Գիտնականները փորձում են ստեղծել կյանքը զրոյից՝ լաբորատոր «կաթիլների» միջոցով
Գիտնականների նոր փորձերը կրկին սրել են հարցը, թե որքան մոտ է մարդկությունը արհեստական կյանք ստեղծելուն։ Լաբորատորիայում պատրաստված ԴՆԹ-ով սնվող, աճող ու բազմացող փոքրիկ կաթիլները դարձել են այս ուղղության հերթական ուշագրավ քայլը։ Դրանց նշանակության և հնարավոր հետևանքների մասին խոսում են հետազոտության մասնակիցներն ու կենսաբանության ոլորտի մասնագետները։
Սինթետիկ կենսաբանության նոր փորձը
Գիտնականները հայտնում են, որ լաբորատոր պայմաններում ստեղծված մանր, դողդոջուն կաթիլները կարող են օգտագործել արհեստական ԴՆԹ, սնվել, աճել և բազմապատկվել։ Այս արդյունքը ներկայացվում է որպես ևս մեկ քայլ դեպի այն նպատակը, որի շուրջ սինթետիկ կենսաբանությունն աշխատում է տարիներ շարունակ՝ կենդանի համակարգերի սկզբունքները վերարտադրել ոչ կենդանի նյութից։
Անկախ նրանից, թե այս կաթիլները որքան հեռու են լիարժեք «կյանք» լինելուց, դրանք ցույց են տալիս, որ հետազոտողները կարողանում են ծրագրել նյութի վարքագիծը ավելի բարդ մակարդակով, քան նախկինում։ Այդ պատճառով փորձը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեխնիկական ձեռքբերում, այլև որպես կարևոր հարցադրում՝ որտեղ է ավարտվում քիմիան և սկսվում կենսաբանությունը։
Ինչի վրա է հիմնվում հետազոտությունը
Ըստ ներկայացված տեղեկության՝ այդ կառուցվածքները սնվում են լաբորատորիայում պատրաստված ԴՆԹ-ի օգնությամբ, ինչը թույլ է տալիս դրանց աճել և բազմապատկվել փակ միջավայրում՝ Պետրիի ամանի մեջ։ Նման փորձերը նպատակ ունեն պարզել, թե ինչպես կարելի է նվազագույն բաղադրիչներով ձևավորել ինքնակազմակերպվող համակարգեր, որոնք մոտ են կենսաբանական վարքագծին։
Հետազոտության նշանակությունը գնահատելու համար հաղորդման հեղինակ Մադելեյն Ֆինլին խոսել է համահեղինակ Յան Սեմփլի և Մինեսոտայի համալսարանի գենետիկայի պրոֆեսոր Քեյթ Ադամալայի հետ։ Նրանց քննարկումը կենտրոնանում է ոչ միայն ներկա արդյունքի, այլև այն հարցի շուրջ, թե արդյոք նման փորձերը կարող են մի օր օգնել հասկանալ կյանքի ծագումը կամ ստեղծել կենսաբանական նոր հարթակներ։
Հեռանկարներ և սահմաններ
Սինթետիկ կենսաբանության ուսումնասիրությունները կարևոր են բժշկության, նյութագիտության և կենսատեխնոլոգիայի համար, սակայն դրանք նաև առաջ են բերում էթիկական ու անվտանգային հարցեր։ Կենսաբանական ինքնավերարտադրության կարողություն ունեցող համակարգերի ստեղծումը պահանջում է խիստ վերահսկողություն, քանի որ ցանկացած առաջընթաց այս ոլորտում կարող է ունենալ լայն կիրառություն և նույնքան լայն քննարկում։
Այս քայլը դեռ չի նշանակում, թե գիտնականները ստեղծել են լիարժեք կյանք, սակայն այն ցույց է տալիս, որ լաբորատոր միջավայրում հնարավոր է ավելի ու ավելի բարդ կերպով ընդօրինակել կենդանի համակարգերի վարքագիծը։ Հենց այդ պատճառով այս փորձը դիտվում է որպես կարևոր հանգրվան մի ոլորտում, որտեղ գիտական հետաքրքրությունը խաչվում է փիլիսոփայական և գործնական հարցերի հետ։
Աղբյուր՝ The Guardian