Գիտնականները փորձում են աճեցնել մարդու ատամները
ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում մի խումբ գիտնականներ փորձում են զարգացնել ատամների վերականգնման նոր մեթոդներ, որոնք ապագայում կարող են փոխարինել լցոնումներին ու հեռացումներին։ Հետազոտողների խոսքով՝ նորարարական կենսաբժշկությունը կարող է թույլ տալ վնասված ատամի հյուսվածքը վերաճեցնել կամ նույնիսկ ամբողջ ատամը վերականգնել։ Թեև այդ նպատակին դեռ տարիներ են բաժանում, ոլորտը արդեն մեծ հետաքրքրություն է առաջացնում թե՛ մասնագետների, թե՛ հիվանդների շրջանում։
ԱՄՆ-ում և մի շարք այլ երկրներում գիտնականները փորձում են ատամնաբուժության մեջ կիրառել վերականգնողական բժշկության ձեռքբերումները՝ նպատակ ունենալով ոչ թե միայն բուժել վնասված ատամը, այլև աճեցնել նոր հյուսվածք կամ ամբողջական ատամ։ Այդ ուղղությամբ աշխատող մասնագետների խոսքով՝ հետաքրքրությունը մեծ է, քանի որ ատամի կորուստը շարունակում է մնալ միլիոնավոր մարդկանց առողջական և առօրյա կյանքի խնդիր։
Ատամնաբուժության նոր ուղղություն
Վաշինգտոնի համալսարանի Ցողունային բջիջների և վերականգնողական բժշկության ինստիտուտի փոխտնօրեն Հաննելե Ռուոհոլա-Բեյքերը նշում է, որ իրենց աշխատանքի առաջին փուլում ակնհայտ է դարձել՝ մարդիկ պատրաստ են նոր մոտեցումների։ Նրա խոսքով՝ բազմաթիվ հիվանդներ իրապես սպասում են այնպիսի լուծումների, որոնք կանցնեն սովորական լցոնումների ու հեռացումների սահմանը։
Տուֆթսի համալսարանի Ատամնաբուժական բժշկության դպրոցի պրոֆեսոր Պամելա Ելիչն ընդգծում է, որ ատամները մարդու կյանքի որակի կարևոր գործոն են։ Երբ մարդը վախենում է բերանը բացել, ճիշտ չի սնվում կամ երկար ժամանակ ապրում է ցավով, այդ վիճակը հաճախ բերում է առողջության և ինքնազգացողության հերթական անկմանը։
Բերանի առողջությունը՝ ընդհանուր առողջության մաս
Մասնագետները հիշեցնում են, որ բերանի խոռոչի առողջությունը վաղուց է դիտարկվում որպես ամբողջ օրգանիզմի առողջության բաղադրիչ։ Լնդերի հիվանդությունների դեպքում առաջացող բակտերիաները կարող են բարձրացնել սրտային և շնչառական հիվանդությունների վտանգը, իսկ որոշ ուսումնասիրություններ կապ են գտել նաև Ալցհեյմերի հիվանդության հետ։ Ատամների կորուստը, իր հերթին, ազդում է սննդի ընդունման, խոսքի և ինքնավստահության վրա։
Այս ֆոնին ատամների վերականգնման գաղափարը միայն գիտական հետաքրքրություն չէ։ Այն կարող է դառնալ գործնական լուծում այն մարդկանց համար, որոնք այսօր ստիպված են ապրել բացակա ատամների, ցավի կամ ոչ լիարժեք փոխարինողների հետ։
Երբ կարող է դառնալ իրականություն
Չնայած առաջընթացին՝ գիտնականները զգուշացնում են, որ առաջին կլինիկական կիրառությունը դեռ հեռու է։ Ռուոհոլա-Բեյքերի խոսքով՝ նախ անհրաժեշտ է փորձեր կատարել ոչ մարդու պրիմատների վրա, հետո միայն կարելի է խոսել մարդկանց մասնակցությամբ ուսումնասիրությունների մասին։ Այդ ճանապարհին հարկավոր են նաև ավելի հարմար պայմաններ ատամի աճի համար և լրացուցիչ ֆինանսավորում։
Այս պահին ոլորտը գտնվում է հետազոտական փուլում, սակայն դրա շուրջ ձևավորված հետաքրքրությունը վկայում է՝ ատամնաբուժության ապագան կարող է ավելի քիչ հիմնված լինել արհեստական նյութերի վրա և ավելի շատ՝ մարդու սեփական հյուսվածքների վերականգնման վրա։
Աղբյուր՝ BBC Future