ՆԱՍԱ-ն փորձում է հասկանալ, թե ինչպես են անտառային հրդեհները ձևավորում իրենց ամպրոպները
· Աշխարհ
ՆԱՍԱ-ն այս ամառ պատրաստվում է հետազոտական ինքնաթիռներով մտնել արևմտյան ԱՄՆ-ի անտառային հրդեհներից առաջացող վտանգավոր ամպերի մեջ՝ հասկանալու համար, թե ինչպես են դրանք ձևավորում կայծակնային ամպրոպներ։ Ծրագիրն ուղղված է կանխատեսումների բարելավմանը և հրդեհների ու ծխի հետևանքներից մարդկանց պաշտպանությանն առաջիկա ավելի ծանր հրդեհային սեզոններին ընդառաջ։ Հետազոտությունը ղեկավարում է ԱՄՆ Ռազմածովային հետազոտական լաբորատորիան։
ՆԱՍԱ-ն այս ամառ պատրաստվում է հետազոտական ինքնաթիռներով ներթափանցել անտառային հրդեհներից ծնվող վտանգավոր ամպերի մեջ՝ ուսումնասիրելու, թե ինչպես են դրանք վերածվում ամպրոպային համակարգերի։ Գործողությունը նախատեսված է արևմտյան ԱՄՆ-ում և Կանադայում, որտեղ խոշոր հրդեհները վերջին տարիներին հաճախ ուղեկցվում են ուժեղ ծխով, կայծակներով և նույնիսկ պտտահողմային երևույթներով։
Հրդեհներից ծնվող ամպերի վտանգը
Նման ամպերը հայտնի են որպես պիրոկումուլոնիմբուս։ Դրանք կարող են ծուխը բարձրացնել մթնոլորտի վերին շերտեր, մեկ քանի ժամում առաջացնել հազարավոր կայծակներ և ավելի լայն տարածքի վրա բարդացնել հրդեհաշիջումը։ Գիտնականների խոսքով՝ այդ ամպերի ձևավորման մեխանիզմները դեռևս բավարար չափով ուսումնասիրված չեն, իսկ գործող կանխատեսումները հաճախ չեն տալիս անհրաժեշտ ճշգրտություն։
ՆԱՍԱ-ի Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիան նշել է, որ վտանգավոր ամպրոպների զարգացումը իրական ժամանակում չափելը և քարտեզագրելը կօգնի հետագայում ավելի վստահ կանխատեսումներ կատարել։ Սա հատկապես կարևոր է այն պայմաններում, երբ կլիմայի տաքացումը նպաստում է ավելի հաճախակի և ծանր հրդեհների առաջացմանը։
Ինչ է նախատեսում փորձարկումը
Ծրագիրը կոչվում է Smoke and PYRocumulonimbus Experiment կամ INSPYRE և իրականացվում է ԱՄՆ Ռազմածովային հետազոտական լաբորատորիայի ղեկավարությամբ։ Դրա շրջանակում ՆԱՍԱ-ի ER-2 և WB-57 ինքնաթիռները Մոնտանայից կուղևորվեն դիտարկումների՝ հավաքելու տվյալներ ամպերի ձևավորման և զարգացման մասին։
Յուրաքանչյուր առաքելություն կտևի վեցից ութ շաբաթ, և նախատեսվում է առնվազն երկու նման փուլ արևմտյան ԱՄՆ-ում կամ Կանադայում։ Թռիչքների ընթացքում ինքնաթիռներում կլինեն ՆԱՍԱ-ի Հարավային Կալիֆորնիայում մշակած ինֆրակարմիր հետևման սարքեր, իսկ ցամաքում կտեղակայվեն ռադարային և հեռազննման միջոցներ։
Հրդեհային սեզոնը դեռ առջևում է
Հյուսիսամերիկյան արևմուտքում արդեն կան ակտիվ հրդեհներ, իսկ Խաղաղօվկիանոսյան հյուսիսարևմտյան նահանգներում ծխի պատճառով օդի որակի մասին նախազգուշացումներ են արձանագրվել։ Ըստ Ազգային միջգերատեսչական հրդեհային կենտրոնի՝ այս տարի ԱՄՆ-ում արդեն այրվել է 1,457,545 ակր տարածք։
Մասնագետները զգուշացնում են, որ իրավիճակը կարող է լարված մնալ նաև առաջիկայում, քանի որ ԱՄՆ-ում հրդեհների առավել ինտենսիվ շրջանը սովորաբար սկսվում է օգոստոսին։ Այդ պատճառով գիտական նման փորձերը դիտվում են ոչ միայն որպես հետազոտություն, այլև՝ մարդկանց անվտանգությանն ուղղված գործնական քայլ։
Աղբյուր՝ The Independent