Ավստրալիայում հայտնաբերվել է մրջյուններ «նետող» սարդի նոր տեսակ
· Աշխարհ
Ավստրալիայի հյուսիսային Քվինսլենդի անձրևային անտառներում գիտնականները հայտնաբերել են սարդի նոր տեսակ, որը որսում է բացառապես կանաչ ծառաբնակ մրջյունների՝ գործադրելով զսպանակաձև թակարդ։ Մակքուորիի համալսարանի հետազոտողները դրա վարքը գրանցել են բարձրարագ և ինֆրակարմիր տեսախցիկներով՝ տասնօրյա դաշտային աշխատանքի ընթացքում Քուքթաունի մերձակայքում։ Ըստ ուսումնասիրության հեղինակների՝ այս սարդը առանձնապես նեղ մասնագիտացում է ձեռք բերել, քանի որ որսում է միայն մեկ տեսակի վտանգավոր մրջյուն։ Հայտնագործությունը կարևոր է որսորդական հարմարումների և էվոլյուցիոն մասնագիտացման ուսումնասիրման տեսանկյունից։
Ավստրալիայի հյուսիսային Քվինսլենդի անձրևային անտառներում հայտնաբերվել է սարդի նոր տեսակ, որը որսում է բացառապես կանաչ ծառաբնակ մրջյունների՝ կիրառելով զսպանակաձև թակարդ։ Հետազոտությունը կատարվել է Քուքթաունի մերձակայքում, որտեղ Մակքուորիի համալսարանի գիտնականները տասն օր ու գիշեր հետևել են կենդանու վարքին։ Նրանց գնահատմամբ՝ գործ ունենք առանձնապես նեղ մասնագիտացում ունեցող գիշատչի հետ, որը հարմարվել է վտանգավոր որսը մեկական մեկուսացնելու և արագ հեռացնելու եղանակին։
Սարդը ստացել է «բալիստա սարդ» անվանումը՝ հին հռոմեական նետասարքի նմանությամբ, քանի որ նրա թակարդը որսը շարժման է բերում չափազանց մեծ արագացմամբ։ Թեև տեսակը դեռևս պաշտոնապես անվանակոչված չէ, այն առաջինը նկատել է կենսաբժշկական գիտնական, սարդերի հետազոտող և լուսանկարիչ Գրեգ Անդերսոնը, ինչից հետո սկսվել է մանրակրկիտ դաշտային ուսումնասիրությունը։
Նեղ մասնագիտացում վտանգավոր որսի նկատմամբ
Գիտնականների ուշադրությունը նախ և առաջ գրավել է այն հանգամանքը, որ սարդի կերը գլխավորապես մրջյուններն են, մինչդեռ դրանք սովորաբար համարվում են վտանգավոր որս։ Մրջյունները կարող են կիրառել քիմիական պաշտպանություն, իսկ որոշ տեսակներ նաև խայթում են։ Բացի այդ, նրանք ահազանգային ազդանշաններով արագ հավաքում են մեծաթիվ համախոհների, ինչի պատճառով շատ գիշատիչներ խուսափում են նրանցից։
Հետազոտության հեղինակ Աջայ Նարենդրայի խոսքով՝ սարդերի համար առհասարակ անսովոր է սնվել մրջյուններով, իսկ միայն մեկ կոնկրետ տեսակի վրա կենտրոնանալը՝ առավել ևս։ Այդ պատճառով հայտնաբերված սարդը գիտության համար առանձնահատուկ օրինակ է, թե ինչպես կարող է գիշատիչը ձևավորել խիստ ընտրողական որսորդական վարքագիծ։
Ինչպես է գործում զսպանակաձև թակարդը
Դիտարկումների համաձայն՝ ցերեկը սարդը ապաստանում է տերևների ներքևի կողմում՝ այն տեղամասերի վերևում, որտեղ կանաչ ծառաբնակ մրջյունները ակտիվորեն կեր են որոնում։ Գիշերը այն իջնում է ներքև և կառուցում լարված, զսպանակի պես գործող թակարդ, որը նախատեսված է մեկ մրջյուն որսալու համար։ Բարձրարագ ու ինֆրակարմիր տեսագրությունները թույլ են տվել գիտնականներին արձանագրել այդ հարձակման մեխանիկան և հասկանալ, թե որքան արագ է կատարվում շարժումը։
Հետազոտողները ենթադրում են, որ այս մեխանիզմը ձևավորվել է որպես միջոց՝ պոտենցիալ վտանգավոր որսը մեկ-մեկ բռնելու և այն մրջյունների արահետներից ու բներից հեռու տեղափոխելու համար։ Նրանց կարծիքով՝ սարդը հարմարեցվել է հենց այնպիսի տեսակի, որը շարժվում է կանխատեսելի ուղիներով և վարքային առանձնահատկություններով նպաստում է դարանակալ որսին։ Այս բացահայտումը կարող է նոր տվյալներ տալ ինչպես էվոլյուցիոն հարմարվողականության, այնպես էլ անձրևային անտառների նուրբ կենսաբազմազանության ուսումնասիրման համար։