Պսիլոցիբինը կարող է ուղեղին «ապրել ներկայում»
Ավստրալիայում և միջազգային գիտական միջավայրում հրապարակված նոր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ պսիլոցիբինը ոչ միայն խախտում է ուղեղի սովորական կապերը, այլև որոշ փորձառություններ դարձնում է ավելի հստակ ու առանձնացված։ Մոնաշ համալսարանի գիտնականները 62 կամավորների վրա կիրառել են մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիա և էլեկտրաուղեղագրություն՝ հետևելով ուղեղի փոփոխություններին երաժշտություն լսելու, մեդիտացիայի և ֆիլմ դիտելու ընթացքում։ Արդյունքները, հրապարակված «Nature»-ում, կարևոր են հատկապես հոգեդելիկ նյութերի կիրառմամբ թերապիայի զարգացման համար։
Ուղեղի մեջ թաքնված կարգ
Պսիլոցիբինի ազդեցության տակ մարդկային ուղեղը սովորաբար դիտարկվում է որպես ավելի անկանոն և անկանխատեսելի համակարգ։ Սակայն Մոնաշ համալսարանի գիտնականների նոր հետազոտությունը, հրապարակված «Nature»-ում, ցույց է տալիս, որ այդ թվացյալ քաոսի մեջ պահպանվում է որոշակի ներքին կարգ։ Հետազոտողները պարզել են, որ նյութի ազդեցության ներքո ուղեղը ոչ միայն կորցնում է հստակ սահմանների մի մասը, այլև ընթացիկ փորձառություններին արձագանքում է ավելի տարբերակված ձևով։
Այս արդյունքը կարևոր է, քանի որ այն խորացնում է պատկերացումը, թե ինչպես են հոգեդելիկ նյութերը փոխում ընկալումը և գիտակցության վիճակը։ Գիտական գրականության մեջ վաղուց էր ընդունված, որ նման նյութերը մեծացնում են ուղեղային ազդակների բազմազանությունն ու անկանխատեսելիությունը, սակայն նոր տվյալները ցույց են տալիս նաև հակառակ միտումը՝ փորձառության որոշ դրվագներ դառնում են առավել ընգծված։
Ինչպես է անցկացվել հետազոտությունը
Գիտնականները հետևել են 332 ուղեղային հատվածների փոփոխություններին՝ համադրելով ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիան և էլեկտրաուղեղագրությունը։ Հետազոտությանը մասնակցել է 62 մարդ, որոնք նախկինում չեն օգտագործել հոգեդելիկ նյութեր։ Նրանք ստացել են 19 միլիգրամ պսիլոցիբին՝ բանավոր պարկուճով, ապա զբաղվել են մեդիտացիայով, երաժշտություն լսել կամ ֆիլմ դիտել։
Արհեստական բանականության օգնությամբ հետազոտողները առանձնացրել են ուղեղի ակտիվության օրինաչափությունները՝ ըստ յուրաքանչյուր գործողության։ Անակնկալ արդյունքն այն էր, որ որքան ուժեղ էր պսիլոցիբինի ազդեցությունը, այնքան պարզ ու հստակ էին այդ օրինաչափությունները։ Այսինքն՝ խորացող ազդեցությունը ոչ թե ամբողջովին խլացնում էր իրականության հետ կապը, այլ, հակառակը, որոշակի պահերին այն դարձնում էր ավելի արտահայտիչ։
Փորձառության և միջավայրի կապը
Նեյրոբիոլոգիական տվյալները համընկել են մասնակիցների սուբյեկտիվ նկարագրությունների հետ։ Նրանք, որոնց մոտ ուղեղային ակտիվության ձևերն ավելի որոշակի էին, հաճախ խոսել են աշխարհի հետ միաձուլվելու, ներթափանցման և ինքնության սահմանների թուլացման զգացողության մասին։ Այդ զգացողությունները հոգեդելիկ փորձառության դասական բաղադրիչներից են և հաճախ հիշատակվում են նաև թերապևտիկ կիրառությունների քննարկման ժամանակ։
Հետազոտության համահեղինակ, Մոնաշ համալսարանի պրոֆեսոր Ադիլ Ռազին շեշտել է, որ համատեքստը միայն ֆոն չէ հոգեդելիկ փորձառության համար։ Նրա խոսքով՝ բուժական կիրառության մեջ չափազանց կարևոր է, թե ինչ միջավայրում է անցկացվում սեանսը և ինչ է մարդը ապրում այդ ընթացքում։ Այդ դիտարկումը հատկապես նշանակալի է զարգացող հոգեդելիկ թերապիայի համար, որտեղ արդյունքը կախված է ոչ միայն նյութից, այլև հոգեբանական ու ֆիզիկական պայմաններից։
Հետազոտությունը նոր հիմք է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող են նման նյութերը փոխել ուշադրությունը, գիտակցական հոսքը և ներկա պահի ընկալումը։ Հայկական բժշկական և գիտական հանրույթի համար սա կարևոր է ոչ միայն որպես նեյրոգիտության նորություն, այլ նաև որպես օրինակ, թե ինչպես են փորձարարական տվյալները ձևավորում ապագա բուժական մոտեցումների շրջանակը։
Աղբյուր՝ Wired