Գիտնականները բացատրում են՝ ինչն է ամրապնդում մարդու և կատվի կապը
Նոր ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ մարդու և կատվի հարաբերությունները միայն հպման կամ սովորության արդյունք չեն։ Գլխավոր դեր է խաղում օքսիտոցինը՝ հորմոն, որը կապված է վստահության, ջերմության և հանգստության հետ։ Գիտնականների խոսքով՝ հատկապես մեղմ շփումը կարող է բարձրացնել այս նյութի մակարդակը թե՛ մարդու, թե՛ կենդանու մոտ։
Կատուներին հաճախ նկարագրում են որպես անկախ ու հեռավոր կենդանիներ, սակայն վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս՝ մարդու հետ նրանց կապը ձևավորվում է նաև ուղեղային քիմիայի ազդեցությամբ։ Գիտնականների ուշադրության կենտրոնում է օքսիտոցինը՝ այն հորմոնը, որը հաճախ անվանում են սիրո հորմոն։
Օքսիտոցինը՝ վստահության և հանգստության կենսաբանական հիմք
Օքսիտոցինը կարևոր դեր ունի սոցիալական կապերի, վստահության և սթրեսի կարգավորման մեջ։ Այն նույն նյութն է, որի մակարդակը բարձրանում է, երբ մայրը գրկում է իր երեխային կամ երբ մարդիկ ընկերական գրկախառնվում են։ Նախկին փորձերը ցույց են տվել, որ այս հորմոնը կարող է մարդկանց ավելի հակված դարձնել վստահելու միմյանց, իսկ միաժամանակ նվազեցնել կորտիզոլը՝ սթրեսի հորմոնը։
Արդյունքում ակտիվանում է նաև պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգը, որը նպաստում է մարմնի հանգստացմանը։ Այդ պատճառով կենդանիների հետ ջերմ շփումը հաճախ ընկալվում է ոչ միայն որպես հաճելի, այլև որպես ֆիզիոլոգիական առումով հանգստացնող փորձառություն։
Ինչ է ցույց տվել կատուների վերաբերյալ ուսումնասիրությունը
Մինչև վերջերս գիտնականները հիմնականում ուսումնասիրում էին շների և նրանց տերերի փոխազդեցությունը, քանի որ շները բացահայտ են ցուցադրում սեր ու հուզական պատասխան։ Կատուների դեպքում նման կապն ավելի նրբորեն է արտահայտվում, սակայն տերերը հաճախ նույնքան ուժեղ են զգում համակեցության ջերմությունն ու սթրեսի նվազումը։
2021 թվականին Ճապոնիայում անցկացված ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ կատվի հետ կարճ շփումը որոշ մարդկանց մոտ բարձրացնում է օքսիտոցինի մակարդակը։ Մասնակիցների հետ աշխատող գիտնականները նկատել են, որ կենդանուն շոյելը և մեղմ ձայնով խոսելը կապված էին մարդու թքի մեջ օքսիտոցինի աճի հետ՝ համեմատած այն պահերի հետ, երբ մարդը պարզապես հանգստանում էր առանց իր կատվի։
Տարբեր արձագանքներ՝ շների և կատուների մոտ
Մեկ այլ հետազոտությունում գիտնականները չափել են օքսիտոցինը թե՛ ընտանի կենդանիների, թե՛ նրանց տերերի մոտ՝ տասը րոպեանոց խաղից առաջ և հետո։ Արդյունքներով՝ շների մոտ հորմոնի մակարդակը միջինը 57 տոկոսով բարձրացել է, իսկ կատուների մոտ աճը կազմել է մոտ 12 տոկոս։
Ուսումնասիրությունների հեղինակները նշում են, որ կատուների արձագանքը կարող է լինել ավելի զուսպ, սակայն դա չի բացառում փոխադարձ կապը։ Ընդհակառակը՝ կատվի կողքին հանգիստ նստելը, նրան չճնշելով մոտենալը և նուրբ վերաբերմունքը կարող են ամրապնդել այն վստահությունը, որի վրա կառուցվում է մարդ-կատու հարաբերությունը։
Այս նյութը պատրաստվել է The Conversation-ում հրապարակված հոդվածի հիման վրա և տարածվում է Creative Commons արտոնագրով։
Աղբյուր՝ The Independent