Խաղաղ օվկիանոսի ջերմային ալիքը փոխում է ԱՄՆ-ի եղանակային պատկերն ու ծովային միջավայրը
· Աշխարհ
Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիս-արևելքում ձևավորված աննախադեպ ջերմային ալիքը և հարավում ուժեղացող Էլ Նինյոն այս աշնանն ու ձմռանը կարող են զգալիորեն փոխել Միացյալ Նահանգների եղանակային պայմանները։ Գիտնականների գնահատմամբ՝ այս համադրությունը բարձրացնում է ծովի մակարդակը, ուժեղացնում է փոթորիկների ու ջրհեղեղների վտանգը և ազդում է ծովային էկոհամակարգերի վրա։ Ամենամեծ հետևանքները սպասվում են ԱՄՆ արևմտյան ափին, հատկապես Կալիֆոռնիայում։
Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիս-արևելքում ձևավորված երկարատև և լայնածավալ ջերմային ալիքը, ինչպես նաև հարավում ուժեղացող Էլ Նինյոն, այս աշնանն ու ձմռանը կարող են զգալիորեն փոխել Միացյալ Նահանգների եղանակային պայմաններն ու ծովային միջավայրը։ Օվկիանոսագետների խոսքով՝ նման համադրությունը հազվադեպ է, սակայն դրա հետևանքները կարող են լինել երկարատև և բազմոլորտ։
Խաղաղ օվկիանոսում անսովոր տաքացում
ԱՄՆ Ազգային օվկիանոսային և մթնոլորտային վարչության հետազոտող օվկիանոսագետ Էնդրյու Լեյզինգի գնահատմամբ՝ ջրերի մակերևույթը տվյալ շրջանում տարվա այս ժամանակահատվածի համեմատ 3-4 աստիճան Ցելսիուսով բարձր է նորմայից։ Նրա խոսքով՝ ջերմային ալիքը տարածվել է օվկիանոսի մեծ հատվածի վրա և արդեն ազդում է ինչպես ծովային կենսաբազմազանության, այնպես էլ մթնոլորտային շրջանառության վրա։
Գիտնականները նշում են, որ նման երկարատև տաքացումները սննդային շղթայի խախտումների, որոշ ձկնատեսակների տեղափոխության և ծովային կենդանիների կենսապայմանների վատացման պատճառ են դառնում։ Հետևանքները հաճախ զգացվում են ոչ միայն օվկիանոսում, այլև ափամերձ համայնքներում, որոնց տնտեսությունը կախված է ձկնորսությունից և ծովային ծառայություններից։
Կալիֆոռնիան՝ բարձրացող ջրի և ուժեղ փոթորիկների վտանգի առաջ
Կալիֆոռնիան, որտեղ ծովային ջերմային ալիքը շարունակվում է արդեն դեկտեմբերից, կանգնած է նոր ջրհեղեղների և փոթորկային ալիքների վտանգի առաջ։ Կալիֆոռնիայի համալսարանի Սանտա Կրուզի ափամերձ կլիմայական դիմակայունության կենտրոնի հետազոտական տնօրեն Պատրիկ Բարնարդի խոսքով՝ ափամերձ ջրերի մակարդակն արդեն շուրջ 15 սանտիմետրով բարձր է միջին ծովի մակարդակից, իսկ Էլ Նինյոյի ուժեղացման դեպքում կարող է էլ ավելի աճել։
Բարնարդը նշել է, որ արևմտյան ափի շատ համայնքներում ծովի միջին մակարդակի յուրաքանչյուր 5-10 սանտիմետր աճը կրկնապատկում է ջրհեղեղների հաճախականությունը։ Այդ պատճառով առաջիկա ամիսներին, հատկապես ձմռանը, սպասվում է պատմականորեն բարձր հեղեղման ռիսկ։
Ազդեցություն եղանակի և ծովային կյանքի վրա
Տաք օվկիանոսային մակերեսները մթնոլորտ են փոխանցում ավելի շատ խոնավություն և էներգիա, ինչի հետևանքով ուժեղանում են տեղումները և ափամերձ փոթորիկները։ Գիտնականները զգուշացնում են, որ Էլ Նինյոն կարող է վերաձևավորել անձրևների տարածումը, փոխել ձյան ծածկը լեռնային շրջաններում և բարդացնել ջրային պաշարների կառավարումը արևմտյան նահանգներում։
Մասնագետների խոսքով՝ որքան երկար պահպանվեն Խաղաղ օվկիանոսի անսովոր բարձր ջերմաստիճանները, այնքան ավելի խորն ու բազմազան կլինեն հետևանքները։ Ջերմային ալիքներն ու Էլ Նինյոն միասին կարող են ոչ միայն փոխել եղանակային ցիկլերը, այլև երկարաժամկետ ճնշում գործադրել ծովային էկոհամակարգերի վրա։
Աղբյուր՝ BBC Future