ՆԱՍԱ-ի «Նենսի Գրեյս Ռոման» տելեսկոպում փորձարկվելու է մոլորակների որոնման նոր տեխնոլոգիա
ՆԱՍԱ-ի «Նենսի Գրեյս Ռոման» տիեզերական հեռադիտակի առաջիկա թռիչքը կդառնա ոչ միայն մեծ քայլ աստղաֆիզիկայի համար, այլև փորձադաշտ՝ մի փորձարարական սարքի համար, որը կարող է ուղղակիորեն դիտել մոլորակից անդրադարձող աստղային լույսը։ Խոսքը կորոնոգրաֆի մասին է, որի նպատակն է ցույց տալ, թե որքանով է հնարավոր ապագայում պատկերել Երկրին նման աշխարհներ Արեգակին նման աստղերի շուրջ։ Հետազոտողները սա համարում են կարևոր փուլ դեպի ավելի զարգացած տիեզերական դիտակներ։
Փորձարարական սարք՝ մեծ գիտական նպատակով
ՆԱՍԱ-ի «Նենսի Գրեյս Ռոման» տիեզերական հեռադիտակի մեկնարկային պատուհանը մոտենում է, և այդ առաքելությունը խոստանում է նոր էջ բացել աստղագիտության մեջ։ Հեռադիտակի հիմնական գիտական գործիքի կողքին տեղադրված է նաև հատուկ կորոնոգրաֆ՝ փորձարարական սարք, որը նախատեսված է աստղի պայծառ լույսը ճնշելու և թույլ օբյեկտները տեսանելի դարձնելու համար։
Սա առաջին հերթին փորձ է հասկանալու, թե որքանով կարող է նման տեխնոլոգիան աշխատել տիեզերքում։ ՆԱՍԱ-ի Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի աստղաֆիզիկոս Վանեսա Բեյլին նշում է, որ սարքերը կփորձարկվեն առաջին անգամ տիեզերքում, իսկ արդյունքները կօգնեն պարզել՝ ինչ աշխատանք է դեռ անհրաժեշտ։
Ինչու է կորոնոգրաֆը կարևոր
Կորոնոգրաֆը, ըստ էության, գիտական արևապաշտպան է, որը ծածկում է պայծառ աստղի լույսը և հնարավորություն տալիս նկատել դրա մոտ գտնվող շատ ավելի թույլ մարմիններ։ Նման սարքեր արդեն թռել են տիեզերք՝ դրանք ունեն նաև «Հաբլ» և «Ջեյմս Վեբբ» տելեսկոպները, սակայն Ռոմանի սարքը զգալիորեն ավելի բարդ է։
Այս առաջընթացը հիմնականում պայմանավորված է հարմարվող օպտիկայով, որը թույլ է տալիս ձևափոխել հայելին և փոխհատուցել լույսի աղավաղումները։ Այդուհանդերձ, առաջադրանքը շարունակում է մնալ չափազանց բարդ․ ՆԱՍԱ-ն այն համեմատում է այնպիսի լուսանկարի հետ, կարծես պետք է երկրի մի ծայրից մյուսը նկարել լուսարձակ կողքին նստած կայծոռիկի պատկերը։
SETI ինստիտուտի էկզոմոլորակների մասնագետ Մարգարեթ Թըրբըլը ընդգծում է, որ աստղային լույսի նույնիսկ չնչին արտահոսքը կարող է վնասել պատկերի զգալի հատվածը։ Այդ պատճառով սարքի յուրաքանչյուր մանրուք պիտի գործի անխափան և բացառիկ ճշգրտությամբ։
Դեպի Երկրին նման աշխարհների պատկերումը
Գիտնականների երկարաժամկետ նպատակը ոչ միայն պայծառ աստղերի մոտ թաքնված մարմիններ գտնելն է, այլև ապագայում Արեգակին նման աստղերի շուրջ պտտվող Երկրին նման մոլորակներ դիտարկելը։ Այսօր դա ներկայիս ինժեներական հնարավորություններից դուրս է, և հենց այդ պատճառով Roman-ը դիտարկվում է որպես առաջին անհրաժեշտ փորձաքայլ։
ՆԱՍԱ-ի Գոդարդի կենտրոնի ավագ նախագծային գիտաշխատող Ջուլի ՄքԷնըրին ասում է, որ նոր տեխնոլոգիայի գործուն լինելը լավագույնս ապացուցվում է գիտական հետաքրքրություն ունեցող իրական դիտարկումներով։ Roman-ի հաջող փորձարկումները կարող են ճանապարհ հարթել ապագա տիեզերական տելեսկոպների համար, որոնք մի օր հնարավոր կդարձնեն նման մոլորակների ուղղակի պատկերումը։
Հետազոտողները նաև նշում են, որ նման սարքերը կարող են օգտակար լինել ոչ միայն էկզոմոլորակների, այլև երկվորյակ աստղային համակարգերի կամ պայծառ քվազարների մոտ թաքնված օբյեկտների ուսումնասիրության համար։ Այդպիսով Roman-ը դառնում է ոչ միայն առանձին առաքելություն, այլև փորձաքար՝ առաջիկա տասնամյակների տիեզերական դիտողական տեխնոլոգիաների համար։
Աղբյուր՝ Wired