Գիտնականները զգուշացնում են՝ ուժգնացող Էլ Նինիոն կարող է բերել ռեկորդային շոգ և եղանակային ծայրահեղություններ
· Աշխարհ
Խաղաղ օվկիանոսում ուժգնացող Էլ Նինյոն արդեն ազդում է համաշխարհային եղանակային համակարգերի վրա և, ըստ մասնագետների, կարող է 2026–2027 թվականներին բերել նոր ռեկորդների։ Կլիմայագետները նշում են, որ դրա հետևանքները տարբեր են լինելու՝ կախված տարածաշրջանից, սակայն վտանգված են թե՛ երաշտները, թե՛ հեղեղումները, թե՛ գյուղատնտեսական վնասները։ Քանի որ կլիմայի փոփոխությունը շարունակում է բարձրացնել միջին ջերմաստիճանը, սպասվող ալիքը կարող է ավելի ծանր լինել, քան նախորդները։
Ինչ է սպասվում Խաղաղ օվկիանոսից
Խաղաղ օվկիանոսում ձևավորվող և ուժգնացող Էլ Նինյոն արդեն դիտարկվում է որպես գլոբալ եղանակային համակարգերի համար լուրջ գործոն։ Տաֆթսի համալսարանի կլիմայագետ Էրին Քոհլան դե Պերեսի գնահատմամբ՝ այս երևույթը կարող է դառնալ ռեկորդային, իսկ դրա գագաթնակետը, ըստ կանխատեսումների, կարձանագրվի 2026 թվականի վերջին երկու ամիսներին։
Մասնագետները նշում են, որ Էլ Նինյոն հաճախ փոխում է տեղումների և ջերմաստիճանի սովորական ռեժիմները՝ ազդեցությունը տարածելով աշխարհի տարբեր անկյուններում։ Սակայն հետևանքները միատեսակ չեն լինում․ նույն երևույթը մի տարածաշրջանում կարող է բերել երաշտ, իսկ մյուսում՝ հորդառատ անձրևներ ու հեղեղումներ։
Որտե՞ղ են առավել մեծ ռիսկերը
Առաջիկա ամիսների կանխատեսումներում առանձնանում են Հարավային Աֆրիկան, Հարավարևելյան Ասիան և Հարավային Ամերիկայի հյուսիսային հատվածները, որտեղ կարող են խորանալ երաշտային պայմանները։ Միաժամանակ Արևելյան Աֆրիկայի որոշ հատվածներում և ԱՄՆ-ի հարավային նահանգներում հնարավոր են ավելի խոնավ, փոթորկալից եղանակ և ջրհեղեղներ։
Կոլումբիայի համալսարանի միջազգային հետազոտական ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող Էնդրյու Կրուժկևիչի խոսքով՝ նման շեղումները ուղիղ ազդեցություն են ունենում գյուղատնտեսության, բերքատվության, բեռնափոխադրումների և ընդհանուր մատակարարման շղթաների վրա։ Այսինքն՝ խոսքը միայն եղանակի մասին չէ, այլ նաև համաշխարհային տնտեսական և սոցիալական հետևանքների։
Ինչու է զգոնությունը կարևոր հիմա
Գիտնականների կարծիքով՝ Էլ Նինյոն, միավորվելով կլիմայի փոփոխությամբ արդեն բարձրացած ջերմաստիճանների հետ, կարող է 2027 թվականը դարձնել ամենաշոգ տարիներից մեկը կամ նույնիսկ նոր ռեկորդի տարի։ Այդ պատճառով մասնագետները շեշտում են վաղ նախազգուշացման համակարգերի և պետական պատրաստվածության նշանակությունը։
Քոհլան դե Պերեսը նշել է, որ եղանակային ծառայությունները պետք է հնարավորինս շուտ զգուշացնեն բնակչությանը, իսկ դրա համար անհրաժեշտ են բավարար կադրեր և ներդրումներ։ Նրա գնահատմամբ՝ պետությունների գլխավոր խնդիրներից մեկը պետք է լինի կանխատեսումների որակի բարձրացումը և արտակարգ իրավիճակների համար պատրաստականության ամրապնդումը։
Թեև Էլ Նինյոյի հետևանքները ամենուր նույնը չեն լինելու, դրա ազդեցությունը կարող է զգացվել միլիոնավոր մարդկանց առօրյայում՝ սկսած սննդամթերքի արտադրությունից մինչև տրանսպորտային համակարգերի կայունությունը։ Հենց այդ պատճառով մասնագետները խորհուրդ են տալիս տարածաշրջանային մակարդակով հետևել նոր կանխատեսումներին և պատրաստվել եղանակային ծայրահեղություններին։
Աղբյուր՝ Time Magazine