագայթային ազդեցության հետ կապվող հիվանդությունների շարքում ընդգրկվել են կրծքագեղձի, նյարդային համակարգի, արյունաբանական, ավշային, վահանաձև գեղձի, շագանակագեղձի և մաշկի քաղցկեղները։ Գիտնականները պարզել են, որ օդաչուների ու բորտուղեկցորդների մոտ վիճակագրորեն զգալիորեն բարձր է կրծքագեղձի, կենտրոնական նյարդային համակարգի, շագանակագեղձի քաղցկեղից և մելանոմայից մահացությունը։ Օդաչուների դեպքում արձանագրվել է նաև լեյկեմիայից մահվան ավելի բարձր ցուցանիշ։
Հեղինակների գնահատմամբ՝ հետազոտության արդյունքները հաստատում են կապը թռիչքների ընթացքում կուտակվող տիեզերական ճառագայթման և մի շարք ճառագայթային քաղցկեղների միջև։ Նրանք ընդգծում են, որ ավիանձնակազմի պաշտպանությունն անհրաժեշտ է դիտարկել ոչ թե որպես ընդհանուր աշխատանքային պայման, այլ որպես առանձնահատուկ մասնագիտական ռիսկ, որը պահանջում է թիրախային վերահսկում և կանխարգելում։
Աղբյուր՝ The Independent